Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 211 բառահոդված (էջ 16/22)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 531, սյունակ 1 Էջ 531
ՄՇԱՄ «մի բոյս»
Ստուգաբանություն ()
կապ ունի մաշմն բառի հետ (ըստ Ալիշանի)
Տե՛ս նաեւ
Էջ 532, սյունակ 1 Էջ 532
ՄՈԼԻԼ (-ել) «խենթանալ, կատաղել, գուշակել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Բնիկ հնդեւրոպական. ըստ Աճառյանի (ՀԱԲ 3, 339), զուգահեռներ ունի մի կողմից ալբ. mal «կիրք, մոլություն սաստիկ ցանկություն», մյուս կողմից՝ հ. հնդկ. malvá- «հիմար, խենթ» բառերի մեջ, բայց ըստ Պոկոռնու բառարանի (Pok. IEW), արմատը չի որոշվում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մոլուցք, մոլութիւն, մոլարբոյս, մոլի, մոլեգին, գինեմոլ, դիւացամոլ, դիւամալ, դիցամոլ, իգամոլիլ, կնամոլ, մանկամոլ, մարմնամոլութիւն, կռամոլ, շրջմոլիկ, կռամոլ, խնդամոլ, ծխամոլ, սրճամոլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
mal
«կիրք, մոլություն սաստիկ ցանկություն»
հ. հնդկ.
malvá-
«հիմար, խենթ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 339; Pok. IEW None
Էջ 537, սյունակ 1 Էջ 537
ՄՈՒՂ I «մղում, քաշում, հրում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *meu- «հեռացնել, տեղից շարժել» (անմիջական նախաձեւ՝ *mu-l-)
(մուղ «վարժ») ըստ Բուգգեի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մղել, ընդդիմամղել, ճակատամղող, մեզմսող, ջրմսող, տրմսող, անմսող, քաջամսող
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
mivati-
«հրում է մղում է»
լատ.
moveō
«շարժել»
Էջ 543, սյունակ 1 Էջ 543
ՄՐՄՈՒՌ «մռնչալ, աղմկել»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
պատկանում է հնդեւրոպական այն կրկնավոր բնաձայնական կազմությունների թվին, որոնց համար վերականգնվում են *mormor-, *murmur- նախաձեւերը՝ հայերենում երկրորդ բաղադրիչի առնմանությամբ:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
murmurō
«մռնչալ, աղմկել»
գ.
murmel
«մրմնթալ, մռմռալ, կարկաչել» ըստ Պետերսոնի
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 369
Էջ 546, սյունակ 1 Էջ 546
ՅԱՃԱԽ (-ի, -աց) «հաճաշ, շատ, բազմաթիվ»
Ստուգաբանություն ()
կազմված է աճ արմատից՝ յ- նախածանցով եւ -ախ վերջածանցով (ըստ Մեյեի)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յաճախել, յաճախութիւն, յաճախաբար, յաճախագոյն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 379-380
Էջ 548, սյունակ 1 Էջ 548
ՅԱՌԳՆԵԼ «արգելել, սանձել»
Ստուգաբանություն ()
Կազմված է յ+առ+գդել կամ, ըստ Ն. Բյուզանդացու, գ+առ+գդել բաղադրիչներից:
Էջ 564, սյունակ 1 Էջ 564
ՆԳՈՅՐ «կոճք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
Ըստ Աճառեանի (ՀԱԲ 3, 438), նոյնն է նբոյր բառի հետ, որ Աճառեանը բխեցնում է հնդեւրոպական *neik- «հացահատիկը թափահարելով մաքրել, տեփրել» արմատից։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 438
Տե՛ս նաեւ
Էջ 566, սյունակ 1 Էջ 566
ՆԵՐԲԱՌԵԼ «գովել»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ըստ Ամալյանի (ԲՀ 415), թերեւս «ներացեալ, գովեալ» բառահոդվածի կրկնությունն է։
Էջ 573, սյունակ 1 Էջ 573
ՆՈՒԱՂ «նվաղ, թույլ, տկար, աղոտ, մեղմ, պակասավոր, թերի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ual- «ուժեղ լինել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ne-ual-) *ne- ժխտականով
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական կազմություն՝ *ne-ual- «ոչ ուժեղ»՝ *ual- «ուժեղ լինել» արմատից: Ըստ Դյումեզիլի (Pok. IEW 1, 756), ունի իրանական ծագում, թեեւ նման իրանական բառ չի հավաստված:
Մատենագիտություն
Pok. IEW 756
Էջ 573, սյունակ 1 Էջ 573
ՆՈՒԱՍՏ (ուշ `-ի, -աց) «նվաստ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *nivast
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *nivast, ըստ Բեյլիի (Bailey, DKS 196):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նուաստական, նուաստամտել, նուաստանալ, նուաստացում