Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ագ» որոնման արդյունք՝ 4294 բառահոդված · Էջ 145 / 430
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 328, սյունակ 1 Էջ 328
ԽԵՐԵՒԵՇ(Տ) (հարէժ) (-ի, -աց) «մանրադրամ, լումա, բարակ թերթ, փոքր կտոր»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «կտրել» *k>*kh անցմամբ
Կասկածելի է կապը հնդեւրոպական *(s)ker- «կտրել» արմատի հետ` *k>*kh անցմամբ։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 328, սյունակ 1 Էջ 328
ԽԵՑ «կավե աման, խեցի, կտոր, խեցեմորթի պատյան»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ed- «ճեղքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khed-sk-)
Վրացերենն ունի keci «կավ, թրծուփ կավ», որ, թերեւս, հայերենից է փոխառված` կ/խ հերթագայությամբ ներկայացված մի արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեցագործ, խեցանման, խեցակոյտ, խեցակարկառ, խեցատ, խեցգետին(ն), խեցբեկ, խեցբեկագոյն, խեցբեկոր, զրախեց, նշախեց, խեցխեցի, խեցի, խեցկոյտ, խեցեայ, խեցեղէն, խեցեմորթ, պղնձախեցի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. skhadatē «ճեղքում է»
հայ. շերտ (<*skhed-ri)
լիտվ. skedervà «բեկոր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 360
Էջ 328, սյունակ 1 Էջ 328
ԽԵՒ «հիմար, խենթ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kebh- «կտրել, ճեղքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khebh-) խեւ °
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *(s)kebh- «կտրել, ճեղքել» արմատի հետ (*khebh- > խեւ °), որտեղից ծագում են հ. սլավ. xabiti, ռուս. խաբիտյ «փչացնել», չեխ, բրբ., սլովակ. chábit «հիմարացնել», չեխ. pochabý «խելագար, խեւ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեւ(ա)նալ, խեւութիւն, խեւուկ, խեւաբար, խեւանոց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլավ. xabiti
ռուս. хабить «փչացնել»
չեխ. pochabý «խելագար, խեւ»
Էջ 328, սյունակ 1 Էջ 328
ԽԶՈՒԶ «կալի մնացուկ»
Բնաձայն (թերեւս)
թերեւս կրկնավոր ձեւ, որ կապված է խուզ- (խզել) բայահիմքի հետ։ Անհավանական է խմուձ-ի միջնորդությամբ կովկասյան ծագում ենթադրելը։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 329, սյունակ 1 Էջ 329
ԽԵԺ (խիժ, խեճ) «խեժ, թանձր հյութ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel- «կտրել, անջատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khei-gh-) k>kh անցմամբ
որպես «ծառից անջատված»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զագիխեժ, խեժուկ (խեզ)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. skiesti (skiedžiu) «նոսրացնել, ջրիկացնել» (*-d աճականով լիով.)
ռուս. цедить «քամել»
Էջ 329, սյունակ 1 Էջ 329
ԽԹՈՒՍ «մի բույս»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 330, սյունակ 1 Էջ 330
Խ(Ի)ԼԱՅ (ղիլայ, խլ(ղ)աթ, խիշայ) «նուիրատրուած թանկագին զգեստ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ասոր. *xīlā
Աղբյուր՝ արաբ. xilat
հմմտ. արաբ. xilat
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խլատեռ, խ(ի)լայել, խ(ի)լաթել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 372
Տե՛ս նաեւ
Էջ 330, սյունակ 1 Էջ 330
ԽԻԽԱԲԱՍ (եխիխասար՞) «խուխ, թուք, կեղտոտ բան»
Ծագումն անհայտ է
կրկնաւոր կազմութիւն՞
Էջ 331, սյունակ 1 Էջ 331
ԽԻՆ «կարագ, յուղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ (s)kei-(d)-o- «կտրել, անջատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khi(d)-no-)
թերեւս նաեւ հայ. խեժ: Այս արմատից են *ski-no- հիմքով գերմաներեն մի շարք բառեր:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնոցի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. skiesti (skiedziu) «նոսրացնել, ջրիկացնել»
ռուս. цедить «քամել»
ռուս. чистить «մաքրել»
Էջ 331, սյունակ 1 Էջ 331
ԽԻՇՏ I (-ի, -աց) «անկողին»
Ծագումն անհայտ է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խշտի(ք), խշտեակ, խշտել, գետնախշտեայ, հողախշտի, ստորախշտեցուցանել