Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 219 բառահոդված (էջ 16/22)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 458, սյունակ 1 Էջ 458
ՀԵՐՀԵՐ «սանտերք, բուրդ գզելու սանր»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *ser- «իրար կողքի շարել»
Կապ ունի՞ արդեօք հնդեւրոպական *ser- «իրար կողքի շարել» արմատի հետ, որտեղից հայ․ յեռուլ եւ, թերեւս, հեր «մազ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հերհերել
Տե՛ս նաեւ
Էջ 459, սյունակ 1 Էջ 459
ՀԵՒ «հեւ, հեւոց»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pəu- «փչել»
արմատից, որտեղից նաեւ հով, հոգի, փուքս, փչել:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հեւալ, հեւք
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 90; Pok. IEW 847
Տե՛ս նաեւ
Էջ 460, սյունակ 1 Էջ 460
ՀԻ II (տըր. հ.) (հի՞մ, «հինչո՞ւ») «ինչ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kʷi-
արմատից, որտեղից նաեւ ի-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հիբար, հիզան, հիկեն, հիպէտ
Տե՛ս նաեւ
ի-
Էջ 464, սյունակ 1 Էջ 464
ՀՈԳ -ոյ «հոգս, խնամք, հոգաբարություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pouiiō- «փչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *pəu-, *pau-)
որտեղից նաեւ հով, հոգի, փութս, փչել
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հոգալ, հոգածել, հոգածու, հոգող, հոգաբարձ, հոգաբարձու, հոգաբարձութիւն, անհոգ, անհոգութիւն, բազմանհոգ, հոգատար
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 106-107
Տե՛ս նաեւ
Էջ 486, սյունակ 1 Էջ 486
ՃԱՀՈՒԿ «խումբ, կենդանախումբ, բանակատեղի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հայ. (<իրան.) ջոկ
փոխատու լեզու՝ արաբ. (<իրան.) fawj «խումբ»
բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված. հմմտ. թերեւս, մի կողմից հայ. (<իրան.) ջոկ, մյուս կողմից՝ արաբ. (<իրան.) fawj «խումբ»։
Էջ 486, սյունակ 1 Էջ 486
ՃԱՂ «երկաթե ձող, երկաթե ասեղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
իրանական աղբյուրից, որտեղից նաեւ վրաց. čali «ճաղ, ցից»։ Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 178) համարում է վրացերենից, բայց čali-ն համապարթեւական չէ, եւ փոխառությունն իրանական աղբյուրից ավելի հավանական է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճաղել, ճաղն, ճաղաշար, ճաղապատ, ճաղտել, ճաղում, ճաղմայր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
čali
«ճաղ, ցից»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 178
Էջ 486, սյունակ 1 Էջ 486
ՃԱՂԱԳ (ճեղագ, ճագագ, ճարգագ) «մացառապատ անտառ, մացառուտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
որտեղից նաեւ վրաց. čalaki «գետափնյա մացառուտ, եգիպտացորենի հարդ»։ Աճառյանը, (ՀԱԲ 3, 178) նախնական է համարում կովկասյան ձեւերը, բայց որոնց ձեւը (-ak-ով) ակնհայտորեն իրանական է, եւ կան քրդական համապատասխան ձեւեր։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
čalaki
«գետափնյա մացառուտ, եգիպտացորենի հարդ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 178
Էջ 487, սյունակ 1 Էջ 487
ՃԱՄԲԱՐ II «բանակ, բանակատեղի, ճամբար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. čambar
հմմտ. մ. պ. čambar:
Մատենագիտություն
H. AG 186; Աճ. ՀԱԲ 180
Էջ 505, սյունակ 1 Էջ 505
ՄԱՄՈՒՌ I «մամուռ, բաղեղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *meu- «խոնավ. բորբոսնած. անմաքուր հեղուկ. կեղտոտել» (անմիջական նախաձեւ՝ *mō-musro-) *-s- աճականով
արմատից, որտեղից *-s- աճականով՝ «մամուռ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մամռախնդիր, մամռարմատ, մամռակալել, մամնռակալել, մամռապատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
—
անգլ.
mos
«մամուռ, ճահիճ»
լիտվ.
musos
«բորբոս»
ռուս.
мох
«մամուռ»
Մատենագիտություն
Pok. 792
Էջ 505, սյունակ 1 Էջ 505
ՄԱՅԵԼ «մայել, բառաչել (ոչխարի մասին)»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *mei- «բնաձայնական արմատ»
Բնաձայնական կազմություն, որի հիմքերը, թերեւս, հասնում են մինչեւ հնդեւրոպական շրջանը։ Քանի որ հնից չի ավանդվել, Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 245) հայ. եւ հ. հնդկ. բառերի նմանությունը համարում է պատահական։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մայյիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
māyú-
«մայուն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 245