Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«բաղ» որոնման արդյունք՝ 3993 բառահոդված
· Էջ 150 / 400
Էջ 327, սյունակ 1
ԽԵՆԵՇ
(խենեշ, խենեշ)
«թուլամորթ, մեղկ, գոփ, շվայտ, վատ, զազիր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ken-
«քերել, տրորել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khen-eskh-)
Բնիկ հնդեւրոպական` *khen-eskh-` *ken- «քերել, տրորել» արմատից: Եթե ճիշտ է այս ստուգաբանությունը, ապա վրաց. xeneši «վատ, զազիր, անպիտան» բառը փոխառություն է հայերենից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խենեշանալ,
խենեշութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
hnasqus «թույլ, փափուկ, քնքուշ»
հ. անգլ.
hnesce «փափուկ, փափուկ, թույլ»
հ. վ. գ.
(h)nascōn «վայելել»
հուն.
κιναιδος «անառակ, գոփ, շվայտ մարդ»
Մատենագիտություն
Ջհայկյան, ՕԻԱՊԱՅ 112
Էջ 327, սյունակ 1
ԽԵՆԹ
(խենդ)
«խենթ, հիմար»
Ծագումն անհայտ է
Քիչ հավանական է կապը *skēth- «վնաս» (այստեղից` խաբել եւ խաբարել բայերը) արմատի հետ` որպես սրա ռնգային ձեւ: Քիչ հավանական է նաեւ կապը *kwenth- «տանջել, համբերել» բայերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խենթական,
խենթանալ,
խենթութիւն,
խենթուկ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 327, սյունակ 1
ԽԵՏԵՐ
«բեկոր, մնացորդ»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
Բաղադրություն` խեշտերանք (հավաք.): Թերեւս կապ ունի բրբ. խշուր եւ խոշոր բառերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեշտերանք
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 359, 395
Էջ 327, սյունակ 1
ԽԵՌ
(-ի, -ից)
«հակառակող, ըմբոստ, անսանձ, խոժոռ, խեթ, նախանձ, ոխ, հետ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«խոտորնակի, լայնակի (կտրել)»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khers- (*(s)kerts-))
Բնիկ հնդեւրոպական` *khers-` *(s)kerts- «խոտորնակի, լայնակի» ձեւից (*(s)ker- «կտրել»):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեռնել,
խեռալ,
խռել,
խեռութիւն,
խեռաբարոյ,
խեռային,
խեռական,
անխեռութիւն,
դժխախեռ,
խեղախեռ,
խեղախեռութիւն,
նենգախեռ,
խեռնակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
καρσιος «շեղակի, անուղղակի» ((Հեսիք.))
հուն.
επι-καρσιος «հակառակ, խոտորնակի»
լիտվ.
skēšas «խոտորնակի, շեղակի»
ռուս.
через «միջով»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 950
Էջ 328, սյունակ 1
ԽԵՐՇԵՏ
(հերշատ)
««մնացուկ. մանրուք» (կամ «հիշատա՞կ»)»
Անստույգ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խերշետանք
Տե՛ս նաեւ
Էջ 328, սյունակ 1
ԽԵՑ
«կավե աման, խեցի, կտոր, խեցեմորթի պատյան»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ed-
«ճեղքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khed-sk-)
Վրացերենն ունի keci «կավ, թրծուփ կավ», որ, թերեւս, հայերենից է փոխառված` կ/խ հերթագայությամբ ներկայացված մի արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեցագործ,
խեցանման,
խեցակոյտ,
խեցակարկառ,
խեցատ,
խեցգետին(ն),
խեցբեկ,
խեցբեկագոյն,
խեցբեկոր,
զրախեց,
նշախեց,
խեցխեցի,
խեցի,
խեցկոյտ,
խեցեայ,
խեցեղէն,
խեցեմորթ,
պղնձախեցի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
skhadatē «ճեղքում է»
հայ.
շերտ (<*skhed-ri)
լիտվ.
skedervà «բեկոր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 360
Էջ 328, սյունակ 1
ԽԵՒ
«հիմար, խենթ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kebh-
«կտրել, ճեղքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khebh-)
խեւ °
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *(s)kebh- «կտրել, ճեղքել» արմատի հետ (*khebh- > խեւ °), որտեղից ծագում են հ. սլավ. xabiti, ռուս. խաբիտյ «փչացնել», չեխ, բրբ., սլովակ. chábit «հիմարացնել», չեխ. pochabý «խելագար, խեւ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեւ(ա)նալ,
խեւութիւն,
խեւուկ,
խեւաբար,
խեւանոց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլավ.
xabiti
ռուս.
хабить «փչացնել»
չեխ.
pochabý «խելագար, խեւ»
Էջ 328, սյունակ 1
ԽԵՓ
«կարծր, պինդ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kep-
«կտրել, ճեղքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kheph-)
խեփ (°)
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *(s)kep- «կտրել, ճեղքել» արմատի հետ` *kheph- > խեփ (°)։ Չկան վստահելի զուգահեռներ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեփանալ,
խեփոր
Էջ 328, սյունակ 1
ԽԶԵԼ
(խուզ)
«պոկել, կտրել, խուզել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kēu-
«կտրել, անջատել, քերել, փորփրել, քչփորել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khu-gh-)
ձայնդարձային ձեւ
որտեղից նաեւ` խուզել ձայնդարձային ձեւը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խզումն,
խզելի,
խզտել,
խզրատել
Տե՛ս նաեւ
Էջ 329, սյունակ 1
ԽԵԹ
(խեդ)
«խղճի խայթ, խիթ, փորացավ, խեթ նայվածք, ոխ, արգելք, հրում»
Բնիկ հնդեւրոպական
Խայթ արմատի տարբերակը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խիթալ (-ել),
անխեթ,
բռնխեթ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։