Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ական» որոնման արդյունք՝ 4658 բառահոդված · Էջ 152 / 466
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 266, սյունակ 1 Էջ 266
ԹԻԹԵՂՆ (-թղան, -թղունք) (թեթեղն) «թիթեղ, բարակ թերթ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pet- «տարածել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ptei-ptelon-) Կրկնաւոր կազմութիւն
Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 185) բխեցնում է նոյն աղբիւրից, ինչ թիռ, թեր, այսինքն՝ *pet- «տապալել, թռչել, ընկնել» արմատից: Pokorny-ն (IEW 1, 1061) կասկածով բխեցնում է հնդեւրոպական
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թիթեղնակապ
Նոր՝
թիթեղագործ, թիթեղանման, թիթեղապատ, թիթեղեայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. πεχαλόν «թերթ, թիթեղ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 185; Pokorny IEW 1061
Տե՛ս նաեւ
Էջ 267, սյունակ 1 Էջ 267
ԹԻԼ (-ի, -աց) «բլուր, հողաբլուր»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արամ. tillā
Աղբյուր՝ ասոր. tēlā
Աղբյուր՝ արաբ. tall
Փոխառութիւն սեմական աղբիւրից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 184
Էջ 267, սյունակ 1 Էջ 267
ԹԻՆ «խաղողի կուտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *stai-, *sti- «խտանալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *ti-no-)
զուգահեռները հաւաստի չեն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թնահատ, թնիճ, թնիչ, թնիշ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ. stein «քար»
Էջ 267, սյունակ 1 Էջ 267
ԹԻՌ «թռիչք թռչելը»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pet- «տապալել, թռչել, ընկնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *pter-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *pter- ձեւից՝ *pet- «տապալել, թռչել, ընկնել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թռչիլ, թռչուն, թռչան, թռիչ-ք, երկնաթռիչ, երկրաթռիչ, երագաթռիչ, թրթռել, թրփռել, թռթռալ, թրթռումն, թրթռական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. pátra «թեւ, փետուր»
հ. հնդկ. patará «թռչուն»
հուն. πτερόν «փետուր, թեւ, տերեւ»
հուն. πτέρυξ «թեւ, թռչուն, լողակ, տերեւ»
հ. վ. գ. fedara «փետուր»
խեթ. pattar «թեւ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 185
Տե՛ս նաեւ
Էջ 267, սյունակ 1 Էջ 267
ԹԻՐԱԽ «թիրախ, նպատակակետ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. tīr «կրակոց, նետ»
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 186
Էջ 267, սյունակ 1 Էջ 267
ԹԻՒ (-ոյ) «թուարկում, թուանշան, թուաբանութիւն, թուական, գրքի գլուխ, համար»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *teuo- *tēu- «ուռչել»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *teuo- *tēu- «ուռչել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թուել, թուիք, թուելիք, թուական, տոհմաթիւ, բազմաթիւ, մարդաթիւ, մեծաթիւ, եղբայրաթիւ, քոյրաթիւ, երկթուեան
Նոր՝
թուաբանութիւն, թուաբանական, թուահամար, թուարկել, թուարկութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. tuvas «ուժեղ, հզոր»
պրուս. tūlan «շատ»
գոթ. pūsundi
ռուս. тысяча «հազար»
ուրարտ. atibi «բյուր, տասը հազար»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1080
Էջ 268, սյունակ 1 Էջ 268
ԹԻՒՐ (-ի, -աց) (հին՝ թեւր, ուշ՝ թոյր) «թյուր, ծուռ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tek- (անմիջական նախաձեւ՝ *tēk-ro)
որտեղից թեբել: (կասկածելի է հնչյունական առումով)։ Քիչ հավաստի է համեմատությունը *steu-p/b/bh- «հրել» արմատից ծագող այնպիսի բառերի հետ, ինչպիսիք են լատ. stuprum, կիմր. ystum (*steub(h)-ma)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թիւրել, թիւրութիւն, թիւրաշուրթն, թիւրահաւատ, թիւրածնունդ, խեղաթիւր, բազմաթիւր, եղեռնաթիւր, թիւրատեսութիւն, թիւրիմացութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. stuprum «ամոթ, խայտառակություն, այլասերում»
կիմր. ystum «ծռում, շրջադարձ, թեքում» ((*steub(h)-ma))
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1058
Տե՛ս նաեւ
Էջ 268, սյունակ 1 Էջ 268
ԹԼԻՓ «եզերք, երիզ, շրջերիզ»
Ծագումն անհայտ է
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *tel- «հարթ, հարթ գետին, տախտակ» արմատի հետ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 268, սյունակ 1 Էջ 268
ԹԼՈՒԱՏ (բրբ. թլոր, թլոլ, թլիկ) «թլվատ, թոթով»
Ծագումն անհայտ է (հավանաբար)
Հավանաբար կապ չունի լիտվ. tyliti «լռել» (հնդեւրոպական *tel-) բայի հետ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. tyliti «լռել» ((հնդեւրոպական *tel-))
Էջ 268, սյունակ 1 Էջ 268
ԹՂՔԻ (թղկենի, թղկի, թխկի, թխկենի, ղղքի, տխկի) «մի ծառ՝ բիձիխի»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tel- «աճել, կանաչել» *tāl-ի կողքին
հ.-ե. արմատ՝ *dhel- «ծաղկել, կանաչել» *dhāl-ի կողքին
եթե նախնականը ղղքի ձեւն է։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. թայլ (առաջին դեպքում)
հայ. թաղթ (առաջին դեպքում)
հայ. դեղձ (երկրորդ դեպքում)
հայ. դեղին (երկրորդ դեպքում)
հայ. դալար (երկրորդ դեպքում)