Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 1998 բառահոդված (էջ 16/200)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 74, սյունակ 1 Էջ 74
ԱՌԻԹ (-ի, -աց) «հարսնախոս, միջնորդ, բարեխոս, միջոց, առիթ, պատճառ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ar- «հարմարեցնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *rē-t(h)ā-) *rē-, *(a)ri-, *rēi-
Ավելի քիչ հավանական է Պատրուբանիի ստուգաբանությունը՝ առ- նախդրով *ei-t- «գնալ» արմատից կազմված լինելու մասին։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առթել, առթական, մահառիթ, կենսառիթ, շարժառիթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
reor
«հաշվել, համարել, կարծել»
լատ.
ratio
«հաշիվ, կապ, հարաբերություն, փոխհարաբերություն, հնարավորություն, ուղի, եղանակ, հիմք, շարժառիթ, պատճառաբանություն»
լատ.
rītus
«ծես, սովորություն»
հ. հնդկ.
iti
«ընթացք»
լատ.
itus
«ընթացք»
լատ.
iter
«ուղի միջոց»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 74, սյունակ 1 Էջ 74
ԱՌԻՃ (առինճ, առինջ, հառիճ) «գյուղ, բնակավայր» (տեղանուններում)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ տեղական Bittiiariga
Հավանաբար ենթաշերտային բառ՝ առնված տեղական լեզվից։
Էջ 74, սյունակ 1 Էջ 74
ԱՌԻՒԾ (-ու, -ունք, ուղ՝ -ոյ) (առեւծ, առեաւծ, մ. հայ. առոյծ) «առյուծ, մի համաստեղություն, երաժշտական մի եղանակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *reug- «մռնչալ»
Թերեւս հայկական կազմություն բնիկ հնդեւրոպական արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առիւծաբար, առիւծագոյն, առիւծակորիւն, առիւծանալ, առիւծենի, մրջնառիւծ, գետնառիւծ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 259
Էջ 75, սյունակ 1 Էջ 75
ԱՌՆԵԼ (ար-, կատ. արար) «անել, գործել, կատարել, ստեղծել, շինել, վերծանել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ar- «հարմարեցնել»
արմատից. հմմտ. հուն. άραρίσκω (=հայ արարի) «դնել, ամրացնել, կցել, հարմարեցնել», թոխ. Ա ihharwār «պատրաստ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առնելի, ապառնի, արար, արարած, արարուած, խորտակարար, խորանարար, խոյրարար, բարերար, չարարար, չարարարել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
άραρίσκω
«դնել, ամրացնել, կցել, հարմարեցնել» =հայ արարի
թոխ. Ա
ihharwār
«պատրաստ»
Մատենագիտություն
H. AG 420; Աճ. ՀԱԲ 262
Էջ 75, սյունակ 1 Էջ 75
ԱՌՈՒԵԿԱՆ «անցավոր, վարկապարագի» ((ԲՀ))
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Կեղծ բառ, որ ստացվել է առուղեկան բառի աղավաղումից. հմմտ. ԲՀ 32
Մատենագիտություն
ԲՀ 32
Էջ 75, սյունակ 1 Էջ 75
ԱՌՈՒԵՂ «մի ծաղիկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *erebh- «գույնացույց արմատ» (անմիջական նախաձեւ՝ *orobh-) + *-el
արմատ + *-el
Տե՛ս նաեւ
Էջ 76, սյունակ 1 Էջ 76
ԱՌՏԱԼ «տատանիլ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բուն բացատրութիւնն է «պատմել», որ աղաւաղմամբ դարձել է «տատանիլ»։ հմմտ. Ամալեան, ԲՀ 32, 350, որտեղ նաեւ՝ առատոտել «պատմել կամ առտալ» եւ առտուիլ «մատնիլ»
Մատենագիտություն
ԲՀ None
Էջ 76, սյունակ 1 Էջ 76
ԱՍԵՂ «ստուեր»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ծագումն անհայտ է։ Անհաւանական է փոխառութիւն լինելը հունական աղբիւրից (Ամալեան, ԲՀ 350)
Մատենագիտություն
ԲՀ None
Էջ 76, սյունակ 1 Էջ 76
ԱՍԵՂՆ (ասիղն, ասեղ, ասեխ), -ասդան, -դունք «ասեղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ak'- «սուր» (անմիջական նախաձեւ՝ *ak'i-l-ōn-)
Բաղադրութիւններ...
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ասեղնագործ, ասեղնակար, ասղնագործ, ասեղնակերպ, ասղնեգործ, ասեղնաձեւ, ասղանի, ասեղնաւոր, ասղենի, ասղնագործութիւն, ասղնանի, ասեղնակարկատ, ասղնաբոռոպ, ասղանեբոռոպ, ասղնածեծ, ասղնաչափ, ասղնեայ, ասղաբան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ.
egle
«քիստեր» հզն.
հ. ալ.
osla
ռուս.
оселок
«սրոց, հեսան»
հուն.
άχίς
«ծայր»
լատ.
aciēs
«ծայր, սայր»
Մատենագիտություն
H. AG 421; Աճ. ՀԱԲ 268
Էջ 78, սյունակ 1 Էջ 78
ԱՍՊԱՆԴԱԿ (ասպանտակ, ասպատան, ասպատանզկ) «ասպանդակ, թամբից կախուած ոտնատեղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. span
փոխատու լեզու՝ իրան. awžanda «ասպանդակ»
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
բոհեմ.
span
< իրան.
վրաց.
awžanda
«ասպանդակ» < իրան.
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 272