Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եւ» որոնման արդյունք՝ 4539 բառահոդված · Էջ 151 / 454
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 270, սյունակ 1 Էջ 270
ԹՈԿՈՄ «ջերմություն» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն
Աղբյուր՝ եբրայական xom
Ամալյանը (ԲՀ 373) առնված է համարում «Բառք եբրայեցւոց» բառարանից եւ համարում եբրայական բառ, բայց տալիս է xom սկզբնաղբյուրը։
Մատենագիտություն
Ամալյան, ԲՀ 373
Էջ 270, սյունակ 1 Էջ 270
ԹՈՀ(ԵՒ)ԲՈՀ (թոխ(եւ)բոխ) «ամայի, անմարդաբնակ, քաոս, խառնաշփոթություն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ եբր. tōhū wa bohū
Աղբյուր՝ ասոր. tōh wə boh
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 194
Էջ 270, սյունակ 1 Էջ 270
ԹՈՂ- «թողնել, թույլ տալը, ներելը»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tel- «բարձրացնել, կրել, տանել, համբերել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tolu-)
արմատից. հմմտ. հ. հնդկ. tolayat «բարձրացնում է, կշռում է», հուն. ταλασσω «համբերել, տանել, համարձակվել», հ. իռլ. tol «կամք», գոթ. pulan «կրել, տանել, համբերել», բոխս. AB täl «բարձրացնել, տանել»։ - Pok. IEW 1, 1060։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 195) այս ստուգաբանությունը դնում է կասկածելիների շարքում, որովհետեւ հայերեն արմատի իմաստը զգալիորեն շեղվում է։ Հմմտ. նաեւ թույլ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թողուլ, թողութիւն, թողարան, անթող, հարութող, կնաթող, կարգաթող, դժուարաթող
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. tolayat «բարձրացնում է, կշռում է»
հուն. ταλασσω «համբերել, տանել, համարձակվել»
հ. իռլ. tol «կամք»
գոթ. pulan «կրել, տանել, համբերել»
բոխս. AB täl «բարձրացնել, տանել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1060; Աճ. ՀԱԲ 195
Տե՛ս նաեւ
Էջ 270, սյունակ 1 Էջ 270
ԹՈՄԻՆԱՆ «շար» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն
Կեղծ բառ, որ ստեղծվել է ԲՀ-ի թոմին բառի անշարժ մեկնության թոմին-անշար գրությամբ՝ թոմին բառի եւ անշար(ժ)-ի ան-ի միացմամբ։
Էջ 270, սյունակ 1 Էջ 270
ԹՈՄՆ (թոմին (սեռ. ՞) «անշարժ») «թույլ, մեղկ, լքված» (ԲՀ)
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *tem- «շփոթված, թմրած»
Կապ ունի՞ արդյոք հնդեւրոպական *tem- «շփոթված, թմրած» արմատի հետ. հմմտ. հ. հնդկ. támyati «նվաղում է, թուլանում է, շնչահեղձ է լինում», հայ. թմիր. բնիկ հայկական ձեւը պետք...
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. támyati «նվաղում է, թուլանում է, շնչահեղձ է լինում»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 271, սյունակ 1 Էջ 271
ԹՈՅԼ (թոյլ), -ոյ, -ի, -ից «թույլ, մեղկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tel- «բարձրացնել, կրել, տանել. համբերել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tolio-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թույլանդամ, թույլատարագ, թույլտվութիւն, թուլամորթ, թուլանալ, թուլատարր, նոր՝ թուլակազմ
Նոր՝
թույլատրել, անթույլատրելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
իռլ. tláith «թույլ, մեղմ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 153
Էջ 271, սյունակ 1 Էջ 271
ԹՈՅԹԻ «կանաչ ծովակրիա» (բբ)
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ անգլ. turtle (թերեւս) «կրիա»
նորագույն փոխառութիւն
Էջ 271, սյունակ 1 Էջ 271
ԹՈՅՆ (թիւն), -ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից «թույն, մահադեղ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *steu- «խտանալ, թանձրանալ»
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *steu- «խտանալ, թանձրանալ» արմատի հետ, որտեղից՝ հուն. στυφιο «թանձր լինել, սեղմել» (*steu-)> «տտիպ, կծու», στυγος «ատելի բան» (*teu-no-, *tou-no- > թոյն՞)։ Անհավանական է նաեւ Աճառյանի ստուգաբանութիւնը հուն. κτείνω «սպանել» բայի հետ ունեցած կապի մասին (որպես «սպանիչ»)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թունաւոր, թիւնաւոր, թունել, թունալից, թունամուխ, թիւնաբեր, թիւնաբուխ, ապաթոյն, դառնաթոյն, չարաթոյն, իժաթոյն, հրաթոյն, եռաթիւնեալ
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 670-671
Էջ 271, սյունակ 1 Էջ 271
ԹՈՆ (դոն) «մի ձուկ՝ փալամութ, թյուննոս»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ֆր. thon
Նոր փոխառութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 196
Տե՛ս նաեւ
Էջ 271, սյունակ 1 Էջ 271
ԹՈՆԻՐ -ոյ «թոնիր, գետնավառարան»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ շումերերեն (՞) (հավանաբար, թերեւս)
Աղբյուր՝ ակկադերեն (՞) (հավանաբար, թերեւս)
արեւելյան ինչ-որ աղբյուրից. սկզբնաղբյուրը հավանաբար շումերերենն է՝ թերեւս ակկադերենի միջնորդությամբ
Մատենագիտություն
H. AG 155; Աճ. ՀԱԲ 196; Ջահ. ՀԼՊ 452, 463