Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 289, սյունակ 1
ԼԱԳ
««անառակ, բղջախոհ, թուլամորթ» (նաեւ «թույլ, մաշված»?)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *leg-h-
«թեթեւ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *lng'hio-)
ռնգային տարբերակից
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 257) փոխառություն է համարում հունարենից՝ տալով λαγνεία «անառակություն», λαγνύω «անառակություն անել, լրբանալ» եւ λάγνος «անառակ» ձեւերը, սակայն սրանցից անմիջապես հանել հայերեն ձեւերը (առանց -ն-ի) անհավանական է։ Մյուս կողմից՝ դժվար է գտնել անմիջական բնիկ հնդեւրոպական աղբյուր։ ձեւով ամենից ավելի մոտ թվացող *leg-h- «թեթեւ» արմատը իմաստով քիչ է համապատասխանում։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լագութիւն,
լագուցանել,
լագորդել,
լազրտել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
легкий
«թեթեւ»
ռուս.
легкое
«թոք»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 257
Տե՛ս նաեւ
Էջ 291, սյունակ 1
ԼԱՆՋՔ
(-աց)
«կուրծք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *le(n)gwh-
«թեթեւ, թեթեւաշարժ, թոք (որպես մարմնի թեթեւ մաս)»
(անմիջական նախաձեւ՝ *lngu-hia-)
որպես «թոքային, թոքատեղի»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լանջագեղ,
լանջակից,
լանջապահ,
լանջապան,
լանջապանակ,
լանջանոց,
լայնալանջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խոլ.
lunga
հ. անգլ.
lungen
հ. վ. գ.
lungūn
ռուս.
легкий
«թեթեւ»
ռուս.
легкое
«թոք»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 264-365;
Pok. IEW 661
Էջ 294, սյունակ 1
ԼԵԹԻԼ
«թուլանալ, թմրել, վհատվել»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)leg-
«թույլ, հոգնած լինել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *leg-to-)
> լեթ
հ.-ե. արմատ՝ *kel-
«խփել, կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *klet-)
> լեթ
Կասկածելի է կապը *(s)leg- «թույլ, հոգնած լինել» արմատի հետ (*leg-to->լեթ)։ Հազիվ թե կապ ունենա նաեւ հնդեւրոպական *kel- «խփել, կտրել» արմատի հետ՝ *klet->լեթ (°)
Էջ 296, սյունակ 1
ԼԻԳՐՈՆ
«փայլ (՞)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
փոխատու լեզու՝ հուն. λυγρόν
«չարաբաստիկ, դժնի, դժբախտ»
Եթե նշանակությունն է «չարաբաստիկ, դժնի, դժբախտ», ապա ծագում է հուն. λυγρόν (λυγρός-ի հայց.) «չարաբաստիկ, դժնի, դժբախտ» բառից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լիգրոնաւոր
Էջ 296, սյունակ 1
ԼԻԹԱՆԻԱ
(լեթանիա, լետանիա)
«աղոթք, մաղթանք (հունական կամ հռոմեական եկեղեցում)»
(եկեղեցական)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. λιτανεία
փոխատու լեզու՝ լատ. litania
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 281
Էջ 299, սյունակ 1
ԼՈԳ
«նվաստ, անշուք, խեղճ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *logʰh-
«թեթեւ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *legʰh-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լոգոտիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վեդ.
raghú
«արագ, թեթեւ, չնչին»
հ. հնդկ.
rhant
«թույլ, փոքր»
հուն.
ελάχυς
«մանր, չնչին»
հ. իռլ.
laigiu
«ավելի փոքր, ավելի վատ»
բաղդ.
հ. իռլ.
lugam
«փոքր»
Էջ 300, սյունակ 1
ԼՈԿ
(-ոյ)
(լուկ «հազիվ», լուր «իսկոյն եւեթ»)
«զուրկ, զերծ, ազատ, պարզ, հասարակ, մերկ, աղքատ, միայնակ, միայն, սոսկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *lēg-
«թոյլ, մեղկ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *logo-)
«ազատ թողնել, արձակել» իմաստից
«ազատ թողնել, արձակել» իմաստից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լոկարար,
լոկիմ,
լոկաւոր,
լոկութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ληγώ
«դադարեցնել»
հուն.
λαγασσαι
«բաց թողնել»
ըստ Հեսիք.
լատ.
laxus
«արձակ. ընդարձակ»
մ. ն. գերմ.
lak
«թոյլ, արձակ»
Էջ 301, սյունակ 1
Էջ 301, սյունակ 1
ԼՈՐՁՆ
(-ին, -ունք, -անց, ուշ՝ լորձ, -ոյ, լորձիք)
«լորձ, լորձունք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)lend(h)-
«սահել»
ոչ ռնգական ձեւ
հ.-ե. արմատ՝ *(s)leu-
«թոյլ կախուել, թոյլ»
*-r- ածանցով
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական ծագման, բայց բուն աղբիւրի վերականգնումը առայժմ քիչ արդիւնաւէտ է. եթէ հնարաւոր է վերականգնել *(s)lend(h)- «սահել» արմատն (Pok. IEW 1, 901), ապա թերեւս կարելի է բխեցնել ոչ ռնգական ձեւից. Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 298) հայերենից է բխեցնում վրաց. lorco «լորձանյութ» բառը, բայց քարթվելագէտները (տե՛ս Климов, ЭСКЯ 189) փորձում են վերականգնել *porco «լորձ, լորձունք» քարթվելական արմատը եւ lorco-ն կապել նրա հետ։ Քիչ հաւանական է կապ տեսնել հնդեւրոպական *(s)leu- «թոյլ կախուել, թոյլ» արմատի հետ, որտեղից *-r- ածանցով՝ մ. վ. գ. slier (<*sleura) «տիղմ, կաւ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լորձնային,
լորձնատեսակ,
լորձնատեսակութիւն,
լորձնաթաղանթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
lumbricus
«ճիճու»
<*lonabr-īko
վրաց.
lorco
«լորձանյութ»
մ. վ. գ.
slier
«տիղմ, կաւ»
<*sleura
Մատենագիտություն
Pok. IEW 901;
Աճ. ՀԱԲ 298;
Климов, ЭСКЯ 189
Տե՛ս նաեւ
Էջ 302, սյունակ 1
ԼՈՒԾ
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -աց, -ից)
«լուծ, կշեռքի թե, Կշիռ կենդանակերպ, զոյգ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ieu-
«կապել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *iugo-)
բաղարկված լուծանել բայի արմատի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լծել,
լծակ,
լծակից,
լծակռիւ,
լծակցութիւն,
լծաբարձ,
լծընկեց,
լծկան,
լծորդ,
եզնալուծ,
ծանրալուծ,
միալուծ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
yugá
հուն.
ζυγόν
լատ.
jugam
խեթ.
iuga
«լուծ»
Մատենագիտություն
H. AG 454;
Աճ. ՀԱԲ 301;
Pok. IEW 509
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։