Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ել» որոնման արդյունք՝ 4109 բառահոդված
· Էջ 163 / 411
Էջ 343, սյունակ 1
ԽՈՏՈՐ
(խոտորն)
«խոտոր, ծուռ, շեղ, թեք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ed-
«ճեղքել, ցրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khod-)
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *(s)k(h)ed- «ճեղքել, ցրել» արմատի հետ (*khod- > խոտ-)։ Արդյոք այստեղ նույնպե՞ս առկա է խ/կ հարաբերությունը՝ խոտոր/կոտոր։ Քիչ հավանական է *khouod- *keu- «ծռել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոտորել,
խոտորություն,
խոտորումն,
խոտորնակ,
խոտորնակի,
խոտորնակել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκεδανυμ «ցրել, տարածել, բաց թողնել»
անգլ.
scatter «ցրել»
հայ.
շերտ (<*skhedri-)
Էջ 343, սյունակ 1
ԽՈՏՈՒՑ
(խոտոց)
«ուղեղ, ծուծ»
(բարբառային)
Ծագումն անհայտ է (՞)
բրբ. նշանակում է «կտոր, հատված, մաս»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոտոցոց,
խոտոցել
Էջ 343, սյունակ 1
ԽՈՐ
(-ոյ)
«խոր, խորունկ, խոր տեղ, փոս, խորին, զորեղ, սաստիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kerd-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khoro-)
արմատից, որտեղից՝ հայ. քերել, քորել. մերձավոր իմաստների համար. հմմտ. հ. խլ. skar «քարթ, կտրվածք, անցք, ծակ», skor «քարթ, ճեղք», հ. սլավ. *červo «որովայն, փոր, արգանդ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորել,
խորին,
Խորին Ասորիք,
խորամիջոց,
խորաջուր,
խորագույն,
խորաձոր,
խորագետ,
խորամանկ,
ծովախոր
Նոր՝
խորագին, խորաթափանց, խորահմուտ, խորապես, խորաքանդակ, խորիմաստ, խորխորատ, խորխորիլ, խորխորշել
խորագին, խորաթափանց, խորահմուտ, խորապես, խորաքանդակ, խորիմաստ, խորխորատ, խորխորիլ, խորխորշել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խլ.
skar «քարթ, կտրվածք, անցք, ծակ»
հ. խլ.
skor «քարթ, ճեղք»
հ. սլավ.
*červo «որովայն, փոր, արգանդ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 343, սյունակ 1
ԽՈՐԱՆԳ
(խորանգն)
«զկրտոց»
Ծագումն անհայտ է
Գրչագրական սխալ՝ խորանգ (խորանգն) առնել փոխանակ խորան կանգնել կամ առնել՝ իմաստի տեքստաշարային ենթադրությամբ:
Էջ 344, սյունակ 1
ԽՈՐԴԱԼ
(խորթալ)
«խոռոչացնել, խռմփացնել, աղմկել (ալիքների մասին)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ker-
«բնաձայնական արմատ»
*-dh ածականով եւ *k>*kh անցումով
Եթե բնաձայնական ինքնուրույն կազմություն չէ, ապա կարող է ծագել հնդեւրոպական *ker- բնաձայնական արմատից՝ *-dh ածականով եւ *k>*kh անցումով: Ատամնային ածականով է դան. skrade «շաշել, խորդալ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորդումն,
խորդխորդալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
դան.
skrade «շաշել, խորդալ»
Էջ 344, սյունակ 1
ԽՈՐԹ
ուշ՝ -ոյ, -ու, -ի, -ից
«հարճորդի, պոռնկորդի, խորթ (անհարազատ) որդի, խորթ, կեղծ, կոշտ, անհարթ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«կնճռոտվել, կծկվել, անմշակ կաշի, թեփ, կեղեւ, չորացած, նիհար, հյուծված»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khorth-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *khorth-` *(s)ker- «կնճռոտվել, կծկվել, անմշակ կաշի, թեփ, կեղեւ, չորացած, նիհար, հյուծված» արմատից: հմմտ. ատամնային ածականով՝ հ. վ. գ. scrato «չար ոգի», շվեդ. skratte «ուրվական», նորվ. screda «թույլ մարդ», մ. ն. գ. schrade «բարակ, նիհար, խղճուկ», հ. իսլ. skydda «կծկված կաշի», լիտվ. skràusti (skraudù) «խորդուբորդանալ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորթանալ,
խորթութիւն,
խառնախորթ,
աւտարախորթ,
խորտուբորտ,
խորդուբորդ,
խորթուբորթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
scrato «չար ոգի»
շվեդ.
skratte «ուրվական»
նորվ.
screda «թույլ մարդ»
մ. ն. գ.
schrade «բարակ, նիհար, խղճուկ»
հ. իսլ.
skydda «կծկված կաշի»
լիտվ.
skràusti (skraudù) «խորդուբորդանալ»
Էջ 344, սյունակ 1
ԽՈՐԽ
(-ի)
«օձի շապիկ, կաշի, մորթ, կճեպ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khorkh-)
*k>*kh անցումով
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *khorkh-` *(s)ker- «կտրել» արմատից *k>*kh անցումով: հմմտ. կիմր. khoen (<*krokno) «կաշի», մ. բրը. crocann «կաշի» (<*krokkeno) կամ *(s)ker- «կնճռոտվել, կծկվել, անմշակ կաշի, թեփ, կեղեւ» արմատից: հմմտ. նորվ. բրբ. skarka «սառցակեղեւ», այլեւ ռուս. кора «կաշի»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորխանալ,
խորխատոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
կիմր.
khoen (<*krokno) «կաշի»
մ. բրը.
crocann (<*krokkeno) «կաշի»
նորվ. բրբ.
skarka «սառցակեղեւ»
ռուս.
кора «կաշի»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 408-409
Էջ 345, սյունակ 1
ԽՈՐՀ
(խոհ), ուշ՝ -ոյ, -ի, -ից
«խոհ, մտածմունք, խորհուրդ»
Փոխառություն (հավանաբար)
Աղբյուր՝ իրան. (՞)
(հավանաբար)
հաւանաբար իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոր(հ)իլ,
խորհուրդ,
խորհրդանի,
խորհրդաբար,
խորհրդածութիւն,
խորհրդակալ,
խորհրդական,
խորհրդակից,
խոհական,
խոհականութիւն,
խոհեմ,
խոհուն,
մտախո(ր)հ,
համախորհ,
իրաւախո(ր)հ,
բարեխորհել,
բարեխորհուրդ,
երկխորհուրդ,
լայնախորհուրդ,
անխոհ,
ողջախոհ,
ողջախոհութիւն,
բղջախոհ,
համախոհ
Էջ 345, սյունակ 1
ԽՈՐՇ
I
-ի, -իւ, -ից
«փոս, ծակ, խորութիւն, ծովածոց, անկիւն, զգեստի ծալք, երեսի կնճիռ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khor-s-)
*-s աճականով
բնիկ հնդեւրոպական՝ *khor-s-` *(s)ker- «կտրել» արմատից, որտեղից՝ բերել, քորել, այլեւ, թերեւս, խոր. հմմտ. *-s աճականով՝ հուն. κορσοω «խուզել», մ. իռլ., կիմր. corr «հիւծուած, բզուկային», բոխ. Ա kárst, Բ kārst «կտրել, անջատել, քայքայել», խեթ. korš «կտրել, հատել, անջատել, առանձնացնել». իմաստներով մօտ են՝ հ. իռլ. skard «քարթ, կտրուածք, անցք, ծակ», skor «քարթ, ճեղք», հ. սլաւ. červo «որովայն, փոր, արգանդ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորշակնեալ,
խորշաբաղ,
խորշխորշան,
խորշեղէն,
վեցախորշ
Նոր՝
ծովախորշ, խորշոմ, խորշոմերես, խորշոմիլ, խորշիլ, անխորշ, խորշանք, խորշումն
ծովախորշ, խորշոմ, խորշոմերես, խորշոմիլ, խորշիլ, անխորշ, խորշանք, խորշումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κορσοω «խուզել»
մ. իռլ., կիմր.
corr «հիւծուած, բզուկային»
բոխ. Ա
kárst «կտրել, անջատել, քայքայել»
բոխ. Բ
kārst «կտրել, անջատել, քայքայել»
խեթ.
korš «կտրել, հատել, անջատել, առանձնացնել»
հ. իռլ.
skard «քարթ, կտրուածք, անցք, ծակ»
հ. իռլ.
skor «քարթ, ճեղք»
հ. սլաւ.
červo «որովայն, փոր, արգանդ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 345, սյունակ 1
ԽՈՐՇ
II
«երեխա, մանուկ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *ker-
«երեխա»
(անմիջական նախաձեւ՝ *Ker-)
*k>*kh անցմամբ
Մերձաւոր իմաստով հուն. κορος «երեխա» բառը հատկացւում է *ker- արմատին, որից հայ. սերունդ, այլապէս կարելի էր ենթադրել հնդեւրոպական հատուկ *Ker- «երեխա» արմատ, որտեղից *k>*kh անցմամբ, կարող էր լինել *khor-s> խորշ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κορος «երեխա»
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։