Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եղ» որոնման արդյունք՝ 1998 բառահոդված · Էջ 158 / 200
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 627, սյունակ 1 Էջ 627
ՊԱՏՇԱՃ «պատշաճ, հարմար»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրան. *patsač
(pat- եւ sačītan)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պատշաճական, պատշաճել, պատշաճութիւն, անպատշաճ, գեղապատշաճ
Նոր՝
պատշաճօրէն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. պ. patisač
սողդ. patsāxt- «կարգաւորում»
Մատենագիտություն
H. AG 225; Աճ. ՀԱԲ 47
Էջ 628, սյունակ 1 Էջ 628
ՊԱՏՐԱՆ «ուրիշի պատիժն իր վրայ վերցնող, ինքնամեղադրող»
Փոխառություն (թերեւս)
Թերեւս փոխառություն իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հաստատված:
Էջ 629, սյունակ 1 Էջ 629
ՊԱՏՐՈՒՃԱԿ (պատրուճակ, պատրճակ) «ուտելի կենդանի, զոհ, ուտելեղեն, ռոճիկ, ոչխար»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական patrōčak
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ patrōčak.
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ. patrōč
Մատենագիտություն
H. AG 514; Աճ. ՀԱԲ 54; Ջահ. ՀԼՊ 540
Տե՛ս նաեւ
Էջ 629, սյունակ 1 Էջ 629
ՊԱՐ (-ու) «շուրջ, շրջան, պար, խումբ, շարք»
Փոխառություն
հ.-ե. արմատ՝ *pero-
Աղբյուր՝ իրանական *par-
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *par- (< հնդեւրոպական *pero-)։- Bailey, DKS 232, 248. Ավելի վաղ վարկածները տարբեր անձերի կողմից Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 55) դնում է կասկածելիների շարքում։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պարաձեւ, պարանցիք, պարաւոր, պարս, պարսմայր, պարոյր, պար(ա)-, բարձրապարու, գեղապարել, անպար, խորհրդապար, կոծապար, ատրապար, ատրապարիկ, նորպարահանդես, պարասրահ, պարբերաբար, պարբերական, պարբերականություն, պարուհի
Մատենագիտություն
Bailey, DKS 232, 248; Աճ. ՀԱԲ 55
Էջ 629, սյունակ 1 Էջ 629
ՊԱՐԱԿԵՏՂ (պարակեղտ) «հավաքում» (ԲՀ` «հավաքումն»)
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
Կազմված է պարակ եւ ետղ բաղադրիչներից։ Մալխասյանցը (ՀԲԲ 4) բացատրում է «պարելու տեղ»։ պարակետղ-ը աղավաղված ձեւ է։
Մատենագիտություն
ՀԲԲ None
Էջ 629, սյունակ 1 Էջ 629
ՊԱՐԱՆՈՑ (-ի, -աց) «վիզ, նեղուց»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kuel- «պտտվել, շրջվել»
հ.-ե. արմատ՝ *bheug- «ծռել»
Կազմված է պարանիլ «դառնալ, հետ դառնալ» բայի ներգործական պարանել «դարձնել, շուտ տալ, շրջել» (պահպանվել է միայն բարբառներում) բայի հիմքից՝ -ոց վերջածանցով։ իմաստային այդ հարաբերությունն է առկա նաեւ լատ. collum «պարանոց» (*kuel- «պտտվել, շրջվել» արմատից), այլեւ հայ. բուկ (<հ.-ե. *bheug- «ծռել») բառերում։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պարանոցաբաղ, պարանոցատանջ, պարանոցուտ, մերկապարանոց, կարճապարանոց, գեղեցկապարանոց, լայնապարանոց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. collum «պարանոց»
Էջ 631, սյունակ 1 Էջ 631
ՊԱՐԵԽ «ժայռ, լեռան ցվաձք, գահավանդ, բարձրավանդակ, բարբարոտ տեղ, գերեզմանաքար»
Ծագումն անհայտ է
իրանական կամ վրացական զուգահեռնե՞ր
Էջ 631, սյունակ 1 Էջ 631
ՊԱՐԶ (-ոյ, ուշ՝ -ի, -ից) «պարզ, մաքուր, անկեղծ, հասկանալի, միատարր, ոչ բաղադրյալ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *parz
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պարզել, պարզախոս, պարզական, պարզամիտ, պարզուտ, պարզուած, քաղցրապարզ, պարզաբանութիւն, պարզասէր, պարզասիրութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մանիք. պհլ. parūd «զտված, մաքրված»
պ. pālūdan «քամել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 60; Bailey, DKS 189; Ջահ. ՀԼՊ 541
Էջ 632, սյունակ 1 Էջ 632
ՊԱՐՃ «պարծենկոտ, հպարտ»
Ծագումն անհայտ է
Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 63) կապում է հպարտ-ի պարտ-ի հետ, որի ծագումը նույնպես անհայտ է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պարծիլ, պարծանք, պարծուկ, սնապարծ, ունայնապարծ, ընդունայնապարծ, մեծապարծ, մեծապարծուն, գեղեցկապարծիկ, ձիապարծիկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 63
Էջ 632, սյունակ 1 Էջ 632
ՊԱՐԿԵՇՏ (-ի, -ից, ուշ՝ նաեւ -աց) «պարկեշտ, համեստ, մաքուր, անարատ, չափավոր»
Փոխառություն (հավանաբար)
Աղբյուր՝ իրանական (՞) (հավանաբար)
բուն աղբյուրը չի հավաստված:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պարկեշտություն, պարկեշտաբան, պարկեշտագեղ, պարկեշտական, անպարկեշտ