Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 590, սյունակ 1
ՇՂՈՒ
(շղուա-, շեղա-, շուղա-, շղուրտա-)
«հիմար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ վրաց. šlu
«խենթ, հիմար»
Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 524) կասկածով հնարավոր է համարում հակառակ փոխառութիւնը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շղուաբարոյ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 524
Էջ 591, սյունակ 1
ՇՈՂ
I
(ուշ՝ -ի, -ից, -ոյ)
«շող, շողուն, լուսաւոր, փայլուն, տաք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'eu-
«լուսաւորել, լուսաւոր»
(անմիջական նախաձեւ՝ *k'olo-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *k'olo- *k'eu- «լուսաւորել, լուսաւոր» արմատից, որից նաեւ նշող, նշոյլ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շողալ,
շողանալ,
շողատոր,
շողային,
շողափայլ,
շողկատարուցանել,
շողշողիլ,
շողշողենի,
շողշողուն,
ամպաշող,
լուսաշող
Մատենագիտություն
Pok. IEW 594;
Աճ. ՀԱԲ 529
Տե՛ս նաեւ
Էջ 595, սյունակ 1
ՇՈՒՓ
«կասկած»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. šubha
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 540
Էջ 601, սյունակ 1
ՈՂՈՐՄ
-ոյ
«ողորմ, գութ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«ոչնչացնել, վնասել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ol-)
«ոչնչացնել, վնասել» արմատից, որից նաեւ եղեռն (տե՛ս)։ Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 556) համեմատում է գերմ. համիմաստ բառերի հետ՝ գոթ. arms, հոլ. arm, գերմ. arm «խեղճ, թշվառ», եւ վերականգնում է հայ.-գերմ. զուգաբանութիւն՝ հայերենի համար կրկնավոր տարնմանութեամբ (*որորմ>ողորմ) զարգացում. սակայն Պոկոռնին (Pok. IEW 1, 782) գերմ. արմատը հատկացնում է *orbho- «որբ» արմատին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ողորմիլ,
ողորմած,
ողորմածութիւն,
ողորմուկ,
անողորմ,
անողորմածութիւն,
աղիողորմ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 556;
Pok. IEW 782
Տե՛ս նաեւ
Էջ 603, սյունակ 1
ՈՋԻԼ
ուջ՝ -ոյ, -ի, -աց
((որջիլ), ուջ)
«ոջիլ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *er(e)k/gh-
«ոջիլ, տիզ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *orghilo-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *orghilo-` *er(e)k/gh- «ոջիլ, տիզ» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
որջլալից,
ոջլոտ,
ոջլոտիլ,
փայտոջիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
liksá
«անիծ»
ալբ.
ergjiz
«մանր ոջիլ, անիծ»
լիտվ.
erke
«տիզ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 335;
Աճ. ՀԱԲ 564
Էջ 603, սյունակ 1
ՈՍԿԻ
-ւոյ, -ւով, -եաց
«ոսկի, ոսկյա»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Կասկածելի են եւ՛ հնդեւրոպական մեկնաբանութիւնները (օրինակ՝ *aues- «լուսաւորել» արմատից), եւ՛ ոչ հնդեւրոպական (փոխառութեան) կասկածները
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոսկեղեն,
բազմոսկի,
ոսկենկար,
յոգնոսկի,
ոսկեպատեան,
ոսկիածին,
ոսկեզարդել,
ոսկիակուռ,
ոսկերիչ,
ոսկեզօծել,
ոսկեատ,
ոսկեդար,
ոսկեած,
ոսկեդարեան,
ոսկիգիսակ,
ոսկեդրամ,
ոսկերչական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ֆինն.
aske
«պղինձ»
շումեր.
guškin
«ոսկի»
Էջ 605, սյունակ 1
Էջ 608, սյունակ 1
ՈՐՈՋ
-ի, -աց
(օրոջ, արոջ)
«գառնուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *er-
«մանր եղջյուրավոր անասուն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ero-)
Աճառյանը կասկածելի է համարում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
որոջակ,
որոջիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἔριφος
«ուլ»
լատ.
aries
«խոյ»
հ. իռլ.
heirp
«այծ»
պրուս.
eristian
«գառնուկ»
Մատենագիտություն
Pok IEW 326;
Աճ. ՀԱԲ 586
Էջ 613, սյունակ 1
ՉՈՐ
ուշ՝ -ոյ, -ի, -ից
«չոր. լոկ, միայն, կոշտ, կարծր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ksoro-
«չոր»
հ.-ե. արմատ՝ *ker-
«այրել»
բայց *ksoro- «չոր» արմատից բխեցնել հնչիւնապէս խոցելի է, կասկածելի է նաեւ *ker- «այրել» արմատի հետ կապելը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
չորանալ,
չորաբեկ,
չորակեաց,
չորակեր,
չորուտ,
խորշակաչոր
Մատենագիտություն
H. AG 485;
Աճ. ՀԱԲ 630
Տե՛ս նաեւ
Էջ 616, սյունակ 1
ՊԱԽՐԷ
(ուշ՝ պախրայ), -ի, -ից
«տավար, ուտելիք, ունեցվածք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր. baqra
փոխատու լեզու՝ արաբ. baqra
սեմական աղբյուրից: Աճառյանը կասկածելի է համարում հնչյունաբանական հիմունքով: Անհավանական են ինչպես հնդեւրոպական (*paku-), այնպես էլ ուշ արաբական ծագման (pahili, pahari) վարկածները
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պախրէիկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 7
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։