Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եղ» որոնման արդյունք՝ 1998 բառահոդված
· Էջ 153 / 200
Էջ 601, սյունակ 1
ՈՂՈՐՄ
-ոյ
«ողորմ, գութ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«ոչնչացնել, վնասել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ol-)
«ոչնչացնել, վնասել» արմատից, որից նաեւ եղեռն (տե՛ս)։ Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 556) համեմատում է գերմ. համիմաստ բառերի հետ՝ գոթ. arms, հոլ. arm, գերմ. arm «խեղճ, թշվառ», եւ վերականգնում է հայ.-գերմ. զուգաբանութիւն՝ հայերենի համար կրկնավոր տարնմանութեամբ (*որորմ>ողորմ) զարգացում. սակայն Պոկոռնին (Pok. IEW 1, 782) գերմ. արմատը հատկացնում է *orbho- «որբ» արմատին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ողորմիլ,
ողորմած,
ողորմածութիւն,
ողորմուկ,
անողորմ,
անողորմածութիւն,
աղիողորմ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 556;
Pok. IEW 782
Տե՛ս նաեւ
Էջ 601, սյունակ 1
Էջ 602, սյունակ 1
ՈՂՈՒՄԱՐԱՅ
«մի դեղ (քթի մեջ կաթեցնելու)»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 602, սյունակ 1
ՈՃԻՐ
(օճիր, ոճիռ, օճիռ)
«չարագործություն, չարիք, եղեռն, չար, եղեռնական»
Ծագումն անհայտ է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոճրագործ,
ոճրագործութիւն,
ոճրապարտ
Էջ 602, սյունակ 1
ՈՅԺ
(-ոյ, ուշ՝ -ի, -ից)
«ուժ, զորություն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պրթ. օž
Աղբյուր՝ մ. պ. օž
իրանական աղբյուրից. հմմտ. պրթ., մ. պ. օž (ուժգին < օžgin):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ուժգին,
ուժեղ,
ուժողի,
վատուժ,
վատուժել,
հաստոյժ,
շատոյժ,
հուժկու,
հուժգոյ,
ժուժկալ,
ժուժկալել,
անժոյժ,
անժուժիլ,
դժուարաժուժալի,
ժուժակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրթ.
օž «ուժ»
Մատենագիտություն
H. AG 518;
Աճ. ՀԱԲ 560;
Ջահ. ՀԼՊ 538
Էջ 602, սյունակ 1
ՈՉ
(-ով, չ-)
«ոչ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kue-
(անմիջական նախաձեւ՝ n- (<*kuo-))
դերանվանական հիմք
Կազմված է բնիկ հնդեւրոպական n- եւ չ տարրերից, որոնցից երկրորդը գալիս է վերջահար *-k’- մասնիկից (հմմտ. ո-ք, ին-չ, այլեւ հ. հնդկ. ca, ավ. ča հուն. τέ, լատ. -ex), իսկ առաջինի հարցը լիովին պարզ չէ։ Ճիշտ է, այն կարծես համընկնում է n- (<*kuo-) դերանվանական հիմքի հետ, բայց այդ դեպքում ո՞րն է ժխտական տարրը (*kuo-kue- պիտի նշանակեր «ով որ», «ով է », որի անցումը ոչ-ի դժվար է բացատրել)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոչինչ,
չժողովուրդ,
ոչնչութիւն,
չիք,
ոչնչանալ,
չմեղ,
ոչէութիւն,
չբոտի,
չախորժութիւն,
չբոտիլ,
չագահութիւն,
չքատորիլ,
չահագին,
չքանալ,
չանձնաւոր,
չնաշխարհիկ,
չանսական,
չնչին,
չաստուած,
ոչնչին,
չեւ
Նոր՝
ոչնչական, չէական, չբմեղանք, չբմեղութիւն
ոչնչական, չէական, չբմեղանք, չբմեղութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ca
ավ.
ča
հուն.
τέ
լատ.
-ex
Էջ 603, սյունակ 1
ՈՍԿԻ
-ւոյ, -ւով, -եաց
«ոսկի, ոսկյա»
Անստույգ
Կասկածելի են եւ՛ հնդեւրոպական մեկնաբանութիւնները (օրինակ՝ *aues- «լուսաւորել» արմատից), եւ՛ ոչ հնդեւրոպական (փոխառութեան) կասկածները
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոսկեղեն,
բազմոսկի,
ոսկենկար,
յոգնոսկի,
ոսկեպատեան,
ոսկիածին,
ոսկեզարդել,
ոսկիակուռ,
ոսկերիչ
Նոր՝
ոսկեզօծել, ոսկեատ, ոսկեդար, ոսկեած, ոսկեդարեան, ոսկիգիսակ, ոսկեդրամ, ոսկերչական
ոսկեզօծել, ոսկեատ, ոսկեդար, ոսկեած, ոսկեդարեան, ոսկիգիսակ, ոսկեդրամ, ոսկերչական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ֆինն.
aske «պղինձ»
շումեր.
guškin «ոսկի»
Էջ 604, սյունակ 1
ՈՍՏ
II
«արգելք»
Ստուգաբանություն (հավանաբար)
հավանաբար ոստ «ճյուղ» բառն է՝ նեղ իմաստով գործածված
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զինչոստ,
զինչոստել
Տե՛ս նաեւ
Էջ 605, սյունակ 1
ՈՏՆ
-ին, -ամբ, ոտք, -ից
«ոտք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pod-
«ոտք»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pod-m-)
*pod-/pəd- արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոտնակապ,
ոտնակապել,
ոտնառ,
ոտնատեղի,
ոտանաւոր,
հետիոտն,
անոտք,
լեռնոտեայք,
անոտեայ,
քարըմբռոտել,
ոտնաձայն,
խոչընդոտն,
ճիոտն,
արագոտն,
եղնոտն,
բազմանոտանի,
չորքոտանի,
երկոտանի,
երեքոտանի,
եռոտանի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pad
ավ.
paθ-
հուն.
πούς (սեռ. ποδός)
գոթ.
fōtus
խեթ.
pata- «ոտք»
Մատենագիտություն
H. AG 482;
Աճ. ՀԱԲ 573-574
Էջ 606, սյունակ 1
ՈՐԴԻ
(-ւոյ, -ւոց, -եաց)
«որդի, զաւակ, արու զաւակ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *per-
«ծնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *portuo-)
որից նաեւ որթ (հորթ): Պոկոռնին (Pok. IEW 1, 326) տալիս է *er- «բարձրացնել» արմատի տակ, որից նաեւ յորդոր
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
որդեակ,
որդեգիր,
որդեծնութիւն,
որդեսէր,
որդիասէր,
որդիանալ,
անորդի,
կուսորդի,
բոզորդի,
եղբորորդի,
հարճորդի,
շնորդի,
փոխորդի,
փողորդի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
prthuka- «ձագ, հորթ, տղա»
հ. հուն.
πόρτις «հորթ, երեխայ»
Մատենագիտություն
H. AG 482;
Աճ. ՀԱԲ 576
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։