Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 618, սյունակ 1
ՊԱՂԱՂ
«պարզ, միազանգված»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *pal-
«ծալել»
փոխատու լեզու՝ ակկադ. balālu(m)
«խառնել, ձուլել»
Կասկածելի է ակկադական ծագման վարկածը՝ balālu(m) «խառնել, ձուլել»։ Պարզ չէ նաեւ հարաբերութիւնը հնդեւրոպական *pal- «ծալել» արմատի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
միապաղաղ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 470
Էջ 623, սյունակ 1
ՊԱՏ
I
«շրջան, պտույտ, չորս կողմ, բոլորտիք, որմ, պատ, պատում, փաթաթում»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *pet-
«տարածել (հատկապես թեւերը)»
հ.-ե. արմատ՝ *pet-
«տապալել, թռչել, ընկնել»
արմատների ածանցյալներից
փոխատու լեզու՝ իրան. *pat
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *pat. հնդեւրոպական *pet- «տարածել (հատկապես թեւերը)» եւ *pet- «տապալել, թռչել, ընկնել» արմատների ածանցյալներից։ պատիկ-ի համար հմմտ. սողդ. pat «անգամ» (< հնդեւրոպական *pet- «տապալել, թռչել, ընկնել»):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պատել,
պատան,
պատանել,
պատեն,
պատենիկ,
պատենագեն,
պատենաթեւ,
պատենաւոր,
պատիճ,
պատատել,
պատատուկ,
մառախլապատ,
միջապատ,
բակարդապատել,
շրջապատել,
պաճուճապատանք,
զինապատեան,
ոսկեպատեան,
դիպապատիկ,
բազմապատիկել,
բիւրապատիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սողդ.
pat
«անգամ»
Մատենագիտություն
Bailey, DKS 80-81
Էջ 629, սյունակ 1
ՊԱՐ
(-ու)
«շուրջ, շրջան, պար, խումբ, շարք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *pero-
փոխատու լեզու՝ իրանական *par-
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *par- (< հնդեւրոպական *pero-)։- Bailey, DKS 232, 248. Ավելի վաղ վարկածները տարբեր անձերի կողմից Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 55) դնում է կասկածելիների շարքում։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պարաձեւ,
պարանցիք,
պարաւոր,
պարս,
պարսմայր,
պարոյր,
պար(ա)-,
բարձրապարու,
գեղապարել,
անպար,
խորհրդապար,
կոծապար,
ատրապար,
ատրապարիկ,
նորպարահանդես,
պարասրահ,
պարբերաբար,
պարբերական,
պարբերականություն,
պարուհի
Մատենագիտություն
Bailey, DKS 232, 248;
Աճ. ՀԱԲ 55
Էջ 635, սյունակ 1
ՊԵՐՍԷ
II
«փորձված»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Կապ ունի՞ հուն. πειρα «փորձ» բառի հետ (կասկածելի է. հմմտ. Ամալյան, ԲՀ 424):
Էջ 645, սյունակ 1
ՊՏՈՒԿ
«բողբոջ, ծիլ, ստինքի պտուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հայերեն)
հ.-ե. արմատ՝ *bu-
«փչել, ուռչել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bu-d-, *bu-)
Կազմված է պտուտ «բշտիկ» արմատից՝ -ուկ վերջածանցով որից նաեւ պուտ «բշտիկ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 100;
Աճ. ՀԱԲ 112
Էջ 647, սյունակ 1
ՊՐՏՈՒ
-ոյ
«պրտու»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. burti (burdi)
փոխատու լեզու՝ պրս. bardi
Աճառյանը կասկածելի է համարում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պրտուամած,
պրտուեայ,
պրտուեղէն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 116
Էջ 667, սյունակ 1
ՄԱՆԴՈՒՂՔ
(-ոց)
((սանդուխ-ք, սանդուխդ, սանդուխս, սանդուղի, սանդուխտ), ուշ` -ոց)
«սանդուղք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skand-
Հնդեւրոպական ծագման վարկածը` *skand-ից (Տերվիշյան), կասկածելի է եւ՛ ըստ հայերենի հնչյունական օրինաչափությունների (*sk-ի դիմաց ս-), եւ՛ ըստ բերված զուգահեռների համեմատության. չի բերված Pok. IEW-ում, բայց ավելի հավաստի վարկածներ չկան:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սանդղաձեւ,
սանդղամատն,
սանդղատեսակ,
սանդղականույց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
skándati
«ցատկում է, ժայթքում է»
հ. խոլ.
scenlim
«ցատկում եմ»
Էջ 673, սյունակ 1
ՍԱՍ
I
-ի, -ից, այլեւ -ոյ
(սօսոյ)
«սոսի»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Չունի հավաստի ստուգաբանություն: Կասկածելի է կապը հ. սլ. sosna, ռուս. сосна, «եղնի» բառերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սասի,
սասսարաս,
սասինաբագ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլ.
sosna
«եղնի»
ռուս.
сосна
«եղնի»
Էջ 674, սյունակ 1
ՍԵԱՄ
(շեամ), -ոյ
«շեմք, բարավոր»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *k'ei-
«ընկած լինել»
*-mo- ածանցով
ինչպես հնդեւրոպական՝ *k'ei- «ընկած լինել»՝ *-mo- ածանցով (Պատրուբանյան), այնպես էլ արեւմտակովկասյան ծագման վարկածները
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աբխ.
a-šəxims
«շեմք»
աբազ.
švximsa
«շեմք»
Էջ 675, սյունակ 1
ՍԵՂՄ
I
«սեղմ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'el-
«ծածկել, պատել»
ՆԲՀ-ում սեղմել բառն ունի նաեւ «ծածկել» իմաստը («զգածել», «ծածկել» կամ «ամրացնել»), այսինքն՝ այս արմատով հանգում է *k'el- «ծածկել, պատել» արմատին
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սեղմել,
սեղմանալ,
սեղմութիւն,
սեղմագիր,
սեղմակ,
սեղմիչ,
սեղմում
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։