Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 146, սյունակ 1
ԳԱՂԱՓ
«մարտոց, սուսեր, թուր»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Թերեւս առնված է աստվածաշնչային համապատասխան հատուկ անվան որեւէ մեկնությունից:
Էջ 147, սյունակ 1
ԳԱՄ
(-ու)
«ելք, հնար, կովան, հենարան, հենակետ, սեպ, մեխ, անգամ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ավ. gāma
«քայլ»
փոխատու լեզու՝ մ. պ. gām
«քայլ»
իրանական բառը կարող էր ունենալ հայերենին մոտ իմաստ։ Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 508-509) նախնական իմաստը համարում է «ոտքի կովան» եւ իրանական փոխառության վարկածը՝ կասկածելի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գամագիտ,
գամագիտ,
գամագտանել,
գամագտական,
գամագամ,
երկաթագամ,
պղնձագամ,
գամել
Մատենագիտություն
H. AG 126;
Աճ. ՀԱԲ 508-509
Էջ 148, սյունակ 1
ԳԱՅԹ
(գիթ-)
«սայթաքում, սխալ, մոլորություն, հանցանք, անկայունություն»
Էջ 148, սյունակ 1
ԳԱՅԼ
(գայդ, գել, գէլ), -ոյ
«գայլ (կենդանի), ձիու կոշտ սանձ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ulkʷo-
«գայլ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ulkʷio-)
հիմքից
Նկատի ունենալով հնչյունական դժվարությունները՝ ոմանք համեմատում են կելտական բառերի հետ (հ. իռլ. fdel, գալլ. vailo (անձնանուն) որպես հայ-կելտ. զուգաբանություն՝ *uailo-՝ *uai- ձայնարկությունից)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գայլանալ,
գայլենի,
գայլախազ,
գայլակորիւն,
գայլառ,
գալառ,
գայլագռաւ,
գայլահալած,
մարդագայլ,
շնագայլ,
գայլխոտ,
գայլախոտոր,
գայլասոխ,
գայլթաթ,
գայլուկ,
գայլվիզ,
գայլականջ,
գայլու ականջ,
գայլաթուր,
գայլու թուր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
vṛka
հուն.
λύκος
լատ.
lupus
գոթ.
wulfo
հ. սլավ.
vlьkъ
«գայլ»
Մատենագիտություն
H. AG 431;
Աճ. ՀԱԲ 512;
Pok. IEW 1111
Էջ 149, սյունակ 1
ԳԱՅՌ-ԵԼ
(-ալ, գառ-ել, գառ-իլ)
«պառկել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ghaid-
«կանգ առնել, հապաղել»
կապ ունի լատ. haereō «կախված լինել, մնալ, հապաղել» եւ լիտվ. garšti «հապաղել» բառերի հետ, որոնց համար վերականգնվում է հնդեւրոպական *ghaid- արմատը (Pok. IEW 1, 410) (գայռ < *uaisro-), բայց սրանց կապը կասկածի տակ է առնվում (Fraenkel, LEW 129):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
haereō
«կախված լինել, մնալ, հապաղել»
լիտվ.
garšti
«հապաղել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 410;
Fraenkel, LEW 129
Էջ 151, սյունակ 1
ԳԱՐ
«ցաւ, հիւանդութիւն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ավ. gaδa
«փչացում, վնաս, աղէտ»
փոխատու լեզու՝ հ. հնդկ. gada-
«հիւանդութիւն»
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից։ - Աղայան, ԲՍՀ 51։ Աւելի քիչ հաւանական է համեմատութիւնը ավ. garāna, մ. պ. gar «քոս» եւ հ. հնդկ. gara «մի հիւանդութիւն» բառերի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գարադրութիւն,
աչագար,
անգար,
անգարութիւն,
լեզուագար,
լեզուագարիլ,
գլխագար,
գլխագարութիւն,
խելագար,
խելագարութիւն,
ցաւագար,
գարելի,
գարած,
միջագար,
միջագարութիւն
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 51;
Աճ. ՀԱԲ 521 (կասկածով)
Էջ 152, սյունակ 1
ԳԱՐԻԿՊԵՏ
«պարսկական պետական մի աստիճան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 522) հնարավոր է համարում նույնացնել կողպետ բառի հետ:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 522
Էջ 152, սյունակ 1
ԳԱՐՈՒՆ
(-նան, -այնոյ)
«գարուն, գարնան եղանակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uesr-
«գարուն»
(*uesr- > գեհար > գահար > գար) համաբանությամբ ստացած -ուն վերջածանցը
համաբանությամբ ստացած -ուն վերջածանցը (հմմտ. աշուն):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գարունաբեր,
գարնային,
գարնանալ,
գարնանաբեր,
գարնանամուտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
իրան.
vasar
ն. պ.
bahār
հուն.
εαρ
լատ.
vēr
հ. իռլ.
var
«գարուն»
լիտվ.
vasarà, vasara
«ամառ»
Մատենագիտություն
H. AG 432;
Աճ. ՀԱԲ 524
Էջ 152, սյունակ 1
ԳԱՒԱԹ
«բաժակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. φαβάθα
Սակայն հուն. բառը նույնպես փոխառություն է համարվում արեւելյան աղբյուրից եւ ունի «ափսե» իմաստը:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 526
Էջ 153, սյունակ 1
ԳԱՒՏԻ
(ուշ՝ գօտի)
«գոտի, երկնքի գոտի, ծիածան, ծիրանի գոտի, լեռնաշղթա»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uebh-
«հյուսել, գործել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *uābh-)
հ.-ե. արմատ՝ *dē-
«կապել»
արմատներից (*«հիւսակապ»)։ -*dē-ի համար հմմտ. Աճ. ՀԱԲ 1, 608, կամ *uād'nō- (*ueg'- «հիւսել, գործել»)> գաւ-տ-ի (Աղայան, ԲՍՀ 49)։ g'>տ անցման համար հմմտ. *bhrgiio-> բարտի, եւ լ-ի յաւելման համար՝ հմմտ. մա-ւ-տ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաւտիածու,
գաւտեմարտիկ,
գաւտեպինդ,
գաւտեկռիւ,
գաւտելոյծ,
գաւտեւոր,
գաւտեած,
ընդգաւտել,
հաւագաւտի,
շրջագաւտի,
քաջագաւտի,
գաւտեյած
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 608;
ԲՍՀ 49
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։