Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ամ» որոնման արդյունք՝ 3432 բառահոդված
· Էջ 153 / 344
Էջ 347, սյունակ 1
ԽՈՒԽ
(խոխ, խօխ, խատղ, խօղ), -ոյ
«խուխ»
Բնաձայն (թերեւս)
պատկերավոր-բնաձայնական կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խօխաբերել,
խաւղամաղձական
Էջ 347, սյունակ 1
ԽՈՒԽԱՅ
-ի
«ամբոխ, աղմուկ, հարձակում»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. γauγā
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 416
Էջ 347, սյունակ 1
ԽՈՒՂ
II
(մառախուղ «մեգ, մշուշ» բառում)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *s(k)eu-
«ծածկել, փաթաթել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khu-lo-)
«ծածկել, փաթաթել» արմատից, որտեղից՝ հայ. խուղ: Հայ. մառախուղ բառը բուն նշանակում է «մշուշապատ, մշուշածածկ»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
obscūrus «մութ, խավար» («ծածկված»)
հ. անգլ.
scio «ամպ»
հ. իսլ.
skumi «մթնշաղ»
հնտ.
— «կիսախավար, կիսամութ»
Էջ 348, սյունակ 1
ԽՈՒԴԹԵԼ
(խուժթել)
«քա(ր)շել»
(բհ.)
Անստույգ (հավանաբար)
ծագմամբ նույնն է խուժել բայի հետ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 348, սյունակ 1
ԽՈՒՃ
(խունջ)
«խրտվիլակ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keud-
«նետել, հալածել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khudio-)
*k>*kh անցումով
այս նույն *(s)keu- արմատի *-k աճականով ձեւից է ծագում հ. վ. գ. sciuhen, գ. scheuchen «վախեցնել» բայը. (խրտվիլակ-ը նշանակում է «խրտնեցնող, վախեցնող»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խուճիճ,
խունջիճ,
խնջակ,
խունջակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
cōdati «քշում է, ստիպում է»
հ. հնդկ.
skundatē «շտապում է»
հ. վ. գ.
hossen, hotzen «արագ վազել»
Էջ 348, սյունակ 1
ԽՈՒՄ
I
«խմում, խմելը, ըմպում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kuem-
«ծծել, խալշտել, կլանել, կուլ տալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kuhom-)
*k>*kh անցումով
Սրա մասին է թերեւս խոսում նաեւ խ/կ հերթագայությամբ պահպանված կում արմատը: Քիչ հավանական է Աճառյանի կարծիքը (ՀԱԲ 2, 418) կովկասյան աղբյուրից փոխառություն լինելու մասին՝ քիչ հավաստի (միայն վրացական) զուգահեռներով՝ վրաց. xma «առնել, ընդունել, վերցնել», xmeva «ուտել խմել», ընդ որում սրանց հետ է կապում նաեւ խոխոմ-ը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խմել,
խմումն,
գինեխում,
բազմախմութիւն,
զարբխում,
ջրխմիկ,
բրբ. խխում,
խխմել,
խխմուկ,
խխխիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
camati, camatī «ծծում է, խալշտում է»
պ.
camidan «խմել»
հայ.
քիմ-ք
Մատենագիտություն
Ջաուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 119;
ՀԱԲ 418
Տե՛ս նաեւ
Էջ 348, սյունակ 1
ԽՈՒՄ
II
«խմորում»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ արամ. xmī
(թերեւս)
«թթվել»
Աղբյուր՝ ասոր. xma
(թերեւս)
«թթվել»
լիաձայն՝ -ու-ով ձեւի երկրորդական վերականգնումով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խմոր,
խմորել,
խմորուն,
խմորոտ,
խմորաթաղ,
խմորանոց,
խմորուկ,
բրբ. խմր(ա)խոտ,
անխմում,
նոր՝ խմորատաշտ
Նոր՝
խմորատիպ, խմորիչ, խմորոտ
խմորատիպ, խմորիչ, խմորոտ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 377;
Ջահ. ՀԼՊ 457, 477
Էջ 348, սյունակ 1
ԽՈՒՄԲ
-ի, -ից
«հավաք, բազմություն, խումբ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *keu-p-
«կոյտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khu-m-p-)
*keu- «ծռել, թեքել» հիմքից
Ձեւով աւելի մօտ են նոյն արմատից կազմուած *kumb(h)-ից ծագող ձեւերը, բայց դրանք ունեն «աման» իմաստը: Կասկածելի է նաեւ *kem- «սեղմել» արմատից ծագելու վարկածը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խմբել,
աշխարհախումբ,
համախումբ,
միախումբ,
ամենախումբ,
աղբախումբ,
տանախումբ,
մեծախումբ,
բազմախումբ,
երամախմբել,
խմբանկար,
խմբապետ,
խմբագրութիւն,
խմբագրական,
խմբագրատուն,
խմբագրապետ,
խմբագրել,
խմբերգ,
արձանախումբ,
զօրախումբ,
նաւախումբ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. իռլ.
cuan «բազմութիւն, կոյտ» (<*koup-nā-)
լիտվ.
kaũras «կոյտ»
հուն.
κωμος «բազմութիւն»
Էջ 349, սյունակ 1
ԽՈՒՄՐԱՅ
«կարմիր քամի (հիւանդութիւն)»
(բժշկ.)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. humra
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 420
Էջ 349, սյունակ 1
ԽՈՒՆԴ
(կնճիռ) (?)
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *keu-
«գունդ, գնդուածք»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khondo- *kondo-)
*keu- «սեղմել, սեղմուած, գնդուած բան»
*khondo/խունտ> խունտ: Ջահ.:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնդրունդ,
խնճլիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kanda «պալար, արմատ, սոխ»
լիտվ.
kánduolas «կուտ, միջուկ»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։