Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 1859 բառահոդված (էջ 161/186)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 669, սյունակ 1 Էջ 669
ՍԱՏԱԿ II «դի, դիակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'ad- «ընկնել» -ակ վերջածանցով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սատակել, սատակամահ, սատակիչ, սատակումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
cadaver
«դի, դիակ» (*cadā-ves) (*«ընկած») (ըստ Տերվիշեանի եւ Müller-ի)
Էջ 669, սյունակ 1 Էջ 669
ՍԱՏԱՐ «մշակ, ոստայնանկ, օգնական»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *sam- «չարչարվել, հոգնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sam-tar)
փոխատու լեզու՝ իրանական sātar «իշխող»
փոխատու լեզու՝ իրանական *sātar
բայց առաջարկված ստուգաբանությունները լիովին հավաստի չեն, ըստ Բեյլիի (DKS 123)՝ sātar «իշխող», ըստ Փերիխանյանի՝ *sātar, *sam-tar (*sam - «չարչարվել, հոգնել»): Քիչ հավանական է նաեւ սեմական ծագման վարկածը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սատարել, սատարութիւն, անսատար
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 472
Էջ 670, սյունակ 1 Էջ 670
ՍԱՐ I (-ոյ) «գագաթ, լեռնագագաթ, բարձունք, սար, լեռ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'er- «գլուխ, եղջիւր, գագաթ» (անմիջական նախաձեւ՝ *k'әro-, *k'r-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սարաբարձր, սարակ, սարանալ, սարահարթ, սարաւանդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
śiras-
«գլուխ, ժայռ»
հուն.
κὰρ, κάρα
«գլուխ»
Մատենագիտություն
H. AG 489; Աճ. ՀԱԲ 182
Էջ 670, սյունակ 1 Էջ 670
ՍԱՐ(-Ք) (-ու) «սարք, հանդերձանք, կահոյք, պատրաստ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'er- «թել, հիւսել, կցել»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սարել, սարուած, սարութիւն, ոսկեսար, ոսկիասար, ոսկեսարեայ, ոսկեսարեան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
սարդ
հայ.
սար-ք
հուն.
κάίρος
«հիւսուածքի թել»
հուն.
καιρόω
«հիւսուածքը կապել» հայ-հունական զուգաբանութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 188
Էջ 671, սյունակ 1 Էջ 671
ՍԱՐԱՍԻ «բարձրահասակ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կապ ունի՞ սարաս բառի հետ։
Էջ 671, սյունակ 1 Էջ 671
ՍԱՐԴ II (-ի, -ից) «սարդ (միջատ)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k’er- «հիւսուածքի թել, հիւսել, կցել» (անմիջական նախաձեւ՝ *k’r-ti-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սարդոստայն, սարդանկու, սարդաբոյն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
սար-ք
հայ.
սարի-ք
հուն.
κάιρος
«հիւսուածքի թել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 186
Էջ 674, սյունակ 1 Էջ 674
ՍԵԱՄ (շեամ), -ոյ «շեմք, բարավոր»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *k'ei- «ընկած լինել» *-mo- ածանցով
ինչպես հնդեւրոպական՝ *k'ei- «ընկած լինել»՝ *-mo- ածանցով (Պատրուբանյան), այնպես էլ արեւմտակովկասյան ծագման վարկածները
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աբխ.
a-šəxims
«շեմք»
աբազ.
švximsa
«շեմք»
Էջ 674, սյունակ 1 Էջ 674
ՍԵԱՒ «սեւ, թանաք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *siyāv
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սեւանալ, սեւակ, սեւագործ, կիսասեւ, քաջասեւ, նորսեւահեր, սեւահոգի, սեւահող, սեւամորթ, սեւաւոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
syāva-
պրթ.
syāv
մ. պ.
siyav
պ.
siyāh
Մատենագիտություն
H. AG 489; Աճ. ՀԱԲ 195-196; Ջահ. ՀԼՊ 543
Էջ 674, սյունակ 1 Էջ 674
ՍԵԲԵՆԻ (սեբինե, սեբինեայ, սեբին, սեւնի) «արմավենահյուս զգեստ կամ խափր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. σεβέν(ν)ιον
Մատենագիտություն
H. AG 377; Աճ. ՀԱԲ 197
Էջ 674, սյունակ 1 Էջ 674
ՍԵԼԻՆ (սիլին, սելէս, սեղէն) «պատրիարքական աթոռ (գահ)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. σελλίον
փոխատու լեզու՝ լատ. sella
հուն. σελλίον (լատ. sella-ից)
Մատենագիտություն
H. AG 197; Աճ. ՀԱԲ 197