Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«արմ» որոնման արդյունք՝ 2355 բառահոդված
· Էջ 161 / 236
Էջ 512, սյունակ 1
ՄԱՍ
III
(բբ)
«բողբոջած ու մաքրված գարի` գարեջուր պատրաստելու համար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mad-
«թաց. պարարտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mads-do- կամ *mad-do-)
եթէ *mad-do- -> մաստ
Իմաստով հեռու է իրանական ձեւերից, եւ դժվար է փոխառութիւն ենթադրել:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրսկ.
māst «մածուն»
հ. վ. գերմ.
mast «բտում, պարարտացում»
հ. հնդկ.
māda-
ավ.
maθa- «հարբեցնող խմիչք»
հ. հնդկ.
mattá- «հարբած, գրգռված»
լատ.
mattus «հարբած»
հ. անգլ.
mōs «շիլա, կերակուր»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 512, սյունակ 1
ՄԱՏ
I
«մոտ, մոտեցում, մերձեցում»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *məd-
Բաղադրութիւններ՝ մատչիլ (-նուլ, -չիլ), մատուցական, մատուցիչ, մատարկայ, թղթամատոյց, ինքնամատոյց, դժուարամատոյց, դժուարամատչելի, առաջամատոյց, նպաստամատոյց, նորնաւամատոյց, խնդրամատոյց: Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 266) տալիս է *mād- նախաձեւ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատչիլ,
մատուցական,
մատուցիչ,
մատարկայ,
թղթամատոյց,
ինքնամատոյց,
դժուարամատոյց,
դժուարամատչելի,
առաջամատոյց,
նպաստամատոյց,
նորնաւամատոյց,
խնդրամատոյց
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 266;
Pok. IEW 746
Տե՛ս նաեւ
Էջ 512, սյունակ 1
ՄԱՏ
II
(մատոյց «զառիվեր» բառի մէջ)
«զառիվեր»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
(թերեւս)
Աղբյուր՝ ավ. mati-
(թերեւս)
«լեռան ելուստ, ցցուածք»
Եթէ ճիշտ է առանձնացուած (հմմտ. Աճ. ՀԱԲ 3, 270) մատ «մոտ» արմատից:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 270
Տե՛ս նաեւ
Էջ 513, սյունակ 1
ՄԱՏԱՂ
(-ոյ)
«մատաղ, մատղաշ մանուկ մատաղ հորթ, զոհ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *mad-
«թաց, խոնավ. կաթել. հյութեղ, պարարտ, բտած»
որտեղից նաեւ մածառակ, մաճար/ռ, այլեւ պ. maskah «թարմ յուղ», հ. վ. գ. Mast «գիրացում, բտում»: Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 267), հենվելով սլավոնական զուգահեռների վրա (հ. սլ. mladŭ, ռուս. младший «երիտասարդ, մատաղ»), բխեցնում է *mel- «մանրել» արմատից՝ *-d- աճականով եւ դրափոխությամբ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատաղածին,
մատաղական,
մատաղամայր,
մատաղատուն,
մատաղել,
մատղաշ
Նոր՝
մատաղահաս, մատաղատի
մատաղահաս, մատաղատի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
maskah «թարմ յուղ»
հ. վ. գ.
Mast «գիրացում, բտում»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 694;
Ջահ. ՀԼՊ 136;
Աճ. ՀԱԲ 267
Էջ 513, սյունակ 1
ՄԱՏՉԻԼ
(մատիզ կամ մատուզ)
«մածվել, կպչել, փակչել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mad-
«թաց, խոնավ, կաթել, հյութեղ, պարարտ, բտած»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mad-ig’h- (-ug’h-))
որտեղից նաեւ մատաղ, մածառակ, մաճար/ռ: Տարբեր է մածիլ-ից, որ *mag’- արմատից է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատզողական
Էջ 513, սյունակ 1
ՄԱՏԻՏԵՂ
«հավկլտենի (բույս)»
Ստուգաբանություն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mad-
Կազմված է մատի եւ դեղ բաղադրիչներից՝ վերջինիս դ>տ առնմանական խլացմամբ. մատի-ն կարող է ծագել հնդեւրոպական *mad- արմատից
Էջ 514, սյունակ 1
ՄԱՏՆ
I
(-ին, -ունք, -անց)
«մատ, աստիճան, մատնութիւն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mət-
*t-ն ն-ի մոտ մնացել է տ, ինչպէս *k-ն ակն բառում, չի շնչեղացել
հ.-ե. արմատ՝ *mē-
«չափ»
կասկածով հատկացւում են *mē- «չափ» արմատին (որպէս չափ)
Համեմատւում է հ. կիմր. maut, ն. կիմր. bawd, մ. բրետ. meut (<*mə-to) «բութ մատ» բառերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատնանշան,
մատն(ա)ցոյց,
մատնահատ,
մատնեք,
հնգամատնեան,
սանդղամատն,
վարդամատն,
շալակամատն,
անձնամատն,
մատանել,
մատանի,
մատնիչ
Նոր՝
մատնանշել, մատնեմատ
մատնանշել, մատնեմատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. կիմր.
maut
ն. կիմր.
bawd
մ. բրետ.
meut «բութ մատ» (<*mə-to)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 270
Էջ 514, սյունակ 1
ՄԱՏՈՒՏԱԿ
«բխան, մարովս, քաղցրարմատ, սուս»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mad-
«թաց, խոնավ, գեր, բտած»
հ.-ե. արմատ՝ *medhu-
«քաղցր. մեղր»
հիմքի ձեւաւորման մէջ հնարաւոր է ազդեցութիւնը
Կազմուած է մատու- եւ տակ բաղադրիչներից: մատու-ն, թերեւս, ծագում է հնդեւրոպական *mad- «թաց, խոնավ, գեր, բտած» արմատից, որտեղից՝ մատաղ, այլեւ, թերեւս, մատիտեղ: հիմքի ձեւաւորման մէջ հնարաւոր է հնդեւրոպական *medhu- «քաղցր. մեղր» հիմքի ազդեցութիւնը:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 514, սյունակ 1
Էջ 515, սյունակ 1
ՄԱՐԴ
(-ոյ, -իկ)
«թռչուն»
Փոխառություն
հ.-ե. արմատ՝ *mer-
«մեռնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mr̥-to-)
Աղբյուր՝ իրանական *marg
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սիրամարգ,
մարդակեր,
լորամարգ,
մարդաշատ,
մարդակերպ,
մարդատեաց,
մարդկակերպարան,
մարդկութիւն,
մարդագայլ,
աշխարհամարդ,
տմարդի,
բարեմարդիկ,
կնամարդի,
չմարդկապէս,
կիսամարդի,
անմարդի,
մարդաբան,
մարդաբանութիւն,
մարդակազմական,
մարդակազմութիւն,
մարդահամար,
մարդավայել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
marəγa
հ. հնդկ.
márta-
պրթ.
mrg
մ. պ.
mart
մ. պ.
mrg
սողդ.
mart
պ.
mrg
պ.
mard
ou.
murγ
հուն.
μορτός «մարդ» ((Հեսիք.))
հուն.
βροτός «մահկանացու»
լատ.
mors, -tis
լիտվ.
mirtis «մահ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 276;
H. AG 472;
Ջահ. ՀԼՊ 533;
Աճ. ՀԱԲ 279
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։