Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դեւ» որոնման արդյունք՝ 2100 բառահոդված · Էջ 164 / 210
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 569, սյունակ 1 Էջ 569
ՆԻՏԱԼ I «չարիք նյութել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ned- «թելեր ոլորել, հիւսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sne-)
արմատից. հմմտ. հայ. նեարդ:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. նեարդ
Էջ 569, սյունակ 1 Էջ 569
ՆԻՏԱԼ II «տկռել, եռալ, վառվել»
Ծագումն անհայտ է
Անստույգ բառ: Կապ ունենա հնդեւրոպական *nei- «աշխույժ շարժվել, գրգռված լինել» արմատի հետ:
Էջ 569, սյունակ 1 Էջ 569
ՆԿԱՏ I «նկատում, հայացք, նայել»
Փոխառություն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kwei- «ուշադրություն դարձնել, նկատել»
Աղբյուր՝ իրանական *ni-kata (թերեւս)
իրանական աղբյուրից՝ *ni-kata (<հնդեւրոպական *kwei- «ուշադրություն դարձնել, նկատել»):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նկատել, նկատութիւն, նկատումն, նկատիչ, յայտանկատ, նախանկատ, աննկատելի
Նոր՝
նկատողութիւն, նկատի առնել
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 487
Էջ 570, սյունակ 1 Էջ 570
ՆԿՈՒՂ «նկուղ, տան գետնահարկ, պահեստ»
Փոխառություն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ni-gula)
Աղբյուր՝ իրանական (՞) (թերեւս)
բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված: Աւելի քիչ հաւանական է բնիկ հնդեւրոպական լինելը՝ *ni-gula՝ *geu- «ծռել» արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. ն. գ. kule «փոս, խոռոչ»
Էջ 572, սյունակ 1 Էջ 572
ՆՈՅՆ I նորին, նմին, նովին (-իմք), նոքին, նոցին, նոցուն (նոցունց), նոքիմբք (նոքումբք, նովիմբք), ուշ՝ -ի «նույն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *no- «դերանվանական արմատ» -ին վերջածանցով (<*enes)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *no դերանվանական արմատից՝ -ին վերջածանցով (<*enes)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նոյնազգի, նոյնաձեւ, նոյնանուն, նոյնաբունակ, նոյնպէս, նոյնչափ, նոյնավարի, նոյնքան
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 465
Էջ 572, սյունակ 1 Էջ 572
ՆՈՐ -ոյ «նոր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *newo- «նոր» (անմիջական նախաձեւ՝ *névo-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *névo- «նոր» հիմքից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նորաբեր, նորագին, նորագիւտ, նորածին, նորակերտ, նորանոր, նորեկ, նորի, նորոգ, նորոգել, նորոգապէս, լուսանորոգ, կենդանանորոգ
Նոր՝
նորաբանութիւն, նորածիլ, նորամուծութիւն, նորավէպ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. novus
հ. հնդկ. nava
ավ. nava
հուն. νέος
ռուս. новый «նոր»
Մատենագիտություն
H. AG 476; Աճ. ՀԱԲ 466
Էջ 572, սյունակ 1 Էջ 572
ՆՈՒ (նուանք, նովանք), -ոյ «հարս (փեսայի ծնողների եւ հարազատների համար)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *snuso- «հարս» (անմիջական նախաձեւ՝ *snuso)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *snuso հիմքից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. snusa
հուն. νυός
լատ. nurus
հ. վ. գ. snur
ռուս. сноха
Մատենագիտություն
H. AG 479; Աճ. ՀԱԲ 467
Էջ 573, սյունակ 1 Էջ 573
ՆՈՒԱԼ (նըւալ) «մլավել, հառաչել»
Բնաձայն
հ.-ե. արմատ՝ *neu- «կանչել, գոչել»
Բնաձայն կազմություն: Սակայն երկրորդ իմաստի դեպքում հնարավոր է բուն հնդեւրոպական հիմք:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. nawate, nauti «կանչում է գոչում է»
Էջ 573, սյունակ 1 Էջ 573
ՆՈՒԱՂ «նվաղ, թույլ, տկար, աղոտ, մեղմ, պակասավոր, թերի»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ual- «ուժեղ լինել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ne-ual-) *ne- ժխտականով
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական կազմություն՝ *ne-ual- «ոչ ուժեղ»՝ *ual- «ուժեղ լինել» արմատից: Ըստ Դյումեզիլի (Pok. IEW 1, 756), ունի իրանական ծագում, թեեւ նման իրանական բառ չի հավաստված:
Մատենագիտություն
Pok. IEW 756
Էջ 573, սյունակ 1 Էջ 573
ՆՈՒԱՃԵԼ «նվաճել»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ իրանական *ni-vag-nivač (թերեւս հնարավոր է) «ցած ծռել, ծռված լինել»
Թերեւս հնարավոր է իրանական ծագում՝ *ni-vag-nivač < *ni-vag- «ցած ծռել», «ծռված լինել» հնդեւրոպական արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նուաճութիւն, նուաճումն, աննուաճ, բազմանուաճ, նուաճողական