Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«որ» որոնման արդյունք՝ 4475 բառահոդված
· Էջ 16 / 448
Էջ 46, սյունակ 1
ԱՄՈՒՐ
(-ոյ, -ի, -աց)
«ամուր, պինդ, ամուր տեղ, ամրոց»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mei-
«ամրացնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *moi-ro-)
«փայտի կառույց»
ձայնավորի՝ առայժմ անբացատրելի փոփոխությամբ եւ ա-ի հավելմամբ (*o-°). հայ. ամուր-ի եւ վեդ. հնդկ. āmur բառերի նմանությունը պատահական է.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամրախիթ,
ամրանալ,
ամրաձածուկ,
ամրական,
ամրակողմն,
ամրաշէն,
ամրասրահ,
ամրապարիսպ,
ամրոց,
ամրութիւն,
անամրութիւն,
մենամուր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
mūrus «պատ, պարիսպ, պատնեշ, պաշտպանություն» ((հին՝ moiros))
լատ.
moe-nia «պարիսպ, ամրություններ, ամրացված տեղ, քաղաք, քաղաքասահման, շենք, բնակարան, պալատ» ((այլ ածանցով))
գերմ.
*mairja «(սահմանա)գիծ, (սահմանա)սյուն»
հայ.
մոյթ (անբացատրելի ձայնավորմամբ)
Մատենագիտություն
Pok. IEW 709;
Mayrhofer, KEWA 673
Տե՛ս նաեւ
Էջ 47, սյունակ 1
ԱՍՈՒՐԻ
(ամուրեայ, ամարեայ), -եաց
«անամուսին (ազապ կամ այրիացած)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *pō-u-
«փոքր, որդի, ձագ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *n-putro-)
*n- ժխտական
որտեղից ավ., հ. պ. puθra «որդի, զավակ»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
puθra «որդի, զավակ»
հ. պ.
puθra «որդի, զավակ»
Մատենագիտություն
Adontz, Mélanges Boisacq 12;
Ջահ. ՀԼՊ 188
Էջ 47, սյունակ 1
ԱՍՈՒՐ-Ք
«քող, ծածկոց (բբ)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. amra
(հնարավոր է)
«գլխածածկոց, գլխազարդ»
կապը ամուր բառի հետ: Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 161) համեմատում է ամարա(յ)նոց բառի հետ (տե՛ս ամար), որի համար մեր կողմից նշվել է արաբական աղբյուր՝ amra «գլխածածկոց, գլխազարդ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 161
Տե՛ս նաեւ
Էջ 47, սյունակ 1
ԱՍՈՔ
««մեղմ» (ուշ՝ եփում, մարսում)»
Ծագումն անհայտ է
կապ ունենա լատ. amō, -are «սիրել, շնորհակալ լինել, գոհ լինել», amicus, «բարեկամ» amoenus «հիանալի, հաճելի», մ. վ. գ. ammen «սպասել, սպասարկել, խնամել» բառերի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամոքախառն,
ամոքումն,
դժվարամոքելի,
դյուրամոքելի,
ամոքումն,
ամոքանք,
ամոքաբար
Էջ 47, սյունակ 1
ԱՄՊ
(ամբ), -ո
«ամպ, սպունգ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *nebh-
«ամպ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *nbhó-, *mbhó-)
«ամպ» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամպախաղաց,
ամպագույն,
ամպածին,
ամպաշող,
ամպացեալ,
ամպաշուր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդ.
nábhas «ամպ, երկինք, մթնոլորտ»
հ. բ. գ.
nebul
գ.
Nebel «մշուշ»
հ. իռլ.
nem
կիմր.
nef «երկինք»
պրս.
nam «խոնավ»
Մատենագիտություն
H. AG 417;
Աճ. ՀԱԲ 162
Էջ 47, սյունակ 1
ԱՄՊԱՐ
«մոլորակ»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
գալիս է (հ)ամ-պար (եւ ոչ անպար) կազմությունից, եթե մի հին իմաստով («երկինք») ծագումով կապված չէ ամպ բառի հետ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 47, սյունակ 1
ԱՄՊՐՈՊ
(անպրոպ), -ի, -աց
«փոքրիկ, կայծակ ու որոտ, հուզմունք, խռովություն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *nebh-
«ամպ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mbh-ro-)
*bh > բ անցմամբ եւ բ-ի հետագա խլացմամբ ռնգայինից հետո՝ -պ աճականի հավելմամբ
*bh > բ անցմամբ եւ բ-ի հետագա խլացմամբ ռնգայինից հետո՝ *embh- արմատից՝ -պ աճականի հավելմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամպրոպային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդ.
abhrá «ամպ»
լատ.
imber «անձրեւ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 163
Տե՛ս նաեւ
Էջ 47, սյունակ 1
ԱՅԱԶՆՈՒԷ
«սպիտակ փուշ, oxyacantha»
(բուսաբանական)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ասոր. (՞)
(բուն ասորական աղբյուրը հայտնի չէ)
Հիշատակված է որպես ասորական բառ՝ հայերեն տառադարձությամբ, թեեւ բուն ասորական աղբյուրը հայտնի չէ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 164
Էջ 48, սյունակ 1
ԱՅԲ
(-ի, -ից)
«հայկական այբուբենի առաջին տառը»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. άλφα
«ալփ»
ձեւափոխությամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
այբ(ու)բեն,
այբեբեն,
այբ(բ)ենաւոր,
այբաթարց,
այբբենարան,
այբ(ու)բենական
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 165
Էջ 48, սյունակ 1
ԱՅԳ
(-ու, -ոյ)
«առաւօտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ai-
«այրել, լուսաւորել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ai-ō- կամ *ai-gh-)
տարբեր աճականներով
տարբեր աճականներով: Ավելի քիչ հաւանական է կապը *aus- «լուսաւորել» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գայգ,
գայգապաշտաւն,
գայգացնոր,
գայգութիւն,
այգալաց,
այգոգ-ք,
այգաստեղ,
այգանամ,
այգենամ,
այգուց,
այգանող,
այգորեմ,
այգետրեմ,
յայգորեմ,
ազետրեմ,
այգաբաց,
այգամուտ,
այգանվագ,
գայգալոյս,
գայգահավ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
*ayarə «օր»
գոթ.
air «վաղ»
հուն.
αἴνω «այրել»
հուն.
αἴθων «բոցավառ, փայլուն, շողշողուն»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։