Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եղ» որոնման արդյունք՝ 1998 բառահոդված
· Էջ 148 / 200
Էջ 585, սյունակ 1
ՇԵՂ
ուշ՝ -ոյ
«շեղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *skhel-
«ծռել, հենել, ծուռ»
որի *khel- տարբերակից՝ խեղ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շեղել,
շեղիչ,
շեղութիւն,
առիշեղ,
առշեղ,
առշեղել,
անշեղ
Նոր՝
շեղակի, շեղատառ, շեղում, անշեղօրէն
շեղակի, շեղատառ, շեղում, անշեղօրէն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
շաղ ((շաղել, շաղիլ))
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 508
Տե՛ս նաեւ
Էջ 585, սյունակ 1
ՇԵՂԲ
«դանակի մետաղյա մաս, դանակի բերան»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *skhel-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(s)kel-p-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 508) բխեցնում է ասոր. selpa «դանակ» բառից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շեղբիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
scalpe «կտրիչ, հատիչ»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 127;
Աճ. ՀԱԲ 508
Էջ 585, սյունակ 1
ՇԵՂՋ
(շեաղջ, շիղջ, սեղջ), -ոյ
«կույտ, դեզ, (ցորենի, արմտիքների)»
Անստույգ (՞)
Աղբյուր՝ խեթ. šeli- (՞)
(փոխառությո՞ւն)
«հացահատիկի կույտ»
Կապ ունի՞ խեթ. šeli- «հացահատիկի կույտ» բառի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շեղջել,
շեղջաշեղջ,
շեղջակոյտ,
ջրշեղջ,
ջրշիղջ,
շեղջանակ
Էջ 585, սյունակ 1
ՇԵՂՏԱՄԵՂՏ
«ցոփ, խենեշ, թույլ, մեղկ, ծույլ»
Ծագումն անհայտ է (հավանաբար)
կրկնավոր կազմություն՝ անծանոթ շեղտ բաղադրիչով
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 509
Էջ 585, սյունակ 1
ՇԵՌ
«մեզ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *sk'er-
«արտաթորություն, կղկղանք, գոմաղբ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *skher-)
որտեղից՝ հայ. ցեռ: Հին ձեւը կարող էր -ճ ունենալ, որից առաջ եղել է ռ-:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շռատ,
շռծակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ցեռ
ավ.
sairya «գոմաղբ»
հուն.
σκώρ «կղկղանք, գոմաղբ»
լատ.
muscerda «խոզի աղբ»
ռուս.
срать «կղկղել»
ռուս.
мусор «աղբ»
Էջ 586, սյունակ 1
ՇԵՐԱՄ
(հին եւ ճիշտ ձեւը՝ շերաս, գրված նաեւ շէրաս)
«շերամ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ասոր. šerāyā
(բուն աղբյուրը չի հավաստված)
«մետաքսեղեն»
մոտ է ասոր. šerāyā «մետաքսեղեն» բառին
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շերամաբոյծ,
շերամագործ,
շերամանոց,
շերամապահ,
շերամապահութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 510
Էջ 586, սյունակ 1
ՇԵՐՏ
(-ի, -ից)
«շերտ, երկար եւ տափակ կտոր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ed-
«ճեղքել, ցրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *skhed-ri-)
Աճառյանը համարում է կասկածելի։ Ավելի քիչ հավանական է բխեցնել *skerd- «կտրել» արմատից (*skherd- >շերտ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շերտակոտոր,
շերդակոտոր,
շերտափակ,
շերտաւոր,
շերտաւորում,
շերտաւորութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
skhadatē «ճեղքել»
հուն.
σκεδάννυμι «ցրել, կոտորել»
լիտվ.
škedėns «կտոր, տաշեղ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 919;
Աճ. ՀԱԲ 511-512
Էջ 586, սյունակ 1
ՇԷԿ
(-ի, -աց)
(շեկ)
«շեկ, դեղնակարմիր»
Փոխառություն (թերեւս)
հմմտ. ատրաշէկ՝ ատր- «կրակ» բաղադրիչով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շիկնիլ,
շիկաթան,
շիկակարմիր,
շիկափոկ,
շիկխարի,
հրաշէկ,
հրաշիկանալ,
ատրաշէկ,
ատրաշէակ
Նոր՝
շիկահեր, շիկամորթ, շիկանալ
շիկահեր, շիկամորթ, շիկանալ
Էջ 586, սյունակ 1
ՇԷՆ
(-ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից)
«շինվածք, շինություն, գյուղ, ավան, մարդաբնակ, ուրախ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *šēn
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շինել,
շինութիւն,
շինական,
շինականաշէն,
շինակեաց,
շինամէջ,
շինարար,
շինասէր,
անշէն,
նորաշէն,
մարդաշէն,
բարեշէն,
խորանաշէն,
մեհենաշէն
Նոր՝
շինարարական, շինարարութիւն
շինարարական, շինարարութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
šayana «բնակատեղի»
սողդ.
šēn «հանգստավայր»
Մատենագիտություն
H. AG 213;
Աճ. ՀԱԲ 513
Էջ 586, սյունակ 1
ՇԷՐ
(շեղ)
«ժողովրդական երգ»
(ԲՀ)
Ծագումն անհայտ է
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։