Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«բաղ» որոնման արդյունք՝ 3993 բառահոդված · Էջ 168 / 400
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 359, սյունակ 1 Էջ 359
ԾԱՆԱԿ -ի, -աց «խայտառակ(ութիւն)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
կազմուած է բնիկ հնդեւրոպական ծան- արմատից՝ -ակ վերջածանցով՝ «ճանաչել տալ, յայտնի դարձնել» իմաստային անցումով: Աւելի քիչ հաւանական է կապել ծաղ «ծաղր» արմատի հետ՝ ենթադրելով *l/*n հերթագայութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծանակել, ծանակութիւն, ծանականք, անծանակ, ծադանակակ, ծովածանակ
Էջ 359, սյունակ 1 Էջ 359
ԾԱՆԾ -ոյ «ցորենի կճեպ, խոզոջ»
Անստույգ (թերեւս)
Աղբյուր՝ վրաց. jenĵa (թերեւս) «ծեծել»
Աղբյուր՝ վրաց. enĵi (թերեւս) «խոձոջ»
Թերեւս ծեծ բառի ռնգայինով եւ այլ ձայնաւորմամբ ձեւն է, բայց հնդեւրոպական ծագման վարկածը խիստ կասկածելի է: Բաւարար չափով համոզիչ չէ նաեւ կովկասեան (վրացական) ծագման վարկածը՝ jenĵa «ծեծել», enĵi «խոձոջ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծնծոց
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 451
Էջ 359, սյունակ 1 Էջ 359
ԾԱՆԾԱՂ (ճանճաղ, ծանծախ) «ծանծաղ, ոչ խոր»
Անստույգ
Կրկնաւոր կազմութիւն՝ անծանօթ *ծան (կամ *ծաղ) արմատից (հմմտ. դանդաղ): Ենթաշերտային բա՞ռ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծանծաղամիտ, ծանծաղուտ, ծանծաղապէս
Էջ 359, սյունակ 1 Էջ 359
ԾԱՆՐ -նու, -նունք, -նանց «ծանր, ծանրաշարժ, դանդաղաշարժ, սաստիկ, խիստ, դաժան, հղի»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ վրացական con- (թերեւս) «կշռել»
Քիչ համոզիչ է ըստ հոլովական ձեւաւորման, որ հիշեցնում է հնդեւրոպական ծագման մանր, փոքր բառերի հոլովումը, եւ ըստ ձայնաւորման (անբացատրելի է ա-ն):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծանրանալ, ծանրութիւն, ծանրանաւել, ծանրաբուն, ծանրաբան, ծանրախաւս, ծանրանդամ, ծանրաբեկ, ծանրաբեռն, ծանրագին, գլխածանրիլ
Նոր՝
ծանրաբարոյ, ծանրակշիռ, ծանրաչափ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 445
Տե՛ս նաեւ
Էջ 360, սյունակ 1 Էջ 360
ԾԱՌ (-ոյ, -աւք) «ծառ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'ers- «ոլորել, ծռել, ճյուղերից, թփերից հյուսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'rso-)
ոլորել, ծռել, ճիւղերից, թփերից հիւսել» (ծառ < g'rso-)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծառանալ, ծառացուցանել, ծառատունկ, ծառաստան, ծառազարդար, ծառավերաց, մեծածառ, քաջածառ, խտածառ
Նոր՝
ծառախիտ, ծառածածկ, ծառուղի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. (կրետ.) γαρρα «ցուպ, գավազան»
հուն. γερρον «ճյուղերից հյուսված բան»
հ. իսլ. kjarr «թփուտ, թավուտ, մացառուտ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 446; Pok. IEW 392
Էջ 360, սյունակ 1 Էջ 360
ԾԱՌԱՅ (-ի, -ից) «ստրուկ, ծառա, սպասաւոր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *g'ers- «պտտել, ծռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'rsāti-)
*g'rsāti-` *g'ers- «պտտել, ծռել» արմատից, որտեղից նաեւ հայ. ծառ, ծուռ «պտտուող, շրջող» նախնական իմաստով։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծառայել, ծառայանալ, ծառայական, ծառայաբարոյ, ծառայազն, ծառայակից, ծառայապատում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ. kerren «դարձնել, շրջել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 360, սյունակ 1 Էջ 360
ԾԱՍՔԵԼ (ծասկել) «ծամել, ծամծմել, բամբասել, զրպարտել, կործանել, խեղճացնել, թշուառացնել»
Ծագումն անհայտ է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծասքողական, ծասքումն, անծասքելի
Էջ 360, սյունակ 1 Էջ 360
ԾԱՐԱԿԱՄՊՏԵԼ «?»
Անստույգ (թերեւս)
բաղկացած է *ծարակ- եւ ծպտել (տե՛ս ծպտիլ) բաղադրիչներից։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 360, սյունակ 1 Էջ 360
ԾԱՐԱՒ (-ոյ) ««ծարաւ» (ած. եւ գոյ.)»
Ծագումն անհայտ է (՞)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծարաւուտ, ծարաւահատ, ծարաւկոտ, ծարաւահիւծ, ծարաւութիւն, ծարաւական, աւգտածարաւ
Էջ 360, սյունակ 1 Էջ 360
ԾԱՐԻՐ (-ոյ, -ի, -աց) (ծարիւր, ծարոյր, ծարուր) «ծարիր»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ասոր. səδīδā
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծարրել, ծարուրել, ծարիրել, ծարրաբար, ծարուր(իկ)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 449