Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 665 բառահոդված (էջ 16/67)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 226, սյունակ 1 Էջ 226
ԵՐԿԱԶՆԵԼ ««պաշտել» (ԲՀ` երկազնեալ «պաշտեալ»)»
Ստուգաբանություն ()
Պաշտել-ը որոշել բառի աղավաղումն է (հմմտ. ԲՀ 365), իսկ երկազն-ը բերված է ՆԲՀ-ում «երկսաւտեսակ, կրկին» բացատրությամբ:
Էջ 228, սյունակ 1 Էջ 228
ԵՐՋԱՆԻԿ -ի, -աց «բախտավոր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pri- «հաճել, բարեհաճել, սիրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *prāi-, *pri-) արմատից (+ անիլ)
Աճառեանը սրա հետ միացնում է նաեւ երան(ի)-ն, որ, սակայն իրանական ծագում ունի (տե՛ս)։ Հնարավո՞ր է արդեօք նաեւ երջանիկ-ի իրան. ծագումը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երջանկանալ, երջանկաւետ, բարեբախտ, նախերջանիկ, գերերջանիկ, բազմերջանիկ, երջանկայիշատակ, ապերջանիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
prīyatē
«սիրում է»
հ. հնդկ.
prīti
«ուրախություն, բավարարություն, հաճույք»
հուն.
πρᾶος
«սիրալիր, մեղմ»
գոթ.
frijōn
«սիրել»
հ. պ.
priyati
«բարեհաճել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 69
Տե՛ս նաեւ
Էջ 230, սյունակ 1 Էջ 230
ԵՔԻՆԷԻՍ «մի տեսակ փոքր ձուկ, նավակալ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. έχενηϊς
Մատենագիտություն
H. AG 349; Աճ. ՀԱԲ 73
Էջ 232, սյունակ 1 Էջ 232
ԶԱՆ- (-ԶԱՆ) «տեսակ, կերպ, ձեւ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *zan
փոխատու լեզու՝ հ. պ. zana-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զանազան, զանազանակերպութիւն, սրբազան, գեղազան, գեղազանալ, բազմազան, հիզան, որզան, բաղազան, բաղազանել, գերազան, զարմազան, զարմանազան, զարմանազանական, աստուածազան, հրաշազան
Մատենագիտություն
H. AG 148-149
Տե՛ս նաեւ
Էջ 232, սյունակ 1 Էջ 232
ԶԱՆԱԿ I «(ոսկու, արծաթի) կտոր, մաս, հատ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *zanak «տեսակ»
նույնը *zanak «տեսակ» բառի հետ՝ իմաստային այլ զարգացմամբ (°)
Էջ 232, սյունակ 1 Էջ 232
ԶԱՆԱԿ II (-ԶԱՆԱԿ) «տեսակ, կերպ, ձեւ, -զան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *zanak
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գեղազանակ, զանազանակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սողդ.
zanak
սողդ.
zanakzanakāp
Էջ 234, սյունակ 1 Էջ 234
ԶԱՐՀՈՒՐԻՄ
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *arhōr
Կազմուած է զ- նախածանցով՝ փոխառյալ իրան. ինչ-որ *arhōr ձեւից (՞)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հուրական, զարհուրելի, զարհուրումն, զարհուրկոտ, զարհուրատեսակ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 235, սյունակ 1 Էջ 235
ԶԲԱՒՍ- (զբուս-, սբաւս-, սբուս-) «ժամանակի անցկացում խոսակցությամբ (զրույցով) կամ մի այլ բանով, մտքի զբաղմունք, զբաղմունք, հոգս, մտմտուք, տագնապ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhā- «խոսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhā-u-k-)
Կազմված է զ- նախդիր-նախածանցով՝ բաւս- արմատից: Եթե սրա նախնական իմաստն է «խոսակցություն, զրույց», որից զարգացել են մնացած իմաստները, ապա թերեւս բնիկ հնդեւրոպական է՝ *bhā-u-k-` *bhā- «խոսել» արմատից, որտեղից են հայ. բան, բառ, բայ, բաւ, (բայ), բանկն «առասպել», այլեւ հուն. փղմի (ղոր. փամի ) «ասել», լատ. for, fārē «խոսել», ռուս. բայատ «խոսել, պատմել», բասնյա «առակ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զբաւսնուլ, զբաւսանք, զբաւսուցիկ, անզբաւս, բռնազբաւսել, բռնազբաւսութիւն, մեծազբաւս, զբօսաշրջիկ, զբօսավայր, զբօսարան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
φήμη (դոր. φάμα)
«ասել»
լատ.
for, fārē
«խոսել»
ռուս.
баять
«խոսել, պատմել»
ռուս.
басня
«առակ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 236, սյունակ 1 Էջ 236
ԶԵՆԱԿԱՐ «վնասակար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. ziyānkār
փոխատու լեզու՝ պ. ziyānkār
Փոխառություն իրանական աղբյուրից:
Մատենագիտություն
H. AG 190; Աճ. ՀԱԲ 91
Էջ 239, սյունակ 1 Էջ 239
ԶԼԱՔԱՐԹ «շեշաքար, որով մագաղաթ են կոկում»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
թերեւս զլաքարդ (զլաքար՝ -դ հոդով), այսինքն՝ զլաքար՝ որպես քարի տեսակ (ի՞նչ է զլ- կամ (գ)-լա)։