Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ագ» որոնման արդյունք՝ 4294 բառահոդված · Էջ 147 / 430
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 334, սյունակ 1 Էջ 334
ԽԾԻՊ (խծիբ) «եզրակար»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 334, սյունակ 1 Էջ 334
ԽԾՈՒԾ «զվաձք, զզած վուշի կամ կանեփի մնացուկ»
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *kei-d- «կտրել, անջատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *s(s)kei-d-)
Աղբյուր՝ վրաց. xweça (քիչ հավաստի է) «քերթել, թելը մաքրել»
Աղբյուր՝ մեգր.-ճան. xoc (քիչ հավաստի է) «կեղեւը հանել»
Գոհացուցիչ ստուգաբանություն չունի: Հավաստի չեն ինչպես հնդեւրոպական, այնպես էլ կովկասյան ծագման վարկածները: Առաջին դեպքում քիչ հավաստի է կապը *s(s)kei-d- «կտրել, անջատել» արմատի հետ (*khei-dio- կամ *khei-d-s-°): Երկրորդ դեպքում՝ նշվող կովկասյան աղբյուրները (Աճառյան, Ջահուկյան) իմաստորեն եւ հնչյունապես բավարար չեն խծուծ կրկնավոր ձեւը բացատրելու համար: Բնաձայնական-պատկերավոր կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խծծել
Էջ 334, սյունակ 1 Էջ 334
ԽԾՈՒԿ «հոմաստունկ»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 334, սյունակ 1 Էջ 334
ԽՂՈՒՐՏ (խլուրտ-, խովրտ-, խլորտ-, խոլորտուրտ-) «ժխոր, աղմուկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kel- «կանչել, գոչել, աղմկել, հնչել» *k > *kh անցմամբ
Բաղադրություն՝ խողուրտին: Եթե կապ չունի խլիրտ արմատի հետ (հնարավոր է բաղադրություն), ապա թերեւս ծագում է հնդեւրոպական *kel- «կանչել, գոչել, աղմկել, հնչել» արմատից՝ *k > *kh անցմամբ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խողուրտին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. καλεω «կանչել»
լատ. calō «կանչել, հրավիրել»
լատ. clāmōr «կանչ»
հ. անգլ. hlowen «գոչել, բղավել, մռնչալ»
հ. անգլ. hlyn(n) «հնչյուն, աղմուկ»
հ. իսլ. hjala «զրուցել, շաղակրատել»
Մատենագիտություն
Ջաուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 115
Տե՛ս նաեւ
Էջ 334, սյունակ 1 Էջ 334
ԽՂՈՒՆՋՆ (-ի, -աց) (խղ(ը)նջոյն, խըխ(ը)նջիւն, խխ(ը)նջունի, խղնջուն, խնճուղ, խոնջայլ, խնջող) «խխունջ»
Անստույգ
Գոհացուցիչ ստուգաբանություն չունի: Մի կողմից համեմատ կողինջ բառի հետ միասին համեմատվում է հնդեւրոպական ծագման բառերի հետ, մյուս կողմից՝ նշվում են սեմական զուգահեռներ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խխնջաձեւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. σκωληξ «որդ, ճիճու, հարսնյակ, թրթուր»
լատ. coluber «փոքր օձ»
Մատենագիտություն
Ջաուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 115
Տե՛ս նաեւ
Էջ 335, սյունակ 1 Էջ 335
ԽՃԲԱԽԻԼ (խջբախել, խճբոխել, խճփախել) «շփոթվել» (ԲՀ)
Ծագումն անհայտ է
Անստույգ բառ:
Էջ 335, սյունակ 1 Էջ 335
ԽՄԻԼ «կուրանալ»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 335, սյունակ 1 Էջ 335
ԽՄԲԱԲԱ «խաստուտիկ» (բրբ.)
Ծագումն անհայտ է
Էջ 335, սյունակ 1 Էջ 335
ԽՆԱՄ (-ոյ) «խնամք, հոգատարություն»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *ken- «ջանալ, ձգտել, շտապել»
հ.-ե. արմատ՝ *kʷenth- «տառապել, համբերել, հանդուրժել» *k > *kh անցումով
Ակնհայտորեն կապված է խնայ- «խնայում» արմատի հետ, որի ծագումը նույնպես անհայտ է: Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական արմատներից մեկի հետ` *k>*kh անցումով: Խնամ/խնայ արմատների մ/յ հերթագայությունը ցույց է տալիս հայերենից տարբեր աղբյուր:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնամել, խնամոտ, խնամարկել, խնամատարություն, խնամակալ, խնամագութ, խնամած, խնամի, խնամունի, խնամություն, խնամենալ, խնամեխոս, բարեխնամություն, բազմախնամ, ժողովրդախնամ, նախախնամություն, վերնախնամ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 335, սյունակ 1 Էջ 335
ԽՆԳԱՐ- «?»
Ծագումն անհայտ է
Անստույգ արմատ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնգարական