Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եւ» որոնման արդյունք՝ 4539 բառահոդված · Էջ 162 / 454
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 288, սյունակ 1 Էջ 288
ԻՐՄԽՈՆՆԵԼ (իրս խառնեալ՝ ՀԱԲ) «խաշտեալ, խառնեալ» (ԲՀ)
Անստույգ
Բացատրվող կապակցութիւնը եւ բացատրութիւնը աղավաղված են՝ հանդես գալով տարբեր ձեւերով։ Բոլոր դեպքերում էլ պետք է հանել արմատական բառերի շարքից։
Էջ 288, սյունակ 1 Էջ 288
ԻՒՂ (-ոյ) (ետղ, եդ, -ու, բցռ. յեղոյն) «յուղ, մեռոն»
Փոխառություն
որտեղից նաեւ հուն. έλαιον «ձեթ», έλαια «ձիթենի»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իւղագործ, իւղաթուրմ, իւղել, իւղիկ, իւղեփեաց, եղաման, եղարկել, եղենի, իւղաներկ, իւղանկար, իւղանկարիչ
Մատենագիտություն
H. AG 393; Աճ. ՀԱԲ 252
Էջ 288, սյունակ 1 Էջ 288
ԻՒՐ (-ոյ) «իր, յուր»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *seue- «անդրադարձ դերանուն» (անմիջական նախաձեւ՝ *seuoro-(°))
*seuoro-(°) (*seue- անդրադարձ դերանուն) արմատից։ *-ro ածանցի համար հմմտ. ալբ. vajr «աղջիկ» (< *uaria- ` *suo-ro-ից «մերձավոր ազգական»)՝ հայ-ալբանական զուգաբանութիւն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իւրեան, իւրորոյն, իւրեանցակուռ, իւրեանցայինք, իւրակայան, իւրակից, իւրային, չիւր, իւրաքանչիւր
Նոր՝
յուրայատուկ, յուրատեսակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. svá
ավ. hva
հ. լատ. sovos
լատ. suus
ռուս. свой
Մատենագիտություն
H. AG 451; Աճ. ՀԱԲ 254
Տե՛ս նաեւ
Էջ 288, սյունակ 1 Էջ 288
ԻՒՐԱՔԱՆՉԻՒՐ (ուշ՝ -ոյ) (կրճատ՝ իւրաքանչ) «յուրաքանչյուր(ը)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *k^uam-k^u e-
Ուշ համաբանական բաղադրութիւն՝ երկաքանչիւր։ Հին բաղադրութիւն բնիկ հնդեւրոպական բաղադրիչներից՝ իւր եւ քանչ < k^uam-k^u e-.
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. kam-čit- «ինչ որ մեկը»
Էջ 288, սյունակ 1 Էջ 288
ԻՔԻՄ «ըմպան, երախ, կոկորդ» (բառարանային բառ)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
քիմ-ի բառի ի նախդիրով ձեւը
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. faux
Էջ 288, սյունակ 1 Էջ 288
ԻՔՆՄԱՅ «հայտնի բան» (ԲՀ)
Անստույգ
ԲՀ-ի քննական հրատարակութեան մեջ այն տրված է իք «նման կամ յայտնի ինչ» ձեւով, որով իքնմայ բառը վերանում է
Էջ 289, սյունակ 1 Էջ 289
ԼԱԲՈՍ ««միեղջյուր, օձահալած» (ԲՀ՝ «միեղջերու, թարգմանի օձահալած»)»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ հունարեն (՞) (թերեւս, բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Էջ 289, սյունակ 1 Էջ 289
ԼԱԳ ««անառակ, բղջախոհ, թուլամորթ» (նաեւ «թույլ, մաշված»?)»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *leg-h- «թեթեւ» (անմիջական նախաձեւ՝ *lng'hio-) ռնգային տարբերակից
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 257) փոխառություն է համարում հունարենից՝ տալով λαγνεία «անառակություն», λαγνύω «անառակություն անել, լրբանալ» եւ λάγνος «անառակ» ձեւերը, սակայն սրանցից անմիջապես հանել հայերեն ձեւերը (առանց -ն-ի) անհավանական է։ Մյուս կողմից՝ դժվար է գտնել անմիջական բնիկ հնդեւրոպական աղբյուր։ ձեւով ամենից ավելի մոտ թվացող *leg-h- «թեթեւ» արմատը իմաստով քիչ է համապատասխանում։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լագութիւն, լագուցանել, լագորդել, լազրտել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս. легкий «թեթեւ»
ռուս. легкое «թոք»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 257
Տե՛ս նաեւ
Էջ 289, սյունակ 1 Էջ 289
ԼԱԶՈՒՏ «եգիպտացորեն»
Փոխառություն
Փոխառություն արեւելյան մի աղբյուրից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ճան. lazudi
մեգր. lazəti
քրդ. lazut
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԳԲ 405
Էջ 289, սյունակ 1 Էջ 289
ԼԱԼ II «լալ, լաց լինել, արտասվել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *lā «բնաձայնական»
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 257) բխեցնում է *plā-k/g- «խփել, ծեծել» արմատի անաձայնական *plā- ձեւից, որ այլ լեզուներում չի վկայված։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. lamentum «լաց, հեկեկանք»
իսլ. lōmrir «ճիչ, գանգատ»
ռուս. плакать «լալ»
Մատենագիտություն
Pok. 650; Աճ. ՀԱԲ 257