Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ել» որոնման արդյունք՝ 4109 բառահոդված · Էջ 159 / 411
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 336, սյունակ 1 Էջ 336
ԽՆՋՈՅՔ(-Ք) ((խնճոյ(-ք)), -ի, -ից) «ուրախության սեղան, հանդիսավոր հացկերույթ, խրախճանք, հանդիսականների բազմություն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *khendh- «խնդալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *khendhi-o-)
Աբաեւը (Абаев, ИЭСОЯ 265) եւ Հ. Բեյլին (Bailey, DKS 483) համեմատում են օս. xyncyn «հյուրասիրել, պատվել» բայի հետ՝ համարելով իրանական փոխառություն, բայց նրանց անծանոթ է հայ-իրանական *k(h)endh- «խնդալ» զուգաբանությունը (տե՛ս խինդ)։ Աբաեւը խնջոյ-ք-ը բխեցնում է ալաներենից։ Օսերեն բայը Աբաեւը համարում է նույնական xyncyn «հաշվել, համարել» բայի հետ, իսկ Բեյլին աղբյուր է համարում *haik-/*hik- «հագեցնել, կշտացնել» արմատը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնճոյական, բազմախնճոյ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. խինդ, խինձ (խնձիղ)
մ. պ. xandītan
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 131
Տե՛ս նաեւ
Էջ 336, սյունակ 1 Էջ 336
ԽՇԵԼ «դադար առնել, (անկողնում) հանգստանալ» (ԲՀ)
Ծագումն անհայտ է (՞)
Կապ ունի՞ արդյոք խիշտ «անկողին» բառի հետ
Էջ 336, սյունակ 1 Էջ 336
ԽՇԽԹԵԼ «սփոփել, հոգալ» (ԲՀ)
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
բաղադրյալ կազմություն՝ խշ-(ել) եւ խթել (խթի)
Էջ 336, սյունակ 1 Էջ 336
ԽՇՈՒՐ «մանրուք, մանր կտորտանք, փշուր, քիչ, սակավ, սեզ, ճիլ» (բբ)
Ծագումն անհայտ է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խշրել, խշրիլ, խշրիկ, խշրուկ
Էջ 337, սյունակ 1 Էջ 337
ԽՇՏՐԵԼ (սխալ ընթերցմամբ՝ իշտրել) «արհամարհել»
Ծագումն անհայտ է
թերեւս սխալ ընթերցմամբ՝ իշտրել
Էջ 337, սյունակ 1 Էջ 337
ԽՈԶԱՆ «խոզան, հնձված արտի մնացուկ»
Ծագումն անհայտ է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոզանել, խոզանստել
Նոր՝
խոզանակ, խոզանակաձեւ, խոզանատեղ
Էջ 337, սյունակ 1 Էջ 337
ԽՈԹ I «խոթում, խայթում, խեթ, ծուռ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ai-t- «խփել, բռնցքահարել, հրել, խփել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ktoth-)
*(s)k(h)ai-t- «խփել, բռնցքահարել, հրել, խփել» արմատի կողքին, որտեղից՝ հայ. խայթ, խիթ, խեթ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոթել, խոթմոթել, մոթխոթել, խոթոտել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 384
Էջ 337, սյունակ 1 Էջ 337
ԽՈԹ II «ծովային մի թռչուն»
Ծագումն անհայտ է
Կապ ունի՞ խոթ- (խոթել) արմատի հետ (կտուցի համար ասված)։
Էջ 337, սյունակ 1 Էջ 337
ԽՈԼԵԼ (աղավաղմամբ՝ խոկել՝ ԲՀ) «ցրել, վանել, քշել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kel- «քշել, մղել, շարժման մեջ դնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khol-)
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *khol-` *kel- «քշել, մղել, շարժման մեջ դնել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոլխոլել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. kalayati «քշում է»
հուն. κελλω «քշել, ափ քշել»
լատ. celer «արագ»
Էջ 338, սյունակ 1 Էջ 338
ԽՈԼՈՐ (խոլոր) «խժոռ, խեթ (հայացքի մասին)»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
ենթաշերտային բառ, որ լ/ժ եւ լ/շ հերթագայություններով կապված է խժոռ եւ խոշոր բառերի հետ: Ավելի քիչ հավանական է կապ տեսնել հնդեւրոպական *(s)kel- «ծռել, ծուռ» արմատի հետ` *k>kh անցմամբ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոլորել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. խեղ