Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ական» որոնման արդյունք՝ 4658 բառահոդված · Էջ 162 / 466
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 284, սյունակ 1 Էջ 284
ԻԼՈՒԼ «եբրայական տոմարի մեջ 6-րդ ամիս»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ասոր. īlūl
Աղբյուր՝ եբր. əlūl
Մատենագիտություն
H. AG 304; Աճ. ՀԱԲ 239
Էջ 284, սյունակ 1 Էջ 284
ԻԿԱՊԼԻ (ի կապլի) ««ի նեղի» կամ «ի տեղի» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (թերեւս)
Ի նախդիրով կապակցություն՝ թերեւս կապ- արմատական բաղադրիչով:
Էջ 284, սյունակ 1 Էջ 284
ԻՂՁ (-ի, -ից) (ըղձ-, ղձ-) «իղձ, բաղձանք, աղոթք, կախարդ, հմայող»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *elk- «փափագել, տենչալ, ըղձալ»
հ.-ե. արմատ՝ *uel- «փափագ, իղձ, բաղձանք»
Հնդեւրոպական ծագման վարկածները կապված են հնչիւնական կամ իմաստային դժուարութիւնների հետ.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ըղձ(ան)ալ, ըղձապատում, ըղձութիւն, ըղձակերտ, նախիղձիկք, դձանալ, դձալի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս. ալկատ «փափագել, տենչալ, ըղձալ» (ալկատ)
հայ. զեղձ «փափագ, իղձ, բաղձանք»
Էջ 285, սյունակ 1 Էջ 285
ԻՄԱՆԱԼ «իմանալ, հասկանալ, խորհրդածել, զգալ, կարծել, ենթադրել, հնարել, նիւթել»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *em- «վերցնել»
Մեյեն (Meillet, MSL 8, 280) բխեցնում է *men- «մտածել» արմատից՝ ի-ով, բայց իմանալ-ի խոնարհումը նման է -ան ածանցով բայերի խոնարհմանը՝ -անամ եւ -ացայ ձեւով, որ ենթադրում է իմ- արմատ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իմանալի, իմանող, անիմանալի, դժուարիմանալի, իմաստ, իմաստակ, իմաստապէս, իմաստասէր, իմաստասիրել, իմաստասիրութիւն, իմաստաւոր, իմաստութիւն, իմաստուն, անիմաստ, իմաց, իմացումն, իմացութիւն, իմացուած, իմացողութիւն, դժուարիմաց, անիմաց, խորհրիմաց, յառաջիմաց, լաւիմաց, իմայ, անիմայ, երկիմայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. emō «գնել, ձեռք բերել»
հ. խոլ. em «վերցնել, ընդունել»
լիտվ. imti «վերցնել»
հ. սլ. imēti «վերցնել, ունենալ» (ըստ Շեֆտելովիցի եւ Պեդերսենի)
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 122, 165; MSL 280
Էջ 285, սյունակ 1 Էջ 285
ԻՄԵՌԻ(Ա) «օր»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. ημερία
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իմեռիական
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 242
Էջ 285, սյունակ 1 Էջ 285
ԻՄՐԻ «ինքը»
Ծագումն անհայտ է
Ծագումն անյայտ է։ Կա աստուածաշնչային յատուկ անուն՝ Իմրի, բայց մեկնութիւնը այլ է (հմմտ․ «Բառգիրք հայկազեան լեզուի» Բ, էջ 107)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իմրիական
Էջ 285, սյունակ 1 Էջ 285
ԻՆՁ (-ու) (ինձ, ինճ, ունձ, ուձ) «կատուազգի գիշատիչ կենդանի, հովազ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *simgh-
հայ-հնդկական զուգաբանութիւն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընձենի, ընձուղտ, ընձախոտ, ուղտինձ
Նոր՝
ընձառիւծ, ընձենատուր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. sinhá «առյուծ»
Մատենագիտություն
H. AG 450; Աճ. ՀԱԲ 243
Էջ 286, սյունակ 1 Էջ 286
ԻՆՆ (-ունք (իննունք), -ունց, -ուք (-ամբք), ուշ՝ ինան(ն), յինան) «ինը»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *enun- (անմիջական նախաձեւ՝ *eneun, *neun-) ձեւերի կողքին
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իննամսեայ, իններորդ, իննետասան, իննուտասան, իննեքեան, իննհարիւր
Նոր՝
իննամեակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. náva
ավ. nava
հուն. εννέα
գոթ. niun «9»
Մատենագիտություն
H. AG 450; Աճ. ՀԱԲ 243-244
Էջ 286, սյունակ 1 Էջ 286
ԻՆՆՍՈՒՆ (-ի, -ից) «իննսուն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *enun-k'ontə
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իննսնամեայ, իննսնամեան, իննսնեմեան, ըննսունամեայ, իննսներորդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ενενήκοντα (εννηκοντα)
լատ. nona ginta
ռուս. девяносто
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 244
Էջ 286, սյունակ 1 Էջ 286
ԻՆՔՆ (-եան (ուշ՝ ընթ-)) «ինքը»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *sue- «անդրադարձ դերանուն» (անմիջական նախաձեւ՝ *s(e)ue-) քե-հիմքից
Կազմուած է բնիկ հնդեւրոպական քե-հիմքից (*sue- (*s(e)ue- անդրադարձ դերանուն)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
այսինքն, ինքնին, ինքնեակ, ինքնեկ, ինքնանեղել, ինքնակալ, ինքնաբաղխ, ինքնակամ, ինքնիշխան, ընթնագիր, ընթնի
Նոր՝
ինքնագոհ, ինքնավարութիւն, ինքնավստահ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. իւր «իր, յուր» (<*seuoro-)
հ. հնդկ. svá
ավ. hva «իր, յուր»
լատ. suus
ռուս. свой «իր, յուր»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 882
Տե՛ս նաեւ