Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ամ» որոնման արդյունք՝ 3432 բառահոդված · Էջ 145 / 344
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 328, սյունակ 1 Էջ 328
ԽԵՑ «կավե աման, խեցի, կտոր, խեցեմորթի պատյան»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ed- «ճեղքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khed-sk-)
Վրացերենն ունի keci «կավ, թրծուփ կավ», որ, թերեւս, հայերենից է փոխառված` կ/խ հերթագայությամբ ներկայացված մի արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեցագործ, խեցանման, խեցակոյտ, խեցակարկառ, խեցատ, խեցգետին(ն), խեցբեկ, խեցբեկագոյն, խեցբեկոր, զրախեց, նշախեց, խեցխեցի, խեցի, խեցկոյտ, խեցեայ, խեցեղէն, խեցեմորթ, պղնձախեցի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. skhadatē «ճեղքում է»
հայ. շերտ (<*skhed-ri)
լիտվ. skedervà «բեկոր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 360
Էջ 328, սյունակ 1 Էջ 328
ԽԶՈՒԶ «կալի մնացուկ»
Բնաձայն (թերեւս)
թերեւս կրկնավոր ձեւ, որ կապված է խուզ- (խզել) բայահիմքի հետ։ Անհավանական է խմուձ-ի միջնորդությամբ կովկասյան ծագում ենթադրելը։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 328, սյունակ 1 Էջ 328
ԽԶՐԱՏ «համր, անլեզու (?)»
Անստույգ (՞)
Արդյոք չի՞ կազմված խզր- (°) արմատից` -ատ ածանցով:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 329, սյունակ 1 Էջ 329
ԽԵԺ (խիժ, խեճ) «խեժ, թանձր հյութ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel- «կտրել, անջատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khei-gh-) k>kh անցմամբ
որպես «ծառից անջատված»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զագիխեժ, խեժուկ (խեզ)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. skiesti (skiedžiu) «նոսրացնել, ջրիկացնել» (*-d աճականով լիով.)
ռուս. цедить «քամել»
Էջ 329, սյունակ 1 Էջ 329
ԽԵԼ (խիլ «եզր» ԲՀ) «կողմ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kei- «կտրել, անջատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khei-lo-) k>kh անցմամբ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. խեշ «կողքին»
Էջ 329, սյունակ 1 Էջ 329
ԽԵՐՊՈՒԵ «հիլ, փոքր կակուլա, փոքր կարդամոն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. xīrbūyü < արաբ. xirbavva
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 362-363
Էջ 329, սյունակ 1 Էջ 329
ԽԻԱՐՇԱՄԲԱՐ (խիարշամպար, խիարշամպ, խիարշամպէ) «կասիա՝ cassia L.» (բուսբ.)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. xiyāršanbar < պ. xiyārčanbar
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 363
Էջ 329, սյունակ 1 Էջ 329
ԽԻԶԱԽ «խիզախ, համարձակ, ինքնավստահ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kē- «շարժ(վ)ել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khēi-gh-) *k>*kh անցումով (*khēi-gh-> xiz + -ախ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խիզախել, խիզախական, խիզախումն, քաջախիզախ (քաջախիզգակ)
Նոր՝
խիզախօրէն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ. syei, syen «հարձակվել»
հուն. σευω «քշել, հալածել, նետել»
Էջ 329, սյունակ 1 Էջ 329
ԽԻԶԱՐ «մեծ սղոց»
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kei- «կտրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khēi-gh-) *k>*kh անցմամբ եւ *-gh- աճականով
ավելի հավանական է փոխառություն լինելը, թեեւ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 364) ճանճ. (լազ.) xizari-ն փոխառություն է համարում հայերենից (ինչպես նաեւ քրդ. xəzar-ը)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խիզարել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ճանճ. (լազ.) xizari-
քրդ. xəzar-ը
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 364
Էջ 330, սյունակ 1 Էջ 330
ԽԻԲ
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ai-t- «խփել, հրել»
որտեղից նաեւ՝ խայթ, խէթ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խբել, խբան, խբումն, խբալ, խիբամայրի, առխբել, գաղտախբել, ոտնխբի, ծակախիբ, ծառախիբ, ամրախիբ, կողախիբ, խբնի
Նոր՝
խբանել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 364