Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դեւ» որոնման արդյունք՝ 2100 բառահոդված · Էջ 157 / 210
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 545, սյունակ 1 Էջ 545
ՅԱԳ I (ուշ՝ -ոյ) «հագեցած»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *sā- «կուշտ, հագեցած» (անմիջական նախաձեւ՝ *sāw-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յագիլ, յագենալ, յագուրդ, յագութիւն, անյագ, վաղայագ(ու)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ámenai «կշտացնել, հագեցնել»
լատ. satis «բավական»
հ. իռլ. sāps «կուշտ»
լիտվ. sotis «կշտացում»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 376
Էջ 545, սյունակ 1 Էջ 545
ՅԱԳ II «գոչյուն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *au- «խոսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *aued-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յագչումն
Էջ 545, սյունակ 1 Էջ 545
ՅԱԳՉԻԼ «լավ նստել (զգեստի մասին), կպչել, փակչել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *eu- «հագնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ou-)
Ագ- արմատը գալիս է հնդեւրոպական նախաձեւից։ (կասկածով)։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 376
Տե՛ս նաեւ
Էջ 546, սյունակ 1 Էջ 546
ՅԱՂԵԼ «կլանել (՞)» կամ «բռնել (՞)»
Ծագումն անհայտ է (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *sel- «վերցնել, բռնել»
Ծագումն անհայտ է։ Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *sel- «վերցնել, բռնել» արմատի հետ։
Էջ 546, սյունակ 1 Էջ 546
ՅԱՂԹ «շատ, հսկա, քաջ, հաղթություն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *sel- «ոստնել; վերցնել, բռնել»
Հնդեւրոպական ծագման վարկածները հավաստի չեն, եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 633-634) համեմատում է լատ. saltus «ոստյուն» բառի հետ եւ բխեցնում հնդեւրոպական *sel- «ոստնել» արմատից, որ անհավանական է։ Քիչ հավանական է բխեցումը նաեւ *sel- «վերցնել, բռնել» արմատից, որ իմաստով կարծես ավելի մոտ է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յաղթել, յաղթական, յաղթանակ, յաղթահասակ, յաղթահարել, յաղթանդամ, յաղթազօր, յաղթկու, յաղթուկ, մեծայաղթ, դժուարայաղթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. saltus «ոստյուն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 633-634
Էջ 546, սյունակ 1 Էջ 546
ՅԱՂԿԻԼ «նեխել»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *sel- «նեխել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sl-g-) *-d- աճականով ձեւից է աղտ-ը
այս արմատի *-d- աճականով ձեւից է աղտ-ը։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
նորվ. բ. ulka «թարախակալել, նողկալ»
նորվ. բ. alka «կեղտոտել, ապականել»
Էջ 546, սյունակ 1 Էջ 546
ՅԱՂՄ «շատ, բազում» (ԲՀ)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *pel- «թափել, լցնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *pl-mo-)
որից հեղուլ, լի (տե՛ս)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յաղմանուն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 546, սյունակ 1 Էջ 546
ՅԱՄ «ուշ, դանդաղ»
Փոխառություն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *iem- «պահել, զսպել»
Աղբյուր՝ իրան. yam- (Թերեւս) «պահել, զսպել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յամել, յամենալ, յամումն, յամուրդ, յամր, յամրանալ, յամրագնաց, յամրաքայլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. yam- «պահել»
Էջ 546, սյունակ 1 Էջ 546
ՅԱՄԱՌ (-ի, -աց) «համառ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *omə- «եռանդուն գործել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յամառիլ, յամառոտ, յամառութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. aniti- «սեղմում է, նեղում է, հար...»
Էջ 547, սյունակ 1 Էջ 547
ՅԱՅՏ «յայտնի, երեւացող, յայտնապէս, նշանաւոր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ai- «այրել, լուսաւորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ai-d-) զանազան ածականներով
զանազան ածականներով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յայտագոյն, յայտնական, յայտապատկեր, բացայայտել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. aiskus «պարզ, որոշակի, պարզորոշ, յայտնի, բացայայտ»
ռուս. ясный «պարզ, բացայայտ»