Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 185 բառահոդված (էջ 15/19)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 632, սյունակ 1 Էջ 632
ՊԱՐԿ (-ի) «պարկ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Ունի վրաց. զուգահեռ, որ խոսում է միեւնույն աղբյուրից ծագելու մասին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պարկում, պարկուծիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
qu-
Էջ 647, սյունակ 1 Էջ 647
ՊՐՈՊՈՍԻՏՈՍ «նախագահ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. πραιπόσιτος
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պրոպոսիտոսութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 375; Աճ. ՀԱԲ 116
Էջ 649, սյունակ 1 Էջ 649
ՋԱԽԵԼ (ջաղխել) «խփել, ջախջախել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
մի կողմից՝ խեթ. zah(h)- «խփել», zahhāi- «ճակատամարտ» եւ, մյուս կողմից, վրաց. jah «խփել», ճան. jax «մրճահարել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ջախջախ, ջախջախել, ջա(ղ)խումն, ջախջախանք, անջաղխաջախ, ջանջախել, ջանջխել, ջնջխել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խեթ.
zah(h)-
«խփել»
խեթ.
zahhāi-
«ճակատամարտ»
վրաց.
jah
«խփել»
ճան.
jax
«մրճահարել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 320; Աճ. ՀԱԲ 119
Էջ 661, սյունակ 1 Էջ 661
ՍԱԳԱՀՈՒՄ (բբ) «մի խեժ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստույգ բառ: Թերեւս բաղադրյալ կազմություն:
Էջ 665, սյունակ 1 Էջ 665
ՍԱՂՄՆ -ն (սեռ. սաղման) «սաղմ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'el- *-mo կամ *-men- ածանցով
Ըստ ածանցի (*-mo կամ *-men-)՝ ենթադրելի է հնդեւրոպական ծագում, բայց սաղ-ի համար համապատասխան զուգահեռներ չկան: Թերեւս առանձնակի կանգնած հնդեւրոպական *k'el- տիպի արմատից սնվող ձեւ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սաղմնաթափութիւն, սաղմնազգեստեալ, սաղմնաբոյն, սաղմ(ե)լ, սաղմնանալ, սաղմնարան, սաղմնաբանական, սաղմնաբանութիւն
Էջ 666, սյունակ 1 Էջ 666
ՍԱՅԼԻՏ «աթոռ, գահ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ լատ. sella «աթոռ, գահ»
փոխատու լեզու՝ հուն. σέλλα
բառի ձեւափոխությունը (ըստ ՀՀԲ-ի)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
սելին (սիլին)
Էջ 667, սյունակ 1 Էջ 667
ՄԱՆԴՈՒՂՔ (-ոց) ((սանդուխ-ք, սանդուխդ, սանդուխս, սանդուղի, սանդուխտ), ուշ` -ոց) «սանդուղք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skand-
Հնդեւրոպական ծագման վարկածը` *skand-ից (Տերվիշյան), կասկածելի է եւ՛ ըստ հայերենի հնչյունական օրինաչափությունների (*sk-ի դիմաց ս-), եւ՛ ըստ բերված զուգահեռների համեմատության. չի բերված Pok. IEW-ում, բայց ավելի հավաստի վարկածներ չկան:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սանդղաձեւ, սանդղամատն, սանդղատեսակ, սանդղականույց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
skándati
«ցատկում է, ժայթքում է»
հ. խոլ.
scenlim
«ցատկում եմ»
Էջ 674, սյունակ 1 Էջ 674
ՍԵԼԻՆ (սիլին, սելէս, սեղէն) «պատրիարքական աթոռ (գահ)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. σελλίον
փոխատու լեզու՝ լատ. sella
հուն. σελλίον (լատ. sella-ից)
Մատենագիտություն
H. AG 197; Աճ. ՀԱԲ 197
Էջ 682, սյունակ 1 Էջ 682
ՍԻՔ -ոյ (սիկ, սիւք, սիգ) «սյուք, մեղմ քամի»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
փոխատու լեզու՝ ասոր. zīqā «փոքրիկ»
Հյուբշմանի (H. AG 316) եւ Աճառյանի (ՀԱԲ 4, 223) նշած ասոր. zīqā «փոքրիկ» զուգահեռը՝ բ. աւելի մերձաւոր ձեւի ենթադրութեամբ, հաւաստի չէ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սքախառն, սիքաշարժ, խաղաղասիւք, դժնդակասիւք, քաղցրասիւք
Մատենագիտություն
H. AG 316; Աճ. ՀԱԲ 223
Էջ 688, սյունակ 1 Էջ 688
ՍՈՒԳ -ո «սուգ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. *sūg
փոխատու լեզու՝ պրս. sōg
փոխատու լեզու՝ պրս. sōk
Իրանական փոխառություն. հմմտ. մ. պ. *sūg, պրս. sōg, sōk
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սգալ, սգաւոր, սգումն, մեծասուգ, սգակիր, սգազգեստ, սգահար
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 248