Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 350 բառահոդված (էջ 16/35)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 295, սյունակ 1 Էջ 295
ԼԵՍՈՒԼ (ուշ՝ լոսել) «մանրել, փշրել, փոշիացնել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *klek- «կտրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)kel-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *klek-` *(s)kel- «կտրել» արմատից (*kel- «խփել» եւ *kel- «ծակել» արմատների կողքին)։ Աճառյանը բխեցնում է *kleik- «սեղմել, ճնշել, ճզմել» արմատից՝ ենթադրելով զուգահեռ *klek- ձեւ։ Հնչյունապես եւ իմաստով անհավանական է կապը հնդեւրոպական *lēk-/*lak- «պատռել» արմատի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լեսած, լեսան
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 276
Տե՛ս նաեւ
Էջ 295, սյունակ 1 Էջ 295
ԼԵՐԿ (ղերկ, լեկ) «լերկ, անմազ, մերկ, ոչ ձայնեղ, խուլ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *lerg- «հարթ, ողորկ, լպրծուն, սահուն»
Այս իմաստով գրված է նաեւ դերկ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լերկամորթ, լերկութիւն, լերկանալ, լերկամարմին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. իռլ.
lergg
«զառիվայր, ուղի, հարթություն»
հ. իռլ.
lorc
«հետք»
մ. իռլ.
lorgg
«հետք»
հայ.
ողորկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 277; Աճ. ՀԱԲ 556; Pok. IEW 679
Էջ 297, սյունակ 1 Էջ 297
ԼԻՆԴ (-ի, -աց, -երք) (լինտ) «լինդ, ատամնամիս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *lendh- «մարմնի մասի անվանումներ, հատկապես «ազդր, երիկամ»» (անմիջական նախաձեւ՝ *lendhā-)
(ըստ Աճառյանի՝ «փափուկ միս» սկզբնական իմաստից)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
lumbus
«զոտկատեղ»
հ. իսլ.
lend
ռուս.
лядвея, ляжка
«ազդր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 285
Էջ 300, սյունակ 1 Էջ 300
ԼՈԿ (-ոյ) (լուկ «հազիվ», լուր «իսկոյն եւեթ») «զուրկ, զերծ, ազատ, պարզ, հասարակ, մերկ, աղքատ, միայնակ, միայն, սոսկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *lēg- «թոյլ, մեղկ» (անմիջական նախաձեւ՝ *logo-) «ազատ թողնել, արձակել» իմաստից
«ազատ թողնել, արձակել» իմաստից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լոկարար, լոկիմ, լոկաւոր, լոկութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ληγώ
«դադարեցնել»
հուն.
λαγασσαι
«բաց թողնել» ըստ Հեսիք.
լատ.
laxus
«արձակ. ընդարձակ»
մ. ն. գերմ.
lak
«թոյլ, արձակ»
Էջ 302, սյունակ 1 Էջ 302
ԼՈՒԾԱՏԼԻ «Հայկ (Օրիոն) համաստեղություն»
Ստուգաբանություն ()
բաղկացած է լուծ եւ -ատլի (°) բաղադրիչներից
Էջ 312, սյունակ 1 Էջ 312
ԽԱՂԱԽ II «կաշի, մորթ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կապ ունի՞ արդեոք խաղախ «նավ, նավակ» բառի հետ, եթե սա բուն նշանակում է «տկալաստ» եւ ունեցել է «կաշի, անմագ կաշի, տիկ» իմաստները: Ավելի քիչ հավանական է համեմատութիւնը հ. իսլ. skjall «կաշի» բառի հետ, որ բխեցնում են հնդեւրոպական *(s)kel- «կտրել» արմատից (*khl- կամ *khol- >խաղ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաղախորդ, նորխաղախորդարան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
թրք.
kelek
«մագաղաթ եւ տիկ»
հ. իսլ.
skjall
«կաշի»
Էջ 312, սյունակ 1 Էջ 312
ԽԱՂԱՏԻԼ ««մոլորվել, գայթակղվել» (՞)»
Ստուգաբանություն ()
Կազմված է խաղալ բայից` հուն. բնագրի παιζου բառի հին «խաղալ» իմաստի օրինակով:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
παιζου
«խաղալ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 321
Էջ 316, սյունակ 1 Էջ 316
ԽԱՆՁԱԼ (խանձալ) «պարծենալ, պանծալ» (բբ)
Ստուգաբանություն (անստույգ)
ծագում է խանձ արմատից՝ իմաստի անցմամբ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 318, սյունակ 1 Էջ 318
ԽԱՌՈՒՂ (խարուխ, խառուկ) «խորշակահար»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
որի բուն ձեւը եւ բուն իմաստը չեն ճշտված
Էջ 319, սյունակ 1 Էջ 319
ԽԱՐԱՄԱՆ(Ի) (խարամայնի, հարամանի) ««դեւ, սատանա, չար օձ» (հրամանի «դաժան»)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր. harmanā «օձ»
իմաստի հետագա ընդլայնմամբ՝ իրան. Ahr(a)man-ի հետ զուգակցվելով
Մատենագիտություն
H. AG 26; Աճ. ՀԱԲ 341