Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ել» որոնման արդյունք՝ 4109 բառահոդված
· Էջ 156 / 411
Էջ 332, սյունակ 1
ԽԻՐՏ
«խրտնած, վախեցած»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *khēr-d-
«ցատկել»
(անմիջական նախաձեւ՝ (s)ker-(d)-)
*k > *kh անցմամբ: Շեֆտելովիցը (BB 28, 312) կապում է խայթ, խեթ ձեւերի հետ, որ հիշատակում է նաեւ Պոկոռնին (Pok. IEW 1, 917), բայց ավելի հակված է այն հանելու *khid-ro-ից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խրտնել,
խրտուիլ,
խրտուիլակ,
խրտչան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κραδάω «թափահարել»
հուն.
κραδαίνω «թափահարել, շարժել»
կրավ.
— «դողալ»
մ. իռլ.
ceird «քայլք»
մ. իռլ.
skreoin «վախ»
հ. իսլ.
skjarr «վախկոտ, երկչոտ, վեհերոտ»
հ. իսլ.
skirra «վախեցնել»
հ. վ. գ.
schrecken «վեր ցատկեցնել, վախեցնել, խրտնեցնել»
Մատենագիտություն
Ջհաուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 114;
BB 312;
Pok. IEW 917
Տե՛ս նաեւ
Էջ 332, սյունակ 1
ԽԻՑ
«խցան, խցանող առարկա»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kei-(d/t)-
«կտրել, անջատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khit-so- կամ *khit-s-)
Ավելի քիչ հավանական է կապը խիթ, խայթ արմատների հետ` *(s)k(h)ai-t- «խփել, հրել»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խցումն,
խցանել,
խցական,
խցկուկ,
խնուլ,
զուգախնուլ,
ունկնախից,
խցան,
խցհան,
խցահան,
խցանահան,
խցկել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
scīt «փայտի կտոր, ծղան»
Մատենագիտություն
Ջհաուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 114
Էջ 332, սյունակ 1
ԽԻՒՍ
(-ոյ, ուղ` նաեւ -ի, -ից)
«խյուս, լույծ ուտելիք, նորածին ցորենի միջի հյութ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *k'euk'-
*k > *kh անցմամբ զուգահեռ ունի հուն. κυπαω «խառնել, պղտորել» բառի հետ, որ ենթադրում է *k'euk'- հնդեւրոպական արմատ. սակայն հուն. բառի համեմատությունը լիտվ. šáukštas «գդալ», šíùkšmes «աղբ» բառերի հետ համարվում է անհավաստի:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κυπαω «խառնել, պղտորել»
լիտվ.
šáukštas «գդալ»
լիտվ.
šíùkšmes «աղբ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 597
Էջ 332, սյունակ 1
ԽԼԵԼ
«մի բույս»
Ստուգաբանություն
Էջ 333, սյունակ 1
ԽԼԵԶ
(բրբ. նաեւ՝ «խխունջ»)
«մողես»
Անստույգ (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel-
«ծռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khōleig'h-)
*k > *kh անցմամբ
Քիչ հաւանական է նաեւ ծագումը սեմական աղբիւրից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խլեզագի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκώληξ «որդ»
լատ.
coluber «փոքր օձ»
ասոր.
xlezōnā
արաբ.
halazun «խխունջ»
Մատենագիտություն
Ջհաւկեան, ՕԻՄՊԱՅ 115
Էջ 333, սյունակ 1
ԽԼԻԿ
«անզօր, տկար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel-
«չորանալ, ցամաքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khēl-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκελίφρος «չորացած, նիհարած»
հ. շվեդ.
skäll «նիհար, բարակ, անհամ»
մ. վ. գ.
hel «թոյլ»
մ. վ. գ.
hellec «հոգնած»
լատվ.
kàlss «նիհար»
Էջ 333, սյունակ 1
ԽԼԻՆԴ
«բոյսի պալար, կոճղէզ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel-
«ծռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kh(ē)lendh- կամ *kh(ē)lent-)
*k > *kh անցմամբ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κυλίνδω «գլորել» (ատտ. κυλινδέω)
Էջ 333, սյունակ 1
ԽԼԻՐՏ
«խլրտում, շարժում, երերում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kel-
«քշել, արագ շարժել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khēl-)
*khēlidro- > խլիրտ ՞
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խլրտել,
խլրտական,
խլրտումն,
անխլիրտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kaláyati «քշում է»
հուն.
κέλλω «քշել (ափ)»
հուն.
κλονέω «քշել, շարժել»
հուն.
κλόνος «իրարանցում, խլրտութիւն»
լատ.
celer «արագաշարժ»
լատ.
celeber «բազմամարդ, աշխոյժ»
Մատենագիտություն
Ջհաւկեան, ՕԻՄՊԱՅ 115
Էջ 333, սյունակ 1
ԽԼՊԼՏԱԼ
(բբ)
(ԲՀ՝ խալպտալ)
«խայտալ, թռչկոտել, թայտալ, շարժվել, զեռալ»
(բառարանային)
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *kēl-
«քշել, արագ շարժել»
(անմիջական նախաձեւ՝ */խլ-)
կրկնաւոր կազմութիւն
կրկնաւոր կազմութիւն՝ */խլ- արմատից (հմմտ. բրբ. խլվլալ), որ կարող է կապ ունենալ հնդեւրոպական *kēl- արմատից՝ *khēl > խլ- (՞)
Տե՛ս նաեւ
Էջ 333, սյունակ 1
ԽԽԵԼ
(-իլ)
«ծակել»
Ծագումն անհայտ է
Անստոյգ բառ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խխումն
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։