Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 1179 բառահոդված (էջ 16/118)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 133, սյունակ 1 Էջ 133
ԲՈՀ I (բոխ-) «լորձունք, թուք (՞)»
Բնաձայն (՞)
Պատկերաւոր-բնաձայնական կազմութիւն: Հաւանաբար սրա հետ նոյնն է ԲՀ-ի բոհ «նիւթ կամ բոռ» (ուղղելի է «հիւթ կամ թուք») բառը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բոհբոհել, բոհբոխել
Էջ 134, սյունակ 1 Էջ 134
ԲՈՂԿ «բողկ»
Բնիկ հնդեւրոպական
նույն ծագումն ունի, ինչ բող բառը՝ աճած կ-ով։ Ի՞նչ հարաբերություն ունի սեմական ձեւերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բողկակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ակկադ. puglu(m)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 465
Տե՛ս նաեւ
Էջ 135, սյունակ 1 Էջ 135
ԲՈՅՍԲՈՒՍԻԼ ««խառնակվել, խռովվել» (՞)»
Անստույգ (՞)
եթե կապ չունի բոյս բառի հետ, ապա թերեւս պետք է ուղղել, ինչպես կարծում է Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 476), խոյսխուսիլ։
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 476
Էջ 137, սյունակ 1 Էջ 137
ԲՈՐԲՈՍ «մգլոտություն, մգլվածություն»
Անստույգ (թերեւս)
Կապ ունի՞ արդյոք բերել բայի հետ (անբացատրելի է բոր-ի եւ բոս-ի հարաբերության համար, թերեւս, հմմտ. քոր եւ քոս)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բորբոսահամ, բորբոսահոտութիւն, բորբոսային, բորբոսիլ, անբորբոս, անբորբոսային
Տե՛ս նաեւ
Էջ 137, սյունակ 1 Էջ 137
ԲՈՐԵՆԻ (-ի, -ից) (բորեան, բորայ, բորէ) «բորենի, մարդագայլ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bher- «փայլուն, թխասպույր» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhor-) +ենի ածանց
*-n-ով կազմության համար (հայերենում հետագայում ձեւափոխված)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. bhalla-
հ. վ. գերմ. bero «արջ»
ավ. bawri «կուղբ, ջրշուն»
լիտվ. beras «աշխետ, շագատ»
ավ. bawraini «կուղբ, կղբային»
հուն. φρύνη, φρύνος «խլուրդ, գորտ»
լատ. fibrinus «կղբային»
հ. վ. գերմ. brun «շագանակագույն»
պրուս. brunse «մի տեսակ ձուկ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 476
Էջ 138, սյունակ 1 Էջ 138
ԲՈՒԹԱԿ II «նվագարանի բանալի»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
թերեւս կապ ունենա բույթ բառի հետ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 139, սյունակ 1 Էջ 139
ԲՈՒՆ (-ի, -աց, հզվդ. -ոյ, -իւ) «ծառի բուն, կոթ, հիմք, հիմնամաս, բուն, հիմնական, սկիզբ, ծագում, եզր, վերջ»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ մ. պ. bun
Փոխառության աղբյուր՝ պ. bun
Հնարավոր է բաղադրություն բնիկ հնդեւրոպական *bhuno-ից ծագող ձեւի հետ (*bheu- «աճել» արմատից, որից՝ բոյն, բոյս), ինչպես ցույց է տալիս -ոյ հոլովումը, եթե սա համաբանական չէ։ Պոկոռնին համարում է բնիկ հնդեւրոպական։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բնակ, բնիկ, բնութիւն, բնական, բնաբարձ, բնադիր, բնածին, բանիբուն, նիզակաբուն, միաբուն, համաբնեայ, ողորմաբուն, բնագէտ, բնագիտութիւն, բնականոն, բնատուր, բնոյթ, բնութագիր, բնութագրութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 484; H. AG 123; Աճ. ՀԱԲ 483-484; Pok. IEW 177
Տե՛ս նաեւ
Էջ 140, սյունակ 1 Էջ 140
ԲՈՒՌՆ II «բուռն, ուժգին, սաստիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
կապ չունի բուռն «ձեռքի բուռ» բառի հետ եւ առանձնացված է մեր կողմից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. bhurni- «բուռն, սաստիկ, ուժգին»
հուն. φυρμός «իրարանցում»
ալբ. burme «լիահասուն»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 160
Էջ 140, սյունակ 1 Էջ 140
ԲՈՒՍ «բեղմնակի, ձու»
Ծագումն անհայտ է
կապ ունի հնդեւրոպական *bheu- «աճել» արմատի հետ, որտեղից՝ բոյս (*bhuk- > բուս)
Էջ 140, սյունակ 1 Էջ 140
ԲՈՒՏ I (բութ) «ուտելիք, կերակուր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bhug- «վայելել» *u-ից հետո քմայնացած *g-ի (*g'-ի) *g'>տ անցման համար
հմմտ. *trəg-> արատ (արած-ել), *bhrg'uo- > բարտի եւ նույնիսկ *g'əlou- «տալ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բտել, բտկան, բտոց, խոտաբուտ, խոզաբուտ, ընդաբուտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. բոյժ (բուժ)
հ. հնդ. bhoga «վայելում»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 487