Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԾՈՒԽ
(ածուղ, անճող), -ոյ
«ածուխ, կրակ. մոխիր. մուր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *angelo-
«ածուխ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ang, *ong)
Թերեւս կապ ունի հ.-ե. *angelo- «ածուխ» նախաձեւի հետ (*ang կամ *ong «ածուխ»)։ հայերենի համար ենթադրելի են *ang'olo- > *անճող>անճող եւ ang'ōlo>*անճող >ածուղ-> ածուխ բաղարկմամբ ծուխ բառի հետ։ Չեն ընդունում H. AG 412 եւ Աճ. ՀԱԲ 1, 103։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ածխանամ,
ածղանամ,
ածխակէզ,
քարածուխ,
ածխագործ,
ածխանոց,
ածխավաճառ,
ածխահանք,
ածխաթթու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
angāra
հ. հնդկ.
angiṣṭ
պրուս.
—
լիտվ.
anglis
սլավ.
agli
«ածուխ»
Մատենագիտություն
H. AG 412;
Աճ. ՀԱԲ 101-102
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԿԱԴԵՄԻԱ
(նոր բառ)
«ակադեմիա, կաճառ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ’Ακαδημία
փոխատու լեզու՝ հուն. Ακαδήμεια
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԿԱՀ
«տեղյակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. ākāh
փոխատու լեզու՝ մ. պ. ākās
Մատենագիտություն
H. AG 94;
Աճ. ՀԱԲ 103
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԿԱՂՁ
«լիություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«սեղմ(վ)ել, գնդ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *o-glgho-)
*o- նախամասնիկ + արմատ՝ *-gh աճականով (այլ լեզուների *g'-ի դիմաց)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *o-glgho- (?) `*o-` նախամասնիկ + `*gel-` «սեղմ(վ)ել, գնդ(վ)ել» արմատ՝ `*-gh` աճականով (այլ լեզուների `*g'-ի դիմաց)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ակաղձեալ,
ակաղձուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
kleggi
«խոտի դեզ»
շվեդ.
clunga
«հոծ զանգված, սեղմված կույտ, դեզ»
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԿԱՄԱՅ
-ի, -ից
«կամքին հակառակ, ակամա»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պրթ. *akāmāy
փոխատու լեզու՝ մ. պ. akāmak
Հյուբշմանը եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 104) նշում են բառի իրանական ծագումը՝ առանց պրթ. ձեւին տեղյակ լինելու։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ակամայանամ,
ակամայաբար
Մատենագիտություն
H. AG 164;
Ջահ. ՀԼՊ 513;
Աճ. ՀԱԲ 104
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԿԱՆ
(ակքան, աքցան, այլեւ ակաթբագիկ)
«բորկոտնիմ (մի փուշ)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. άκανθα
Աճ. ՀԱԲ 1, 105 (միայն ակաթբագիկ -ի համար)։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 105
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԿԱՆԴՈՒԿ
(ակնդուկն)
«մի բույս՝ կաղնշան կամ ականթ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
փոխատու լեզու՝ հուն. άκανθα
Թերեւս ականջուկ-ի աղավաղված ձեւ կամ փոխառություն հուն. άκανθα-ի որեւէ տարբերակից։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԿԱՆՋ-Ք
(ականջներ) (ունկն բառի հոգնակին՝ հին երկակից)
«ականջներ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Հավանաբար բնիկ հնդեւրոպական, բայց ճիշտ ձեւի վերականգնումը դժվարություններ է հարուցում։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ականջալուր,
ականջատ,
ականջամուտ,
մեծականջ,
մկնականջ,
ականջեմ,
սականջեմ,
սկանջ(ն)ել,
շականջանամ,
շականջանեմ,
ականջախոտ,
ականջուկ,
ակնտակ,
ակնետուկ
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԿԱՈՆ
«բերդ, ամրոց»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. άκρα
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ակառանք
Մատենագիտություն
H. AG 339;
Աճ. ՀԱԲ 105
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԿԱՍՏԱՆ
«ապաստան. ապահովություն»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *pǝg-
«մարմնամասի անվանում»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pōg-)
հետագա վերաիմաստավորմամբ
Կազմված է այլուստ անծանոթ *ակ արմատից՝ իրանական ծագման -ստան ածանցով։ Եթե հայկական կազմություն է, ապա հնարավոր է ծագումը հնդեւրոպական *pǝg- (*pōg-) մարմնամասի անվանումից՝ հետագա վերաիմաստավորմամբ։
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։