Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 294 բառահոդված (էջ 16/30)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 321, սյունակ 1 Էջ 321
ԽԱՐԽՆՃԵԼ (խարխնջել) «զռալ»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Բնաձայնական կազմութիւն։ Հազիվ թե կազմուած լինի պ. > հայ. խար «էշ» եւ հայ. խանչել բաղադրիչներից։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 346
Էջ 322, սյունակ 1 Էջ 322
ԽԱՐՈՒ «թշուառ, խեղճ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ավ. xvara- «վերք»
փոխատու լեզու՝ պ. xār «անարգ, ստոր, թշուառ»
Թերեւս փոխառութիւն իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած: աւ. xvara-ն նշանակում է «վերք», թեեւ ունի հնդեւրոպական իմաստային այլ կարգի զուգահեռներ. պ. xār «անարգ, ստոր, թշուառ» բառը իմաստով համապատասխանում է, բայց նրա մ. պ. իմաստը համարւում է «թեթեւ»-ը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարուանք, խարուիլ, խարուակ, խրուակ, խրուատ
Մատենագիտություն
Horn, NE 110; Barth. AW 1876
Էջ 324, սյունակ 1 Էջ 324
ԽԱՆԲԱՐ (խաշնբար) ««լուղակ» (իմա՛ «լողակ». կա նաեւ «լուղակ», ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 324, սյունակ 1 Էջ 324
ԽԱՆԴ «տեր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. havand
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 350) բացատրում է «տիկին» եւ հանում պ. hānvāda ձեւից:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 350
Էջ 324, սյունակ 1 Էջ 324
ԽԱՆԵԼ (ԲՀ) «վկայել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 327, սյունակ 1 Էջ 327
ԽԵՌ (-ի, -ից) «հակառակող, ըմբոստ, անսանձ, խոժոռ, խեթ, նախանձ, ոխ, հետ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «խոտորնակի, լայնակի (կտրել)» (անմիջական նախաձեւ՝ *khers- (*(s)kerts-))
Բնիկ հնդեւրոպական` *khers-` *(s)kerts- «խոտորնակի, լայնակի» ձեւից (*(s)ker- «կտրել»):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեռնել, խեռալ, խռել, խեռութիւն, խեռաբարոյ, խեռային, խեռական, անխեռութիւն, դժխախեռ, խեղախեռ, խեղախեռութիւն, նենգախեռ, խեռնակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
καρσιος
«շեղակի, անուղղակի» (Հեսիք.)
հուն.
επι-καρσιος
«հակառակ, խոտորնակի»
լիտվ.
skēšas
«խոտորնակի, շեղակի»
ռուս.
через
«միջով»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 950
Էջ 331, սյունակ 1 Էջ 331
ԽԻՍՄ «հակառակորդ, հակառակ կողմ, մեղադրյալ, պատասխանող»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. xasm
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 369
Էջ 335, սյունակ 1 Էջ 335
ԽՆԴ (խունդ) «խորդուբորդություն, անհարթություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)en(d)- «ճեղքել, ցրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khond) *khond > *խանդ > *խունդ
*khond > *խանդ > *խունդ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնդբունդ, խնդբուծակ, խնդբաձակ
Էջ 336, սյունակ 1 Էջ 336
ԽՆՁՈՂԵԼ (խնձղա՞լ) «ուրախանալ, հրճվել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *khend- «խնդալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *khendio-) -ող վերջածանցով
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
խինդ, խինձ
մ. պ.
xandītan
«խնդալ»
Էջ 342, սյունակ 1 Էջ 342
ԽՈՌԱՊԵՏ «պալատական, արքունական իշխան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական