Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«արմ» որոնման արդյունք՝ 2355 բառահոդված · Էջ 160 / 236
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 509, սյունակ 1 Էջ 509
ՄԱՆՈՒԿ (-ան, -ունք) «նորածին, երեխա պատանի, երիտասարդ, սպասաւոր, զինուոր, փոքր ձագ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *men- «փոքր, փոքրացնել, առանձին, մեկուսի» (անմիջական նախաձեւ՝ *mǝnu-) *-u-ով հիմքով
-ուկ-ը համարւում է ուշ յաւելում, բայց հնարաւոր է ենթադրել *mǝnu-kon- սկզբնաձեւ՝ *-k-ի (անտեղաշարժ *k) պահպանմամբ՝ -կն (սեռ. -կան), ուղղականում -ն-ի ուշ անկմամբ (-ուկն-ի համար՝ հմմտ. ձուկն, մուկն, արմուկն)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մանլիկ, մանլուկ, մանլտի, մանկանալ, մանկամարդ, մանկամայր, մանկաբարձ, մանկաբարոյ, մանկապէս, մանկակորուստ, գեղեցկամանուկ
Նոր՝
մանկապարտէզ, մանկավարժ, մանկատուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. μάνυ «փոքր, քիչ» (ըստ Հեսիքիոսի)
Մատենագիտություն
H. AG 272; Աճ. ՀԱԲ 255
Տե՛ս նաեւ
Էջ 509, սյունակ 1 Էջ 509
ՄԱՆՉ «տղա»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *men- «փոքր, փոքրացնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *mṇkio-)
Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 256) համեմատում է լատ. mās «տղամարդ, տղա» բառի հետ, որը հնդեւրոպական այլ զուգահեռներ չունի։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մանչուկ, մանչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. manāk «մի քիչ»
մ. վ. գ. manc «պակասութիւն, կարիք»
լիտվ. meñkas «թոյլ, սուղ, քիչ, աննշան»
բոխս. B mänk- «ստոր լինել, ենթարկուել»
խեթ. maninku- «կարճ, մօտ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 138; Աճառեան (ՀԱԲ) 256
Տե՛ս նաեւ
Էջ 509, սյունակ 1 Էջ 509
ՄԱՆՐ (-ու, -ունք, -ունց) (մանտր, մանդր) «մանր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *men- «փոքր, փոքրացնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *mǝnu-r)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մանրել, մանրիկ, մանրամանր, մանրապատում, մանրատունկ, մանրախիճ, մանրախոտ, մանրավաճառ
Նոր՝
մանրանկար, մանրամասն, մանրատառ, մանրէ, մանրադիտակ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 509, սյունակ 1 Էջ 509
ՄԱՇ II (մարշ-) «մաշուած. մաշում, նուազում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mer- «տրորել, շփել» (անմիջական նախաձեւ՝ *mrs-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մաշել, մաշական, մաշում, մաշումն, մաշութիւն, հալեմաշ, հոգեմաշ, արագամաշ, դիւրամաշ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. mašam
Էջ 510, սյունակ 1 Էջ 510
ՄԱՇՏԵԼ (-իլ «մազաթափվել, ճաղատանալ») «խլել, քայքայել, թափել»
Անստույգ (՞)
Հնարավոր է կապ ունենա մաշ- արմատի հետ։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 510, սյունակ 1 Էջ 510
ՄԱՌ II (մեռ) «ցլեփ (ծլեպ), փուշ» (ԲՀ՝ «խոշ»)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mer- «տորորել, շփել» (անմիջական նախաձեւ՝ *mṛ-s- (*mer-s-)) s-աճականով
Առաջացել է հնդեւրոպական *mer- «տորորել, շփել» արմատից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. maši- «փոշի»
մ. վ. գ. zer-mürsen «փշրել»
հայ. մաշ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 258
Էջ 510, սյունակ 1 Էջ 510
ՄԱՌ IV (բ. մար) «գինու կամ քացախի փառ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mer- «մութ գույն, սեւ, կեղտ» (անմիջական նախաձեւ՝ *mṛ-s-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական արմատից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. μόρνον «կեղտոտ»
Էջ 511, սյունակ 1 Էջ 511
ՄԱՌ(Ն) ««մշուշ, մեգ, մառախուղ» (հանդիպում է ի մառն մտանել, ի մառն դառնալ դարձվածքներում, որոնք զուգահեռ ունեն ի մայր մտանել, ի մայրն դառնալ դարձվածքներում)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *mer- «առկայծել» (անմիջական նախաձեւ՝ *mr-no-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մառնամուտ, մառախուղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. մայր ((*mr-io-))
հուն. μορτός «մթին, մթագույն»
հ. սլավ. mryj «մշուշոտ, մռայլ»
լիտվ. merknotí «մթնել»
Էջ 511, սյունակ 1 Էջ 511
ՄԱՍՆ -ին, -ունք, -անց «մաս, նշխար(ք), վայրկյան»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mē- «չափել» (անմիջական նախաձեւ՝ *mə-k'-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մասնաւոր, մասնիկ, մասնաւորել, մասնատուփ, անմասն, բազմանմասն, հողամասն, կիսամասնեայ, եաւթնամասնեայ, բարեմասնութիւն, մանրամասն
Նոր՝
մասնակի, մանրամասնել, մանրամասնութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. mātra-māti- «չափ»
ավ. mā- «չափել»
հ. պ. mā- «չափել»
ռուս. мера «չափ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 137
Էջ 512, սյունակ 1 Էջ 512
ՄԱՍ I (բբ) «ածիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mad- «թաց, խոնաւ, հիւթեղ, ճարպոտ» (անմիջական նախաձեւ՝ *mad-s-to-)
արմատից: հմմտ. հայ. մածար/ռ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. māstu- «թթուած»
պ. mast «թթու կաթ, մածուն»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 136