Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«տի» որոնման արդյունք՝ 2894 բառահոդված
· Էջ 144 / 290
Էջ 397, սյունակ 1
ԿԵՂ
I
-ոյ
«խոց, ուռուցք, պալար»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gʷel-
«ծակել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gʷelo-)
(ծակող) ցավ, տանջանք, մահ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեղանիկ,
կեղցաւ,
կեղել,
կեղեքել,
կեղեքիչ,
կեղեքումն,
քաղցկեղ,
չարակեղ,
անկեղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
βέλος «արկ, սուր, սուսեր»
հուն.
βελονη «ասեղ, ծայր»
լիտվ.
geltì «խայթել»
լիտվ.
gelà «ցաւ, վիշտ»
ն. վ. գ.
qual «ցաւ, տանջանք»
հ. իսլ.
quelia «կեղեքել»
ռուս.
жалить «խայթել»
ռուս.
жало «խայթոց»
ռուս.
жалеть «կարեկցել»
Մատենագիտություն
H. AG 459;
Աճ. ՀԱԲ 567
Էջ 397, սյունակ 1
ԿԵՂ
III
«ծուռ, թյուր, թերի»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)el-
«ծռել, հեկել, ծուռ»
կ/խ հերթագայութեամբ
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական, որ կ/խ հերթագայութեամբ կապուած է խեղ բառի հետ եւ ծագում է հնդեւրոպական *(s)k(h)el- «ծռել, հեկել, ծուռ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեղակարծ,
կեղակարծիք,
կեղակարծել,
կեղակարծելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκολιος «ծուռ»
հուն.
κελλου «ծուռ» (Հեսիքիոս)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 490-491, 568
Տե՛ս նաեւ
Էջ 398, սյունակ 1
Էջ 398, սյունակ 1
ԿԵՂԵՐԶ
«գանգատ, տրտունջ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷel-
«ծակել, խայթել, ցավ, մահ»
առայժմ չբացատրված երզ-ով
առայժմ չբացատրված երզ-ով. հմմտ. հատկապես սլավոնական զուգահեռները՝ հ. չեխ., ռուս. жалоба «գանգատ, տրտունջ», жалеть «խղճալ, ցավել, ափսոսալ, խնայել»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեղերզական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. չեխ.
—
ռուս.
жалоба «գանգատ, տրտունջ»
ռուս.
жалеть «խղճալ, ցավել, ափսոսալ, խնայել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 398, սյունակ 1
ԿԵՂԵՒ
(-ոյ)
«կեղեւ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel-
«կտրել, անջատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *keleb- կամ *kel-ep-)
կ/խ հերթագայությամբ կամ ք > կ անցմամբ
կ/խ հերթագայությամբ կամ ք > կ անցմամբ ծագում է հնդեւրոպական *(s)kel- «կտրել, անջատել» արմատից՝ *keleb- կամ *kel-ep-, մանավանդ որ բարբառներում կան կ-ի փոխարեն ք-ով, փ-ով, բ-ով եւ լ-ի փոխարեն պ-ով, փ-ով, բ-ով տարբերակներ. սրանց հիման վրա կարող են վերականգնվել *քեղեւ/փ/բ հայկական բարբառային սկզբնաձեւերը եւ վերականգնել *kel-eb(h)/p(h)- նախաձեւերը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեղեւել,
անկեղեւ,
կարծրակեղեւ,
ողորկակեղեւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
scelifa «կճեպ, թաղանթ»
մ. վ. գ.
schelfe «կճեպ, թաղանթ»
ն. վ. գ. բրբ.
schelfe «կճեպ, թաղանթ»
մ. ն. գ.
shulpe, stholpe «թեփուկ. պատյան» (from *skeleb-)
դան.
kulp(e) «պատիճ, պատյան»
Մատենագիտություն
AG 307;
ՀԱԲ 568
Էջ 398, սյունակ 1
ԿԵՂԾ
«կեղծ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kelg-
«ոլորվել, գալարվել. նենգություն, կեղծիք»
կ/խ հերթագայությամբ
բնիկ հնդեւրոպական, որ կ/խ հերթագայությամբ (հմմտ. տկեղտ ծ/տխեղտ) կապված է հնդեւրոպական *kelg- «ոլորվել, գալարվել. նենգություն, կեղծիք» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեղծիք,
կեղծավոր,
կեղծավորակից,
կեղծավորիլ,
կեղծատրություն,
անկեղծավոր,
անկեղծիկ,
տկեղծ,
տգեղծ,
տկեղտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. իռլ.
celg «նենգություն, խորամանկություն, դավաճանություն»
հ. անգլ.
hylc «ծռում, ոլորք»
լեհ.
chołgać się «սողալ, սահել, քարշ գալ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 554
Տե՛ս նաեւ
Էջ 398, սյունակ 1
ԿԵՂԿԵՂ
(բրբ.)
«մեղագռավ, սովորական ներկարար»
Բնաձայն (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *kel-
«բնաձայնական արմատ»
քիչ հավանական է
բնաձայնական կրկնություն: Քիչ հավանական է հնդեւրոպական *kel- բնաձայնական արմատին հանգելը (առանց տեղաշարժի կ-ով), եթե նկատի առնենք, որ այդ արմատից ծագող աքաղաղ բառում *k-ն ենթարկված է սովորական տեղաշարժի *k > ք:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 398, սյունակ 1
ԿԵՂՏ
-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -ից
«կեղտ, կեղտոտութ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«գնդ(վ)ել, գունդ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gel-d-)
բնիկ հնդեւրոպական *gel-d- ` *gel- «գնդ(վ)ել, գունդ» արմատից. հմմտ. մ. նիդերլ. klatten «կեղտոտել», մ. վ. գ. klatz, ն. գ. cladde «կեղտագիծ» (հայ-գերմ. զուգաբանություն, որով գերմ. բառերի հնդեւրոպական ծագումը հաստատվում է, եւ Պոկոռնու (Pok. IEW 1, 358) կասկածը փարատվում է):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեղտալից,
կեղտել,
կեղտաշոր,
չարակեղտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. նիդերլ.
klatten «կեղտոտել»
մ. վ. գ.
klatz
ն. գ.
cladde «կեղտագիծ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 124;
Աճառյան 635
Էջ 399, սյունակ 1
ԿԵՄ
(-ոյ)
(կետմ)
«կեմ, խոտե բոկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gem-
«բռնել, սեղմել, ճնշել, բոկ, շղթա»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gemos-)
որովհետեւ 1) *e-ն չի փոխվում ե-ի, եւ 2) *g-ն տալիս է կրկնակի արտացոլում` ճեմ, ճիմ եւ կեմ (հմմտ. *gʷenā->կին): Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 571) համարում է փոխառություն` հուն. κημός «սանձ» բառից, որ իմաստով հեռու է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կետմատարագ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 571
Էջ 399, սյունակ 1
ԿԵՄԵՏՐԻԱՅ
(կիմետեր, կիմետրիոն, կումատրովն, կիմետրիոճ)
«նահատակի գերեզման» (կիմետրիա) «մարտիրոսների հիշատակ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κοιμητήριον
Մատենագիտություն
ԲՀ None;
Աճ. ՀԱԲ 572
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։