Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 92, սյունակ 1
ԱՐՁԱՆ
(-ի, -աց)
«արձան, կոթող, սահմանաքար, կուռք, բուրգ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
իրանական ծագումը, բայց համապատասխան ձեւ չի հաւաստուած։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արձանագիր,
արձանագրել,
արձանանալ,
արձանութիւն,
արձանաքար,
մահարձան,
արձանագործ,
արձանագործութիւն,
յուշարձան,
խաչարձան
Էջ 92, սյունակ 1
ԱՐՁՈՅԼ
(-ի)
(արձուղ, արձող, արձուղ)
«ուռկան, ձկնորսական ցանց»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *serk՛-
«գործուածք, հիւսուածք, ցանկապատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *srk՛o-tel)
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական՝ *serk՛- «գործուածք, հիւսուածք, ցանկապատել» արմատի հետ (*srk՛o-tel > արձոյլ)։ Հնչիւնապէս կասկածելի է։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ερκος
«ցանկապատ, յատկապէս (հգն.), ցանց, ուռկան»
լատ.
sarcina
«կապ, կապոց»
Էջ 93, սյունակ 1
ԱՐՄ
(-ի)
(արմն, -ին)
«արմատ, ճյուղ, շառավիղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *er-
«շարժել, հուզել, բարձրացնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *or-mo-, *ormen-, *ormenos)
թերեւս այստեղից է նաեւ հայերի արմեն անվանումը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արմնիլ,
արմախարիսխ,
արմատ,
արմատել,
արմատագետ,
արմատախիլ,
արմատակեր,
արմատանալ,
արմատիք,
արմատաժողով,
երկարմատեան,
հաստարմատ,
խորարմատ,
արմատական,
արմատանալ,
կինարմատ,
կնիկարմատ,
զարմ,
զարմուհի,
անզարմ,
քաջազարմ,
բարեզարմ,
կայսերազարմ,
արմանալ,
արմանալի,
արմացումն,
զարմանալ,
զարմանագործ,
զարմանազան,
զարմանալի,
զարմացումն,
ընզարմ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ορμενος
«ցողուն, ծիլ, ընձյուղ»
հուն.
οραμνος
«ճյուղ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 327;
Ջահ. ՀԼՊ 123
Էջ 93, սյունակ 1
ԱՐՄԱՒ
(-ոյ, -ու)
(ամբաւ, ամբրաւ, ամպրաւ)
«արմավ, խուրմա, արմավի ողկույզ, արմավենի, արմավենու տերեւ, մի բույս, փյունիկ թռչուն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *armāv
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արմաւստան,
արմաւենի,
արմաւաջուր,
ամբրաւօղի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրսկ.
xurmā
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 328
Էջ 94, սյունակ 1
ԱՐՈՅՐ
(-ի)
«արույր, պղնձի համաձուլվածք, լատուն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *rōd
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
rōdrōi
մ. պ.
rōy
պ.
rōy
սողդ.
rōd
Մատենագիտություն
H. AG 111;
Աճ. ՀԱԲ 331
Էջ 94, սյունակ 1
ԱՐՈՒԳ
(արուք)
«նվազ, չորացած, տկար, զուրկ, թափուր, չոր, անպտուղ, անուժ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Ծագումը չի պարզուած: V դարից հանդիպող այս բառի նմանութիւնը թիւրքական բառերի հետ առայժմ անբացատրելի է:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
թրք.
arug
«հոգնած, նիհար»
Մատենագիտություն
Древнетюркский словарь 58;
Սեվորտյան, ЭСТЯ 160-162
Էջ 95, սյունակ 1
ԱՐՋՆ
«սեւ. մութ, մթին»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *arj
«մութ, մթին»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արջնագոյն,
արջնաբոլոր,
արջնագուս,
արջնազգեստ,
արջնաթոյր,
արջնայեցող,
արջնատես,
արջնատեսակ,
արջնազգեցեալ,
արջնդեղ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 609
Էջ 95, սյունակ 1
ԱՐՏ
I
(-ոյ)
«արտ, մշակվող հող»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *agro-
*g > տ ոչ սովորական անցմամբ
*g > տ ոչ սովորական անցմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արտավար,
արտավայր,
արտավարել,
արտ(ա)հունձ,
արտորայք,
արտահող
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ájra
հուն.
ἀγρος
լատ.
ager
գոթ.
akrs
«արտ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 337
Էջ 97, սյունակ 1
ԱՐՏՈՒՅՏ
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *t-r-
բնաձայնական
հ.-ե. արմատ՝ *trozdos-/*trodos-
հ.-ե. արմատ՝ *tet(e)r-
«տատրակ»
առանց բաղաձայնական տեղաշարժի
հ.-ե. արմատ՝ *t/dreut/d-
«արտույտ»
նախաձեռն
բնաձայնական *t-r- պարունակող մի ձեւից։ Հայերենի համար ենթադրելի են *t/dreut/d- (> արտույտ) կամ *t/drut(d)- (> արտուտ) նախաձեռները։ Ժողովրդական ստուգաբանություն է արտույտ < *արտ + ույտ = ուտ (իբրեւ «արտ ուտող»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արտուտիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. խոլ.
truit, druit
«սարյակ»
ռուս.
дрозд
«կեռնեխ»
լատ.
tordus
հուն.
τρύφων
«տատրակ»
Էջ 97, սյունակ 1
ԱՐՓ
(-ի, -ից, արփի, -ւոյ, -եաւ)
«եթեր»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հազիվ թե կապ ունի հնդեւրոպական *ser- «կարմիր, կարմրավուն» արմատից ծագող լիտվ. sirpti «հասունանալ» (*«կարմրել» կամ «դեղնել») բայի հետ՝ *srph>արփ (ըստ Պետերսոնի՝ Walde- Pokorny 2, 499)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արփագեղ,
արփամերձ,
արփային,
արփաճաճանչ,
արփայագնաց,
արփեգնաց,
արփենի,
արփիզարդ,
արփիակեզ,
արփիադեմ,
գերարփի,
լուսարփի,
հրաշարփի,
արփնաթել,
երեքարփին,
եաթնարփին,
արփող
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
sirpti
«հասունանալ»
Մատենագիտություն
Walde- Pokorny 499
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։