Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դեւ» որոնման արդյունք՝ 2100 բառահոդված · Էջ 163 / 210
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 565, սյունակ 1 Էջ 565
ՆԵՏ (-ի, -ից) «նետ, կայծակ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *nedo- «եղեգ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նետալից, նետաթափ, նետակալ, նետաձիգ, նետող, նետել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. nada «եղեգ»
Մատենագիտություն
H. AG 478; Աճ. ՀԱԲ 440
Էջ 565, սյունակ 1 Էջ 565
ՆԵՐ I (նեար, ներ), -ոյ, -ի «տագերակին, մյուս կին»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *enéter- (անմիջական նախաձեւ՝ *iénəter-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ. yatar
հուն. ένάτηρ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 443; Ջահ. ՀԼՊ 130
Էջ 565, սյունակ 1 Էջ 565
ՆԵՐ II «մեջ, տակ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(e)nero- «ներքին»
հ.-ե. արմատ՝ *ner- «տակ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ի ներքս, ներքին, ներքինի, ներքսակողմն, ներքնակ, ներքնատուն, ներքնագունդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ένεροι «ներքնայիններ»
Էջ 566, սյունակ 1 Էջ 566
ՆԵՐԳԵՒ (ներքեւ) «նվազ, թույլ, վտիտ, տկար»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *sner- «պտտել, ոլորել սեղմել, կնճռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *snerkeu- (*sner-k-))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ներգեւիլ, ներգեւումն, ներքեւեալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. νάρκη «ընդարմացում, թմրում, վատացում»
հ. վ. գ. sner(a)han «կաշկանդել, կցել, կապել»
հ. անգլ. ge-sneorkan «խորշոմել»
հ. իսլ. snerkia «սեղմել, կնճռոտել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 445
Էջ 566, սյունակ 1 Էջ 566
ՆԵՐԵԼ (-եալ) «ներել, դիմանալ, տոկալ, հանդուրժել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ner- «կենսաուժ, առնական, ուժեղ»
Երկրորդ իմաստով լավ զուգահեռ ունի լատ. nero «դիմացկուն, ուժեղ» բառի մեջ, որ գալիս է հնդեւրոպական *ner- արմատից։ Այսպիսով, թերեւս ներ-ը գալիս է հնդեւրոպական այդ արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ներելի, ներումն, ներ(ող)ութիւն, աններելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. nero «դիմացկուն, ուժեղ»
հ. սլավ. nraw «բարք»
Էջ 566, սյունակ 1 Էջ 566
ՆԵՐԿ -ոյ «ներկ»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ խոտ.-սակ. nar (թերեւս) «ներկել»
Սակայն կարող է նաեւ բնիկ հնդեւրոպական կազմություն լինել՝ *ner- «ընկղմել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ներկ(ան)ել, ներկագործ, ներկած, ներկածոյ, աններկ, ծիրանաներկ
Նոր՝
ջրաներկ, ներկարար, ներկապանակ
Մատենագիտություն
Bailey, DKS 174
Տե՛ս նաեւ
Էջ 568, սյունակ 1 Էջ 568
ՆԻԳ I -ի, -աց «նիգ սողնակ, գերանակապ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kneigh- «թեք(վ)ել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նգաբեկել, նգել, նգախարխափ, կարծրանիգ, պղնձանիգ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. coniveo «փակ(վ)ել»
գոթ. hneiwon «թեքվել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 450
Էջ 568, սյունակ 1 Էջ 568
ՆԻԳ II «ջղաձգություն, սեղմում»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *nēu- «ցնցել, հարված տալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *neu-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 450-451) միացնում է նախորդ նիգ-ի հետ:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. nudáti «հրում է, շարժում է»
հուն. νύσσω «ծակում եմ, խփում եմ, հրում եմ»
լիտվ. niurkyti «սեղմել, ճզմել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 140, 183; Աճառյան 450-451
Տե՛ս նաեւ
Էջ 568, սյունակ 1 Էջ 568
ՆԻՆՋ «նինջ»
Ծագումն անհայտ է
Կապ չունի հինդուստ. nīnd «քուն մտնել» բայի հետ, որ հանգում է հնդեւրոպական *meigh-ին (այդտեղից հայ. մէզ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ննջել, դժուարանինջ, քաղցրանինջ, անննջելի, ննջարան, ննջասենեակ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 568, սյունակ 1 Էջ 568
ՆԻՍՏ -ոյ «նստվածք, նիստ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *sed- «նստել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ni-zdo-) *ni «ցած» + *zd
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *ni-zdo- (*ni «ցած», *sed/*zd «նստել») արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նստիլ, ստուերանիստ, նստել, գահանստիլ, նստակեաց, մեծանիստ, երկայնանիստ, թագաւորանիստ, լայնանիստ, գեղեցկանիստ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. nisidati «նստում է»
սողդ. nista «նստած»
հ. վ. գ. nest
անգլ. nest
Մատենագիտություն
H. AG 178; Աճ. ՀԱԲ 453-454