Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 431, սյունակ 1
ԿՈՌՈՒՆՉ
(բրբ.)
«որմնաբույս, պատեղիճ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ger-
«պտտել, ոլորել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g(ē)reuenk'o-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *g(ē)reuenk'o-` *ger- «պտտել, ոլորել» արմատից, որից նաեւ՝ հայ. կռնձիլ «կծկուել, կուչ գալ, գալարուել»։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 434, սյունակ 1
ԿՐ(Ի)ԱՅ
(կիրիայ, կիրայ)
«կրիայ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geu-
«ծռել, կամար կազմել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gūrati-)
*-ro վերջածանցով
որտեղից նաեւ` հայ. կուռն, կուր «տաշտ, նավակ»: Աճառյանը բխեցնում է անմիջապես հայ. կուր «տաշտ, նավակ» բառից` -(ե)այ ածանցով որպես «տաշտեայ» (՞):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կրայակիր-ք,
վահանակրիայ,
վանակրիայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
կուռն
հայ.
կուր
«տաշտ, նավակ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 397;
Աճառյանը (ՀԱԲ) 679
Էջ 449, սյունակ 1
ՀԱՍՏ
(-ի, -ից)
«հաստատուն, հաստ. հաստատություն, ամրություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pasto-
«հաստատուն, ամուր»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *pasto- «հաստատուն, ամուր» հիմքից: Այստեղից են նաեւ հաստորբ, հաստատ, այլեւ, թերեւս, Աճառյանի կողմից (ՀԱԲ 1, 85) ազդ-ի տակ դրվող աստի, աստին, աստոյ, «հաստատուն» եւ աստոյ, աստա «զորեղ» բառերը: Հնարավոր է, որ մասամբ խառնված լինի *ost- «ոսկր» արմատի (>հայ. ոսկոր) ածանցական իմաստի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաստել,
հաստանալ,
հաստիչ,
հաստոց,
հաստումն,
հաստաբեստ,
հաստակաշի,
հաստակապ,
հաստահարուստ,
հաստահեղույս,
հաստահիմն,
հաստամագիլ,
հաստամետ,
հաստանդամ,
հաստապինդ,
հաստարմատ,
հաստույժ,
հաստաբուն,
հաստագլուխ,
հաստամարմին,
հաստավիզ,
հաստափոր,
հաստորբ,
հաստատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pastyá-
«տուն, բակ, բնակարան»
իբրեւ հաստատուն բնակություն
հ. իսլ.
fastr
«հաստատուն, ամուր»
հ. անգլ.
fast
«հաստատուն, ամուր»
հ. վ. գ.
festi
«հաստատուն, ամուր»
խեթ.
hastai-, hasti-
«ոսկոր, դիմացկունություն, դիմադրողականություն»
Մատենագիտություն
H. AG 464;
Աճ. ՀԱԲ 49
Տե՛ս նաեւ
Էջ 451, սյունակ 1
ՀԱՐԱՎՈՒՆՔ
(բ. հարմունք)
«վարուցանք, արտ, սերմ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ar(ə)-
«վարել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *arəu-)
«վարել» արմատից, որտեղից նաեւ արատ. հմմտ. լատ. arvus «վարել», arvum «արտ», կիմր. erw «դաշտ»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
arvus
«վարել»
լատ.
arvum
«արտ»
կիմր.
erw
«դաշտ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 63;
Ջահ. ՀԼՊ 113;
Աճ. ՀԱԲ 57
Էջ 451, սյունակ 1
ՀԱՐԹ
(-ի, -ից)
«հարթ, հավասար, ուղիղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *plat-
(անմիջական նախաձեւ՝ *plet-)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ ավ. pərəθu
«լայն»
իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած: հմմտ. աւ. pərəθu «լայն» եւ հ. հնդկ. prthu- «լայն, ընդարձակ» բառերը, որոնք ծագում են հնդեւրոպական *plat- *plet- արմատից, որտեղից հայ. լայն (<*pləteno):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարթութիւն,
հարթաբարյատակ,
հարթիկ,
անհարթ,
անհարթութիւն,
միահարթ,
դաշտահարթ,
երկնահարթ,
սարահարթ,
հարթաչափ,
հարթաչափութիւն,
հարթավայր,
հարթաքանդակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
prthu-
«լայն, ընդարձակ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 452, սյունակ 1
ՀԱՐԿ
II
(-ի, -աւ, -իւ)
«անհրաժեշտություն, հարկավորություն, ծառայություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *per-
«փորձել, վտանգ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pr-g-)
*ph- սկզբնահնչյունով եւ այլ ածականով` փորձ: Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 60) միացնում է հարկ «զարկ» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարկիք,
հարկետուր,
հարկատրիլ,
հարկադիր,
հարկադրութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πείρα
«փորձ»
գոթ.
fairina
«հանցանք, մեղք»
հ. իսլ.
far
«վտանգ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 60
Էջ 452, սյունակ 1
ՀԱՐՄՆ
(-ին, -ունք)
«հարս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *perk-
«հարցնել, խնդրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *prk-)
որտեղից նաեւ հարց:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարսնութիւն,
հարսնանալ,
հարսնեղբայր,
հարսանիք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
procus
«փեսացու, աղջիկ ուզող»
գոթ.
fraihnan
«հարցնել»
Մատենագիտություն
H. AG 464;
Աճ. ՀԱԲ 62
Էջ 455, սյունակ 1
ՀԵԶՆԱԿԱՆ
««հեշտական» (ԲՀ՝ «ըստ աղտեղի ինչ զրոյց հեշտանալ»)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ծագումն անհայտ է
Էջ 456, սյունակ 1
ՀԵԾԱՆ
«ծառի բուն, առաստաղի գերան, թիւր, փայտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sed-
«նստել»
արմատից, որտեղից նաեւ հեծանել
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հեծանահերձ,
հեծանաձգութիւն,
միահեծան,
մեծահեծան
Մատենագիտություն
Զահ. ՀԼՊ 146
Տե՛ս նաեւ
Էջ 458, սյունակ 1
ՀԵՐ
(-ոյ, -ի, -աց)
«գլխի մազ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Նմանութիւն ունի գերմանական բառերի հետ։ կապ ունենա հնդեւրոպական *ser- «իրար կողքի շարել, կցել» արմատի հետ, որտեղից հայ․ յեռուլ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հերաւոր,
հերարձակ,
հերատել,
հերատուկ,
հերակործ,
հերաքարշ,
հերահարութիւն,
գանգրահեր,
դեղձանահեր,
երկնահեր,
ձաղկահեր,
բազմահեր
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։