Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 4294 բառահոդված (էջ 15/430)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 45, սյունակ 1 Էջ 45
ԱՄԻՍ (-ոյ, -եան) (ներգ. յամսեան) «ամիս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հայերենի ա- հաւելուածը բացատրւում է կամ որպէս ամ «տարի» բառի ազդեցութիւն կամ որպէս նախնական կոկորդայինի արտացոլում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամսագլուխ, ամսատուր, ամսամուտ, ամսաւրեայ, ամսական, ամսակէս, ամսային, ամսատան, ամսանահանջ, ամսապակաս, երեքամսեայ, եռամսեայ, եւթնամսեայ, նորամսութիւն, չորեքամսեայ, երկամսեայ, կիսամսեայ, վեցամսեակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
māsa
«լուսին, ամիս»
հուն. հռն.
μείς
դոր.
μής
լատ.
mēnsis
ռուս.
месяц
«ամիս»
Մատենագիտություն
H. AG 417; Աճ. ՀԱԲ 157-158
Էջ 46, սյունակ 1 Էջ 46
ԱՄՈՂ (ամոս «ողորմած») «ողորմածութիւն» (բբ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
աղավաղված փոխառությու՞ն
Էջ 46, սյունակ 1 Էջ 46
ԱՄՈՒԼ (-ոյ, ուշ՝ -ի, -աց) «չբեր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pō-lo- «զավակ, ձագ» (անմիջական նախաձեւ՝ *n-pō-lo-) *n- ժխտական
հմմտ. հայ. ան- եւ ուլ, այլեւ, թերեւս, ալոջ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամլածին, ամլանալ
Մատենագիտություն
Pok. IEW 843
Տե՛ս նաեւ
Էջ 47, սյունակ 1 Էջ 47
ԱՍՈՒՐԻ (ամուրեայ, ամարեայ), -եաց «անամուսին (ազապ կամ այրիացած)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pō-u- «փոքր, որդի, ձագ» (անմիջական նախաձեւ՝ *n-putro-) *n- ժխտական
որտեղից ավ., հ. պ. puθra «որդի, զավակ»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
puθra
«որդի, զավակ»
հ. պ.
puθra
«որդի, զավակ»
Մատենագիտություն
Adontz, Mélanges Boisacq 12; Ջահ. ՀԼՊ 188
Էջ 47, սյունակ 1 Էջ 47
ԱՍՈՔ ««մեղմ» (ուշ՝ եփում, մարսում)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
կապ ունենա լատ. amō, -are «սիրել, շնորհակալ լինել, գոհ լինել», amicus, «բարեկամ» amoenus «հիանալի, հաճելի», մ. վ. գ. ammen «սպասել, սպասարկել, խնամել» բառերի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամոքախառն, ամոքումն, դժվարամոքելի, դյուրամոքելի, ամոքումն, ամոքանք, ամոքաբար
Էջ 47, սյունակ 1 Էջ 47
ԱՄՊ (ամբ), -ո «ամպ, սպունգ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *nebh- «ամպ» (անմիջական նախաձեւ՝ *nbhó-, *mbhó-)
«ամպ» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամպախաղաց, ամպագույն, ամպածին, ամպաշող, ամպացեալ, ամպաշուր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդ.
nábhas
«ամպ, երկինք, մթնոլորտ»
հ. բ. գ.
nebul
գ.
Nebel
«մշուշ»
հ. իռլ.
nem
կիմր.
nef
«երկինք»
պրս.
nam
«խոնավ»
Մատենագիտություն
H. AG 417; Աճ. ՀԱԲ 162
Էջ 47, սյունակ 1 Էջ 47
ԱՄՊԱՐ «մոլորակ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
գալիս է (հ)ամ-պար (եւ ոչ անպար) կազմությունից, եթե մի հին իմաստով («երկինք») ծագումով կապված չէ ամպ բառի հետ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 47, սյունակ 1 Էջ 47
ԱՄՊՐՈՊ (անպրոպ), -ի, -աց «փոքրիկ, կայծակ ու որոտ, հուզմունք, խռովություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *nebh- «ամպ» (անմիջական նախաձեւ՝ *mbh-ro-) *bh > բ անցմամբ եւ բ-ի հետագա խլացմամբ ռնգայինից հետո՝ -պ աճականի հավելմամբ
*bh > բ անցմամբ եւ բ-ի հետագա խլացմամբ ռնգայինից հետո՝ *embh- արմատից՝ -պ աճականի հավելմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամպրոպային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդ.
abhrá
«ամպ»
լատ.
imber
«անձրեւ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 163
Տե՛ս նաեւ
Էջ 48, սյունակ 1 Էջ 48
ԱՅԳ (-ու, -ոյ) «առաւօտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ai- «այրել, լուսաւորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ai-ō- կամ *ai-gh-) տարբեր աճականներով
տարբեր աճականներով: Ավելի քիչ հաւանական է կապը *aus- «լուսաւորել» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գայգ, գայգապաշտաւն, գայգացնոր, գայգութիւն, այգալաց, այգոգ-ք, այգաստեղ, այգանամ, այգենամ, այգուց, այգանող, այգորեմ, այգետրեմ, յայգորեմ, ազետրեմ, այգաբաց, այգամուտ, այգանվագ, գայգալոյս, գայգահավ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
*ayarə
«օր»
գոթ.
air
«վաղ»
հուն.
αἴνω
«այրել»
հուն.
αἴθων
«բոցավառ, փայլուն, շողշողուն»
Էջ 48, սյունակ 1 Էջ 48
ԱՅԹԻՌ (աթիռ) (յայթիռս կալ «ոտքի մատներին կանգնելով ուշադիր լսել» արտահայտութեան մէջ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Տե՛ս նաեւ