Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 1859 բառահոդված (էջ 160/186)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 666, սյունակ 1 Էջ 666
ՍԱՄՍԱՐ (սեմսալ) «հարկահավաք (պաշտոնյա Կիլիկիայի հայկական պետությունում)» (պատմական)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. samsār
փոխատու լեզու՝ լատ. censarius
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 168
Էջ 666, սյունակ 1 Էջ 666
ՍԱՅԼ (-ի, -ից, նաեւ՝ -ով, -աւք) «սայլ, Մեծ արջ եւ Փոքր արջ համաստեղությունները, հյուսիսային բեւեռ, հյուսիս, առանցք, մի եղանակ» (աստղագիտական)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *k’at-
փոխատու լեզու՝ փռյուգ. *satilia
հնդեւրոպական *k’at- արմատից.
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σατιλα
««Մեծ արջ եւ Փոքր արջ համաստեղություն»»
հուն.
σατινη
««մարտակառք»»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 169; Ջահ. ՀՀՀԼ 117-118
Էջ 666, սյունակ 1 Էջ 666
ՍԱՅԼԻՏ «աթոռ, գահ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ լատ. sella «աթոռ, գահ»
փոխատու լեզու՝ հուն. σέλλα
բառի ձեւափոխությունը (ըստ ՀՀԲ-ի)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
սելին (սիլին)
Էջ 666, սյունակ 1 Էջ 666
ՍԱՅՌ «(լեռնա)գագաթ, սայթ» (սեռ «լեռան մեջք») «(լեռնա)գագաթ, սայր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k’ē(i)- «սրել»
«սրել» արմատից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բնասեռ, բնասար, միասեռի, միասայռի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
սայր
հայ.
սուր
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 131; Աճ. ՀԱԲ 170
Էջ 666, սյունակ 1 Էջ 666
ՍԱՅՐ (-ի, -ից) «ծայր, եզր, (թրի) բերան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k’ē(i)- «սրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *k’əi-ri-)
«սրել» արմատից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սայրա սուր, երկսայրի, երեքսայրի, եռասայր, միասայրի, կրկնասայր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
սուր
հայ.
սայռ
մ. ն. գ.
harin
««սրել»»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 543; Աճ. ՀԱԲ 170; Ջահ. ՀԼՊ 131
Էջ 667, սյունակ 1 Էջ 667
ՄԱՆ II (-ու) «սան, կնքած մանուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *f(o)steno- (անմիջական նախաձեւ՝ *psn- կամ *psin-) *sten-, *speno- հիմքից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սանական, սանակից, սանահայր, սանամայր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
սնանիլ
հայ.
ստին
Էջ 667, սյունակ 1 Էջ 667
ՄԱՆԴ (սանդ) «անկան, հավան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական sandān «զնդան, սալ»
Ավելի քիչ հավանական է բառի սեմական ծագումը. հմմտ. ակկադ. samādu(m) «աղալ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սանդահարել, սանդիտոռն, սանդատուռն
Մատենագիտություն
Ջահ. ՊԲՀ 186; Ջահ. ՀԼՊ 459
Էջ 667, սյունակ 1 Էջ 667
ՄԱՆԴԱՐԱՄԵՏ (-ի, -աց) (սպանդարամետ) «դժոխք, անդրաշխարհ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *spandāramat
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սանդարամետական, սանդարամետային, սանդարամետապետ, սանդարամետապետական
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 173; Ջահ. ՀԼՊ 579
Էջ 667, սյունակ 1 Էջ 667
ՄԱՆԴՈՒՂՔ (-ոց) ((սանդուխ-ք, սանդուխդ, սանդուխս, սանդուղի, սանդուխտ), ուշ` -ոց) «սանդուղք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skand-
Հնդեւրոպական ծագման վարկածը` *skand-ից (Տերվիշյան), կասկածելի է եւ՛ ըստ հայերենի հնչյունական օրինաչափությունների (*sk-ի դիմաց ս-), եւ՛ ըստ բերված զուգահեռների համեմատության. չի բերված Pok. IEW-ում, բայց ավելի հավաստի վարկածներ չկան:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սանդղաձեւ, սանդղամատն, սանդղատեսակ, սանդղականույց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
skándati
«ցատկում է, ժայթքում է»
հ. խոլ.
scenlim
«ցատկում եմ»
Էջ 667, սյունակ 1 Էջ 667
ՄԱՆՁ (-ի, -ից, -ու) «սանձ, երասան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'enk- «կախված լինել, տատանվել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սանձել, սանձահարել, սանձակոտոր, սանձաբեկ, անսանձ, ոսկեսանձ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
շվեյց.
henkel
«կախափոկ»