Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դեւ» որոնման արդյունք՝ 2100 բառահոդված · Էջ 165 / 210
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 574, սյունակ 1 Էջ 574
ՆՈՒՇ (-ի) «նուշ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ken- «սեղմել, կլոր բան» (անմիջական նախաձեւ՝ *knuskh-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նշենի, նշուտ, նշաձեթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. nux «ընկույզ»
հ. վ. գ. (n)nuz «ընկույզ»
Էջ 574, սյունակ 1 Էջ 574
ՆՈՒՍ (նիս) «ուս, կռնակ, ձիու գավակ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *nōt- «հետնամաս, կռնակ, թիկունք»
Ի՞նչ հարաբերության մեջ է հնդեւրոպական *nōt- «հետնամաս, կռնակ, թիկունք» արմատի հետ.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նիսակեղբ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. νώτον «մեջք, կռնակ, թիկունք»
լատ. natis «հետույթ, նստատեղ»
Էջ 574, սյունակ 1 Էջ 574
ՆՈՒՐԲ (-ի, -ից, ուշ՝ նաեւ -ոյ) «նուրբ, նեղ, խուլ (բաղաձայն), խորին»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *snēbh- «նուրբ, նեղ» (անմիջական նախաձեւ՝ *snōbri` *snēbh-ri-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նրբել, նրբափողոց, նրբուղի, նրբահայեաց, նրբաձայն, նրբագեղ, նրբամիտ, նրբանցք, նրբերժիկ, նրբիմաստ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. շվեդ. snoever «նեղ»
նորվեգ. snoevr «նեղ, նրբին, ճկուն, սեղմ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 474; Pok. IEW 973-974
Էջ 574, սյունակ 1 Էջ 574
ՆՈՓԻԱԶ «մի չար դեւ»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 575, սյունակ 1 Էջ 575
ՆՍԵՄ ուշ՝ -ի, -աց «աղոտ, մթին, մթութիւն, խաւար»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *k'ei- «գույնանիշ արմատ» (անմիջական նախաձեւ՝ *ni-k'ei-mo-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նսեմանալ, նսեմական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. cyā-ma- «սեւ»
հայ. սեաւ (< իրան.)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 476
Էջ 575, սյունակ 1 Էջ 575
ՆՍԵՐՏ «թոյլ, փափուկ» (բբ)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *k'erd- «սերտ» (անմիջական նախաձեւ՝ *ne-k'erd-) ն- ժխտական
Աճ. ՀԱԲ 3, 476, գրում է «պէտք չէ՞ արդեօք հասկանալ անսերտ» չմտածելով ն-ի հնարաւոր հնդեւրոպական ծագման մասին։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 476
Տե՛ս նաեւ
Էջ 575, սյունակ 1 Էջ 575
ՆՔՈՅՐ -ի «մաղ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *neik- «հացահատիկը տեփրելով մաքրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *nikoter-)
նախաձեւի վերականգնումը հեղինակինն է
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. λικμάω
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 477
Էջ 581, սյունակ 1 Էջ 581
ՇԱՆԹ (շանթ), -ի «կայծակ, երկնքից թափվող կրակ, կրակի կայծ, մետաղաձույլ մի կշռաչափ, տաք, հրավառ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *k'unt- արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շանթահար, շանթընկեց, շանթեռանդն, շանթառաք, շանթարգել, շանթահարել
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 132
Էջ 582, սյունակ 1 Էջ 582
ՇԱՐ I (ուշ՝ -ի, -ու) «շարք, շարվածք, խումբ, բազմություն»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *ers- «շարել, միացնել»
Քիչ հավանական է միացնել հնդեւրոպական *ers- «շարել, միացնել» (հայ. յեռուլ) արմատի հետ որպես կողմնակի հնդեւրոպական շերտի բառ (հնդեւրոպական այլ լեզվի ներդրում)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շարել, շարումն, շարական, շարոտել, մարգարտաշար, միաշար, շողաշարել, զուգաշարել, շարադրել, շարադասել, շարունակել, շարաձայն, շարունակ
Նոր՝
շարունակելի, շարահիւսութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. συν- «նախածանց» (շար- «համա-»)
Էջ 583, սյունակ 1 Էջ 583
ՇԱՐԺ (-ի, -ից) «երերում, շարժում, երկրաշարժ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «պտտել, դարձնել, շրջել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sker-gh-) *gh > ժ անցման համար հմմտ. *eghi- > իժ
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *(s)ker- «պտտել, դարձնել, շրջել» արմատի հետ՝ *sker-gh- > շարժ (*gh > ժ անցման համար հմմտ. *eghi- > իժ)։ Կասկածելի է իրանական ծագման վարկածը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շարժել, շարժահիմն, շարժումն, շարժուն, շարժիչ, անշարժ, գետնաշարժ, դյուրաշարժ, թեթեւաշարժ, հողմաշարժ, երկրաշարժ, զինաշարժ, արագաշարժ, դժվարաշարժ, շարժապատկեր, շարժառիթ, շարժօն, անշարժութիւն
Տե՛ս նաեւ