Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 44, սյունակ 1
ԱՄԲՈԿ
(ամբոյկ, անբոկ)
«ավարտ, գործի վերջ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bheug(h)-
«հեռացնել, մի կողմ դնել, մաքրել, ազատել»
an նախամասնիկով կազմություն
կազմություն՝ *bheug(h)- արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամբոկել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
baog
«լուծել, ազատել»
գոթ.
usbaugjan
«ավելել, մաքրել»
Էջ 44, սյունակ 1
ԱՄԲՈՂՋ
-ի, -ից
(ամպողջ)
«ամբողջ, բովանդակ, ամբողջական, ողջ, անվնաս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ambhi-
«շուրջը, երկու կողմից»
Հին կազմություն՝ ամբ- (հնդեւրոպական *ambhi- «շուրջը, երկու կողմից» եւ հայ. ողջ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամբողջանալ,
ամբողջապես,
ամբողջան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἀμφί
«շուրջը, երկու կողմից, բոլոր կողմերից»
լատ.
amb-
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 152;
Pok. IEW 34
Տե՛ս նաեւ
Էջ 44, սյունակ 1
ԱՄԵԹ
«հաստատուն, կայուն, փորձառու, բերրի»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *omo-
«եռանդով հարձակվել, ամուր կանգնել, ամրացնել»
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *omo- «եռանդով հարձակվել, ամուր կանգնել, ամրացնել» (հմմտ. հ. հնդկ. ámatra- «ամուր») արմատի հետ։ Քիչ հավանական է Գ. Ղափանցյանի ենթադրությունը ավ. maētha «տատանվող, անհաստատ» բառի՝ ժխտական լինելու մասին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամեթագոյն,
ամեթանալ,
ամեթութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ámatra-
«ամուր»
Էջ 44, սյունակ 1
ԱՄԵՀԻ
-եաց
(ամահի)
«անզուսպ, կատաղի, անկիրթ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
բուն աղբիւրը չի հավաստված
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամեհամուղ,
ամեհաբար,
ամեհութիւն,
ամահութիւն
Էջ 45, սյունակ 1
ԱՄԵՂՆԵԼ
(բբ)
(բհ` ամեղելել)
«ուրանալ, ժխտել»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *mel-
(անմիջական նախաձեւ՝ *n-mel)
հին ժխտական կազմութիւն
հին ժխտական կազմութիւն` մեղ- արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
նոր հայերեն
ամնեղ
նոր հայերեն
չմեղ
նոր հայերեն
չմեղել
Էջ 45, սյունակ 1
ԱՄԵՍՏ
«անտեղյակ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *med-
«չափել, կշռադատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *n-med-to)
*n ժխտական նախամասնիկով
*d>t *tt ստ անցումով (*med- > հայ. միտ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամեստութիւն
Էջ 45, սյունակ 1
ԱՄԵՆ
I
(-ի, -ից)
(ամենի, ամենից, ուշ` ամինո ձեւերով)
«բոլոր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sem-
«մեկ, միասին, հետ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *smto-)
-ն ածանցով
որպէս գերադրականի մասնիկ` ամենամեծ, ամենալաւ, ամենամաքուր, ամենաբազում եւ այլն, գոյականների հետ «ամենից աւելի ունեցող» իմաստով` ամենաբախտ, ամենագիշեր, ամենաճառագայթ, ամենաբանտ, ամենագլուխ, ամենահառաչ, ամենահայր եւ այլն: (ա-մէն-` սխալ գրութեամբ)` ամենիմաստ, ամենողորմ եւ այլն (ուշ` ամենի-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամենայն,
ամենագետ,
ամենաբժիշկ,
ամենազատ,
ամենաբար,
ամենացոյց,
ամենաշնորհող,
ամենամեծ,
ամենալաւ,
ամենամաքուր,
ամենաբազում,
ամենաբախտ,
ամենագիշեր,
ամենաճառագայթ,
ամենաբանտ,
ամենագլուխ,
ամենահառաչ,
ամենահայր,
ամենիմաստ,
ամենողորմ,
ամենեքեան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
samá
«մեկը»
հուն.
άμο-
«միասին»
գոթ.
sums
«մեկը»
Մատենագիտություն
H. AG 416;
Աճ. ՀԱԲ 154
Էջ 45, սյունակ 1
ԱՄԻՍ
(-ոյ, -եան)
(ներգ. յամսեան)
«ամիս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հայերենի ա- հաւելուածը բացատրւում է կամ որպէս ամ «տարի» բառի ազդեցութիւն կամ որպէս նախնական կոկորդայինի արտացոլում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամսագլուխ,
ամսատուր,
ամսամուտ,
ամսաւրեայ,
ամսական,
ամսակէս,
ամսային,
ամսատան,
ամսանահանջ,
ամսապակաս,
երեքամսեայ,
եռամսեայ,
եւթնամսեայ,
նորամսութիւն,
չորեքամսեայ,
երկամսեայ,
կիսամսեայ,
վեցամսեակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
māsa
«լուսին, ամիս»
հուն. հռն.
μείς
դոր.
μής
լատ.
mēnsis
ռուս.
месяц
«ամիս»
Մատենագիտություն
H. AG 417;
Աճ. ՀԱԲ 157-158
Էջ 45, սյունակ 1
ԱՄԻՐԱՅ
(-ի, -ից, այլն` -իք, -եաց, -աց)
«մահմեդական իշխան, տիրակալ, կուսակալ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր. amīrā
փոխատու լեզու՝ արաբ. amīr
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամիրայական,
ամիրայապետել
Մատենագիտություն
H. AG 300;
Աճ. ՀԱԲ 158
Տե՛ս նաեւ
Էջ 46, սյունակ 1
ԱՄՈԼ
(-ի, -ից, -աց)
(ամոլի)
«լծակից, լծորդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pel-
«քշել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *sm-poliio-)
*sm- «միասին, համա-» եւ *pel- «քշել»
Կազմութեան համար հմմտ. ամուլ` *n-polō-.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եզնամոլ(ի),
գառնամոլք,
ամոլաջիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
pellō
«խփել, հրել, քշել»
լատ.
opilio
«հովիվ < ոչխար քշող»
(*owi-pilio)
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։