Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«բաղ» որոնման արդյունք՝ 3993 բառահոդված
· Էջ 160 / 400
Էջ 344, սյունակ 1
ԽՈՐԳ
(-ոյ)
«քուրձ, քուրձե հագուստ, քուրձե պարկ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ասոր. hurgā
Աղբյուր՝ մ. պ. *xvary
Փոխառություն՝ ասոր. hurgā > մ. պ. *xvary (> հայ.՞):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորգահանդերձ,
խորգազգաց,
խորգեղէն
Մատենագիտություն
H. AG 161;
Աճ. ՀԱԲ 407
Էջ 344, սյունակ 1
ԽՈՐԴ
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ու)
(խորթ)
«կռունկ»
Բնաձայն (թերեւս)
Թերեւս բնաձայն բառ՝ կապված խորդալ բնաձայն բայի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորդեան,
խորդապար,
խորթապար
Նոր՝
խորդենի
խորդենի
Էջ 344, սյունակ 1
ԽՈՐԴԱԼ
(խորթալ)
«խոռոչացնել, խռմփացնել, աղմկել (ալիքների մասին)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ker-
«բնաձայնական արմատ»
*-dh ածականով եւ *k>*kh անցումով
Եթե բնաձայնական ինքնուրույն կազմություն չէ, ապա կարող է ծագել հնդեւրոպական *ker- բնաձայնական արմատից՝ *-dh ածականով եւ *k>*kh անցումով: Ատամնային ածականով է դան. skrade «շաշել, խորդալ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորդումն,
խորդխորդալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
դան.
skrade «շաշել, խորդալ»
Էջ 344, սյունակ 1
ԽՈՐԹ
ուշ՝ -ոյ, -ու, -ի, -ից
«հարճորդի, պոռնկորդի, խորթ (անհարազատ) որդի, խորթ, կեղծ, կոշտ, անհարթ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«կնճռոտվել, կծկվել, անմշակ կաշի, թեփ, կեղեւ, չորացած, նիհար, հյուծված»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khorth-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *khorth-` *(s)ker- «կնճռոտվել, կծկվել, անմշակ կաշի, թեփ, կեղեւ, չորացած, նիհար, հյուծված» արմատից: հմմտ. ատամնային ածականով՝ հ. վ. գ. scrato «չար ոգի», շվեդ. skratte «ուրվական», նորվ. screda «թույլ մարդ», մ. ն. գ. schrade «բարակ, նիհար, խղճուկ», հ. իսլ. skydda «կծկված կաշի», լիտվ. skràusti (skraudù) «խորդուբորդանալ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորթանալ,
խորթութիւն,
խառնախորթ,
աւտարախորթ,
խորտուբորտ,
խորդուբորդ,
խորթուբորթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
scrato «չար ոգի»
շվեդ.
skratte «ուրվական»
նորվ.
screda «թույլ մարդ»
մ. ն. գ.
schrade «բարակ, նիհար, խղճուկ»
հ. իսլ.
skydda «կծկված կաշի»
լիտվ.
skràusti (skraudù) «խորդուբորդանալ»
Էջ 344, սյունակ 1
ԽՈՐԻՍԽ
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -ից)
(«խորիխս, մեղրահաց, մոմով մեղր, յուղով եւ մեղրով պատրաստված խմորեղեն»)
«խորիխս, մեղրահաց, մոմով մեղր, յուղով եւ մեղրով պատրաստված խմորեղեն»
Անստույգ (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kār-
«մեղրամոմ»
բայց լատիներենը (եթե փոխառություն չէ հունարենից) եւ հայերենը (եթե իրոք պատկանում է այս խմբին) ցույց են տալիս այլ ձայնավորում (հայերենը նաեւ *k>*kh անցում)
Թերեւս պատկանում է զուգահեռների այն խմբին, որոնց համար Պոկոռնին (Pok. IEW 1, 532) վերականգնում է *kār- «մեղրամոմ» արմատը, բայց լատիներենը (եթե փոխառություն չէ հունարենից) եւ հայերենը (եթե իրոք պատկանում է այս խմբին) ցույց են տալիս այլ ձայնավորում (հայերենը նաեւ *k>*kh անցում):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մեղրախորիսխ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κηρός «մեղրամոմ»
հուն.
κηρίον «մեղրահաց»
լիտվ.
krys «խորիսխ, մոմով մեղր»
լեհ.
skárzyk «խորիսխ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 532;
Bugge KZ 10
Էջ 344, սյունակ 1
ԽՈՐԽ
(-ի)
«օձի շապիկ, կաշի, մորթ, կճեպ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khorkh-)
*k>*kh անցումով
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *khorkh-` *(s)ker- «կտրել» արմատից *k>*kh անցումով: հմմտ. կիմր. khoen (<*krokno) «կաշի», մ. բրը. crocann «կաշի» (<*krokkeno) կամ *(s)ker- «կնճռոտվել, կծկվել, անմշակ կաշի, թեփ, կեղեւ» արմատից: հմմտ. նորվ. բրբ. skarka «սառցակեղեւ», այլեւ ռուս. кора «կաշի»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորխանալ,
խորխատոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
կիմր.
khoen (<*krokno) «կաշի»
մ. բրը.
crocann (<*krokkeno) «կաշի»
նորվ. բրբ.
skarka «սառցակեղեւ»
ռուս.
кора «կաշի»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 408-409
Էջ 345, սյունակ 1
ԽՈՐՀ
(խոհ), ուշ՝ -ոյ, -ի, -ից
«խոհ, մտածմունք, խորհուրդ»
Փոխառություն (հավանաբար)
Աղբյուր՝ իրան. (՞)
(հավանաբար)
հաւանաբար իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոր(հ)իլ,
խորհուրդ,
խորհրդանի,
խորհրդաբար,
խորհրդածութիւն,
խորհրդակալ,
խորհրդական,
խորհրդակից,
խոհական,
խոհականութիւն,
խոհեմ,
խոհուն,
մտախո(ր)հ,
համախորհ,
իրաւախո(ր)հ,
բարեխորհել,
բարեխորհուրդ,
երկխորհուրդ,
լայնախորհուրդ,
անխոհ,
ողջախոհ,
ողջախոհութիւն,
բղջախոհ,
համախոհ
Էջ 345, սյունակ 1
ԽՈՐՇ
I
-ի, -իւ, -ից
«փոս, ծակ, խորութիւն, ծովածոց, անկիւն, զգեստի ծալք, երեսի կնճիռ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khor-s-)
*-s աճականով
բնիկ հնդեւրոպական՝ *khor-s-` *(s)ker- «կտրել» արմատից, որտեղից՝ բերել, քորել, այլեւ, թերեւս, խոր. հմմտ. *-s աճականով՝ հուն. κορσοω «խուզել», մ. իռլ., կիմր. corr «հիւծուած, բզուկային», բոխ. Ա kárst, Բ kārst «կտրել, անջատել, քայքայել», խեթ. korš «կտրել, հատել, անջատել, առանձնացնել». իմաստներով մօտ են՝ հ. իռլ. skard «քարթ, կտրուածք, անցք, ծակ», skor «քարթ, ճեղք», հ. սլաւ. červo «որովայն, փոր, արգանդ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորշակնեալ,
խորշաբաղ,
խորշխորշան,
խորշեղէն,
վեցախորշ
Նոր՝
ծովախորշ, խորշոմ, խորշոմերես, խորշոմիլ, խորշիլ, անխորշ, խորշանք, խորշումն
ծովախորշ, խորշոմ, խորշոմերես, խորշոմիլ, խորշիլ, անխորշ, խորշանք, խորշումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κορσοω «խուզել»
մ. իռլ., կիմր.
corr «հիւծուած, բզուկային»
բոխ. Ա
kárst «կտրել, անջատել, քայքայել»
բոխ. Բ
kārst «կտրել, անջատել, քայքայել»
խեթ.
korš «կտրել, հատել, անջատել, առանձնացնել»
հ. իռլ.
skard «քարթ, կտրուածք, անցք, ծակ»
հ. իռլ.
skor «քարթ, ճեղք»
հ. սլաւ.
červo «որովայն, փոր, արգանդ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 345, սյունակ 1
ԽՈՐՇԱԿ
-ի, -աց (կա նաեւ խորշ)
«հարաւային տաք քամի, տոթ, տապ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրան. hōšāk
«չորացնող»
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից. հմմտ. զրադ. պհլ. hōšāk (-ր-ի յաւելում ինչպէս բոշակ > բորշակ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորշակահար,
խորշակահարութիւն,
խորշակառ,
խորշակայեցող,
բազմախորշակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
եբր.
harīšī
Մատենագիտություն
Bailey DKS 494;
Աճ. ՀԱԲ 410
Էջ 346, սյունակ 1
ԽՈՐՈՎ
«խորովում»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ker-
«այյրել, վառել, ջեռուցել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khorou- (*khoreu-))
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորովիլ,
խորոված,
խորովոյ-ք,
խորովանք,
թերխորով
Նոր՝
աղեխորով, սիւեռնախորով
աղեխորով, սիւեռնախորով
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
խարել
հայ.
խարշել
լատվ.
karštas «տաք, շոգ»
ռուս.
красный «կարմիր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 411
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։