Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 1179 բառահոդված (էջ 15/118)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 129, սյունակ 1 Էջ 129
ԲԻԼՍ «կամարի միջնաբար (՞)»
Ծագումն անհայտ է (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *bhel-k'- «գերան, տախտակ»
Հազիվ թե կապ ունենայ հնդեւրոպական *bhel-k'- «գերան, տախտակ» արմատի հետ (*bhēlkh (՞)> բիղխ):
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 451
Տե՛ս նաեւ
Էջ 129, սյունակ 1 Էջ 129
ԲԻՐ (-ի, -աց, ուշ` -ոյ) «փորիչ, հաստ գաւազան, մահակ, կռանի կոթ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bher- «խփել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bher)
Բնիկ հնդեւրոպական` *bher «խփել» արմատից, ըստ ոմանց` *bhi-ro-` ըստ այլոց` *bhi-tro, իբր *tr> հր> հ անցմամբ, ինչպէս բահ-ի ժամանակ (տե՛ս), մանաւանդ որ կայ բարբառային բիրդ ձեւը` միջին օղակի հ-ի պահպանմամբ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բրել, բրածեծ, բրատուր, բրածոյ, բրիչ, բրագոռ, բրաքարի, գետնաբիր, երկրաբիր, հողաբիր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. φιτρός «գերան»
հ. հոլ. bїail
հ. վ. գ. bi(h)al «տապար, կացին»
գ. Bille «բրիչ. տապար, կացին»
ռուս. бич «մտրակ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 117; Աճառյան 392, 452
Տե՛ս նաեւ
Էջ 130, սյունակ 1 Էջ 130
ԲԼՇԱՆԱԼ «աղոտանալ, մթագնել, տկարանալ (տեսողութեան մասին), գլանալ, բթանալ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *bhel- «փայլուն, սպիտակ» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhlēskh- կամ *bhleskh-)
հմմտ. հայ. բալ «մառախուղ, մեգ, մշուշ, աղոտ, մթագոյն», գոթ. bala «դժգոյն», ռուս. бельмо «աչքի փառ», այլեւ (*bhles- >) մ. վ. գ. blas, գ. blals «դժգոյն, գունատ», եթե կապ չունի պշնուլ (պիշ) «ակնապիշ նայել» բայի հետ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բլշակնիլ, բլշակնութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. բալ «մառախուղ, մեգ, մշուշ, աղոտ, մթագոյն»
գոթ. bala «դժգոյն»
ռուս. бельмо «աչքի փառ»
մ. վ. գ. blas «դժգոյն, գունատ»
գ. blals «դժգոյն, գունատ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Տե՛ս նաեւ
Էջ 130, սյունակ 1 Էջ 130
ԲԾԻԾ I (բծեծ) «մկնասոխ» (բուսաբանական)
Անստույգ (թերեւս)
թերեւս կապուած է բիծ բառի հետ։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 131, սյունակ 1 Էջ 131
ԲՂԽՈՐ(ՈՍ) «կանաչ»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ հուն. χλωρός
բխել բայի հետ բաղարկուած
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 456
Էջ 131, սյունակ 1 Էջ 131
ԲՆԴԵՌՆ -ռան, -ռունք (բնդիռն, փնդեռն) «մի սեւ բզեզ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *pen- «տիղմ, ցեխ, ճահիճ, ջուր, խոնաւ» (անմիջական նախաձեւ՝ *phen-)
կապ ունենայ հնդեւրոպական *pen- (*phen-) արմատի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
փնդեռնաբատակ, կոյաբնդիռ
Էջ 131, սյունակ 1 Էջ 131
ԲՆԴՈՐ (-փնդոր) «խառն»
Անստույգ (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *bhendh- «կապել»
կազմուած է առանձին չգործածուած *բնդ- արմատից եւ -որ անձանցից։ բնդ-ը կարո՞ղ է արդյոք կապված լինել հնդեւրոպական *bhendh- «կապել» բայի հետ՝ իմաստային յուրահատուկ զարգացմամբ. սրանից թերեւս տարբեր է բրբ. բնդել, «մի կերպ կարել» բայը, որից՝ բնդորել, բնդբնդորել (բնդմնդորիլ) եւ որը թերեւս նույնպես կապված է *bhendh-ի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բնդորել, անբնդոր, խառնափնդոր, խառնաբնդորապէս, խառնաբնդորել
Էջ 132, սյունակ 1 Էջ 132
ԲՇՏԵԼ (բրբ. *բշտել* «քրքել, խփել») «կշտամբել, հանդիմանել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bhei(s)- «խփել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhi-)
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *bhei(s)-' *bhi- «խփել» արմատի հետ (պարզ չէ շտ-ի ծագումը)։
Էջ 132, սյունակ 1 Էջ 132
ԲՈԶԻ (բուզի) «արեւգակ» (բբ)
Անստույգ
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 460) միացնում է բեզակ «արեւգակ» բառի հետ։ Քիչ հավանական է համեմատությունը վրաց. mze, մեգր. bža «արեւգակ» բառերի հետ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց. mze «արեւգակ»
մեգր. bža «արեւգակ»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 460; Ջահ. ՀԼՊ 594, 597
Տե՛ս նաեւ
Էջ 133, սյունակ 1 Էջ 133
ԲՈԿԵՂ ««մի տեսակ կլորակ հաց» (բբբ. բոկ «այրուած խորիզ»)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bhe- «տաքացնել, խորովել, բովել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhog-) *g- աճականով, *bhōg- ձեւի տարբերակն է
Հազիվ թե կապ ունենա փռյուգ. bekos «հաց» բառի հետ, որ «հացի կտոր» իմաստով հատկացվում է *bhe(n)g- «ջարդել» արմատին, որից՝ հայ. բեկանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. φώγω «խորովել, տապակել»
հ. անգլ. bacan
անգլ. bake «եփել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 463
Տե՛ս նաեւ