Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«արմ» որոնման արդյունք՝ 2355 բառահոդված · Էջ 148 / 236
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 457, սյունակ 1 Էջ 457
ՀԵՏ (-ոյ) (ետ) ««ոտք, հետք, ուղի, օրինակ, նմանութիւն» (զհետ «հետեւից, հետո, հետ, միասին»)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pedo- «ոտք»
արմատից. նոր՝ հետախուզութիւն, հետաքրքրական, հետեւողական, անհետեւանք, անհետեւողական, ետադիմական, ետադիմութիւն եւ այլն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հետակորոյս, հետամուտ, հետամտիկ, հետաքրքիր, հետեւիլ, հետեւակ, հետեւանք, հետի, հետերթու, հետիոտ(ն), որովհետեւ, ոտն(ա)հետ, ետ, ետս, ետոյ, ետքն, ետինք, հետախուզութիւն, հետաքրքրական, հետեւողական, անհետեւանք, անհետեւողական, ետադիմական, ետադիմութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. padá- «քայլ»
ավ. pādəm- «հետք, հետ»
լատ. peda «հետք»
հ. իսլ. fet «քայլ»
խեթ. pedan-
Մատենագիտություն
H. AG 460; Աճ. ՀԱԲ 83; Pok. IEW 791
Տե՛ս նաեւ
Էջ 458, սյունակ 1 Էջ 458
ՀԵՐ (-ոյ, -ի, -աց) «գլխի մազ»
Ծագումն անհայտ է
Նմանութիւն ունի գերմանական բառերի հետ։ կապ ունենա հնդեւրոպական *ser- «իրար կողքի շարել, կցել» արմատի հետ, որտեղից հայ․ յեռուլ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հերաւոր, հերարձակ, հերատել, հերատուկ, հերակործ, հերաքարշ, հերահարութիւն, գանգրահեր, դեղձանահեր, երկնահեր, ձաղկահեր, բազմահեր
Տե՛ս նաեւ
Էջ 458, սյունակ 1 Էջ 458
ՀԵՐԻՒՆ (-եան, -եամբ, ուշ՝ -ոյ, -ի, -աց) «ծակելու գործիք, բիզ, մախաթ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *per- «անցկացնել, ծակել» -իւն վերջածանցով
արմատից՝ -իւն վերջածանցով․
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. περόνη «գնդասեղ»
Մատենագիտություն
H. AG 467; Աճ. ՀԱԲ 86
Էջ 458, սյունակ 1 Էջ 458
ՀԵՐԻՔ «բաւական, ձեռնհաս, կարող»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *per- «անցկացնել, տանել» (անմիջական նախաձեւ՝ *periko-)
արմատից։ - Ջահ․ ՀԼՊ 143։ Օլսենը վերականգնում է *per-tuom տիպի նախաձեւ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հերիքանալ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 143
Էջ 458, սյունակ 1 Էջ 458
ՀԵՐԾ (հերծութիւն) «անուրջ, տեսիլ»
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *speg’- «նայել» (անմիջական նախաձեւ՝ *peg’-ro-) *peg’-ro->հերծ-
կապ ունենա հնդեւրոպական *speg’- «նայել» արմատի հետ (*peg’-ro->հերծ-):
Էջ 458, սյունակ 1 Էջ 458
ՀԵՐՀԵՐ «սանտերք, բուրդ գզելու սանր»
Անստույգ (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ser- «իրար կողքի շարել»
Կապ ունի՞ արդեօք հնդեւրոպական *ser- «իրար կողքի շարել» արմատի հետ, որտեղից հայ․ յեռուլ եւ, թերեւս, հեր «մազ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հերհերել
Տե՛ս նաեւ
Էջ 458, սյունակ 1 Էջ 458
ՀԵՐՁ «ճեղք, ծերպ, ճեղքուածք, պատռուածք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *per-g’-
արմատից, բայց այս ձեւը, բացի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հերձնուլ, հերձանել, հեղձատել, հերձումն, հերձուած, հերձուածող, հերձակ, հերձի, գաւազանահերձ, ծովահերձ, բազմահերձ
Նոր՝
հերձատամ, հերձարան
Էջ 459, սյունակ 1 Էջ 459
ՀԵՐՈՒ «հերու, անցյալ տարի»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *peruti- «անցյալ տարի»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. parut
հուն. πέρυσι (ղոր. πέρυτι)
հ. իսլ. fiorð «հերու, անցյալ տարի»
Մատենագիտություն
H. AG 467; Աճ. ՀԱԲ 89
Էջ 459, սյունակ 1 Էջ 459
ՀԵՐՔԵԼ «դուրս անել, վանել, հերքել, մերժել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *perk- «ցնցել, ոտքով դեն հրել, թպրտալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)p(h)er-) *-k- աճականով
*-k- աճականով: հայերենից, այլ զուգահեռներ չունի. *perk'- «պատռել, ճեղքել, փորփրել» արմատը պիտի տար *հերս-, *pers արմատից ծագող փորձ բառի նախաձեւը պարզ չէ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հերքիչ, հերքութիւն, հերքումն, դիւրահերքելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ. spark «ոտքով հրել»
Էջ 459, սյունակ 1 Էջ 459
ՀԵՑ (խեց) «անիվի շրջանակ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *peg- «ուս, ազդր, կողք» (անմիջական նախաձեւ՝ *peks-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. paksas «կողք»