Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«չու» որոնման արդյունք՝ 289 բառահոդված · Էջ 15 / 29
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 409, սյունակ 1 Էջ 409
ԿԿՈՒ (-ի) «կկու (թռչուն)»
Բնաձայն
Բնաձայն կազմություն, որի հիմքերը հասնում են հնդեւրոպական շրջանը։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. kōkila, kōka
հուն. κόκκυξ
լատ. cuculus
կիմր. kag
ռուս. кукушка «կկու»
Մատենագիտություն
H. AG 172; Աճ. ՀԱԲ 601
Էջ 410, սյունակ 1 Էջ 410
ԿՂԵԼ (*կիղ-* կամ *կուղ-*) «զտել, մաքրել, քամել, մզել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷel(ə)- «կաթել, հոսել, ծորալ, բխել, (ցած) գցել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կղկղել, կղկղանք, կղկաթ, բրբ. կղեբայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. gúlati «կաթում է, թափվում է, ընկնում է, կորչում է»
հ. հնդկ. gāldyati «թափում է, հոսեցնում է, քամում է»
հուն. βαυ(ξ)ω «բխել»
հուն. βάλλω «գցել»
հ. վ. գ. grellen «բխել»
Էջ 410, սյունակ 1 Էջ 410
ԿՂԹԵԼ «հանգուցել, կապել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gel- «սեղմ(վ)ել, գնդվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *glit- (°))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կղթել, կղթակապ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ. clīpan «ամուր կացնել, ամրացնել, կախել»
հ. անգլ. clida, cloda «սպեղանի, վերքին կպցվող բուժակտոր»
մ. վ. գերմ. klīster «սոսինձ»
նորվ. kēstra «սոսնձել, կացնել»
լիտվ. glitùs «կպչուն»
Էջ 416, սյունակ 1 Էջ 416
ԿՈՂԻՆՋ (կողղինջ) «խխունջ» (բբ.)
Ծագումն անհայտ է
Մի կողմից՝ հնարավոր է կ/խ անցումով կապը խխունջ բառի հետ (Աճառյան, ՀԱԲ 2, 621, տե՛ս), մյուս կողմից՝ հնարավոր է ծագումը կողլանջ հայերեն բառից:
Մատենագիտություն
Աճառյան, ՀԱԲ 621
Տե՛ս նաեւ
Էջ 420, սյունակ 1 Էջ 420
ԿՈՉ «կոչ, կանչ, հրաւէր, անուանում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gᵘet- «խօսել, ասել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gᵘotio-)
Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 635) համարում է բնաձայն կազմութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոչել, կոչելի, կոչիւն, կոչանք, կոչումն, կոչնատէր, կոչնական, կոչնակ, անկոչ, գետնակոչ, մեծակոչ, ինքնակոչ, դժուարակոչ, դիւրակոչելի, որովայնակոչ, դիւակոչ, խառնակոչութիւն, կոչնագիր, կոչում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. gadati (*gātati) «ասում է»
գոթ. gipan «ասել, խօսել, կոչել, անուանել»
հ. փռիգ. quetha «ասել, խօսել, նշանակել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 481; Աճ. ՀԱԲ 635
Էջ 421, սյունակ 1 Էջ 421
ԿՈՍՏՂ (կոստղի (°)) «սոսնձապատ ոստ (թռչուն բռնելու համար)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷes- «ճյուղեր, սաղարթ» (անմիջական նախաձեւ՝ *gʷozodo- (+ *-l-))
Տե՛ս նաեւ ոստ, որ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 639) նույնացնում է կոստղ-ի հետ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ. (տոսկ.) gjethe (հգն.) «ճյուղեր. սաղարթ, տերեւներ»
նորվ. kost «ցախավել»
դան. kost «ցախավել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 639
Տե՛ս նաեւ
Էջ 422, սյունակ 1 Էջ 422
ԿՈՐ III «կորուստ, փչացում»
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *g^er- «կլանել, կոկորդ, անդունդ»
հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *g^er- «կլանել, կոկորդ, անդունդ» արմատի հետ։ Ենթաշերտային բա՞ռ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կորնչիլ, կորուսանել, կորնչումն, կորուստ, կորուսիչ, կորստախառն, կորստական, անկորուստ, երախտակորոյս, խորհրդակորոյս, համակորոյս, հետակորոյս, մտակորոյս, շնորհակորոյս, դաշնակորոյս, կանխակորուստ
Էջ 424, սյունակ 1 Էջ 424
ԿՈՐՃ «շրջում, շուռ տալը, կործանում, տապալում»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ger- «պտտել, դարձնել, շրջել, ոլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gor-g'-)
Անմիջական արմատից է կոր բառը, որի եւ կործ-ի կապը երեւում է ի կոր կործանեմ արտահայտության մեջ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կործել, կործան, կործանեմ, կործանեցուցանեմ, կործանիչ, կործանում, դիակործան, դիակործանելի, բիւրակործան, եգիպտակործան, երկրակործան, ինքնակործան, կործանարար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ. krākr, krōkr «ծռում, բերում. ծովախորշ, կեռ»
լիտվ. grazyti «պտտել, շրջել, շուռ տալ, ոլորել»
լիտվ. gráižyti «գայլիկոնել, ծակել, շրջել, ծկել, տապալել»
մ. անգլ. crinkled «շրջված, շուռ տված»
հ. անգլ. criucan «կուչում ընկնել»
Էջ 424, սյունակ 1 Էջ 424
ԿՈՐՃ II «պսակում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ger- (անմիջական նախաձեւ՝ *gord'o- (կամ *gorg'o-?))
որտեղից նաեւ` կոր, կեռ (կեռ կտուցի համար այսպես կոչված):
Էջ 425, սյունակ 1 Էջ 425
ԿՈՐՇՈՒՄՆ «կոչում, հորջորջում» կամ «վշտալից» (ԲՀ)
Ծագումն անհայտ է
Կազմուած է կորշ անծանոթ արմատից (կապ ունի՞ կոչ-ի հետ)՝ -ումն վերջածանցով: