Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 1599 բառահոդված (էջ 144/160)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 722, սյունակ 1 Էջ 722
ՏԱՏԱՍՄԻԼ «մտատանջվել, վարանել, տատանվել»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տատամսելի, տատամսութիւն
Էջ 723, սյունակ 1 Էջ 723
ՏԱՏԱՍԿ (-ի, -աց) (ուշ՝ տատաշկ, տատաշ) «մի փուշ՝ բորկոճիմ, գեղավեր»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *dēk'- «պատռել, պատռոտել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dək'-) կրկնավոր
հ.-ե. արմատ՝ *denk'- «կծել» ոչ ռնգական ձեւ՝ աճած -կ- ով
Կրկնավոր՝ թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *dək'-` *dēk'- «պատռել, պատռոտել» արմատից, որ կարող է լինել *denk'- «կծել» արմատի ոչ ռնգական ձեւ՝ աճած -կ- ով: Սակայն այս ստուգաբանությունը չի բացատրում շ-ով ձեւերը: Թերեւս ճիշտ է Գ. Ասատրյանը («Իրան-Նամե» 1996-1997), որ ենթադրում է իրանական ծագում (հմմտ. մ. պ. tašk «փուշ»), սակայն այստեղ նախ՝ կրկնավոր ձեւեր չեն հանդիպում, երկրորդ՝ հավանական չէ բխեցումը *ters- «չորացնել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տատասկաբեր, տատասկանիստ, տատասկացան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. գ. վ.
zangar
«կծող, սուր, հատու»
գ.
Zange
«աքցան»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 380
Էջ 723, սյունակ 1 Էջ 723
ՏԱՏՐԱԿ (-ի, -աց) (բ. տետրակ) «աղավնիների ընտանիքի մի թռչուն»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *tet(e)r- կրկնավոր
Բնաձայնական կրկնավոր կազմություն, որ թերեւս գալիս է հնդեւրոպական *tet(e)r- կրկնավոր արմատի որեւէ տարբերակից՝ առանց բաղաձայնական տեղաշարժի (հմմտ. արտույտ): Ենթադրվում է նաեւ նույն արմատի իրանական *taturak ձեւից, որի առանց -u-ի ձեւը փոխառված է հունարենում որպես τετρος:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հունարեն
τετρος
Մատենագիտություն
H. AG 395; Աճ. ՀԱԲ 381
Տե՛ս նաեւ
Էջ 723, սյունակ 1 Էջ 723
ՏԱՐ «հեռավոր, օտար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *tar-
նախածանցի արժեքով (հուն. δια-, παρα-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տարաշխարհիկ, տարադեմ, տարադիմիկ, տարակաց, տարագիր, տարաժամ, տարապայման, տարակարծ, տարապարտ, տարապարփակ, տարբերել, տարաձայնութիւն, տարօրինակ, տարափոխիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աւ.
tarō
«ընդ, միջով, այն կողմ»
Էջ 724, սյունակ 1 Էջ 724
ՏԱՐԴԻՃ «մի բոյս կամ մի խիժանյութ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կարելի է -իճ-ը առանձնացնել որպէս վերծանց։
Էջ 728, սյունակ 1 Էջ 728
ՏԷՅԻԶ «մարալինէ ասեն» (ԲՀ)․ այլ ձեռագրերում՝ «մաքալինէ, այսինքն՝ գիրք թագաւորութեանց»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ թրք. deyis «բացատրություն»
Էջ 728, սյունակ 1 Էջ 728
ՏԻ- (տի-այր, տէր, տի-եզերք, տիկին) «մեծ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dei- «փայլել, շողալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *di-)
արմատից, որից նաեւ տի, տիւ «օր»․ հմմտ. լիտվ. didis «մեծ»։ Արմատը կա նաեւ «նոստրատիկական» կոչված այլ լեզուներում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
didis
«մեծ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 117, 216
Տե՛ս նաեւ
Էջ 730, սյունակ 1 Էջ 730
ՏԼԻՍՄ (-ի, -աց, այլեւ -ո) «հուռութք, թալիսման»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. tilism
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 411
Էջ 730, սյունակ 1 Էջ 730
ՏԼՍՄԱԹ «թալիսման, հուռութք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. tilismāt
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 411
Տե՛ս նաեւ
Էջ 731, սյունակ 1 Էջ 731
ՏՀՈԿԻԼ «փչանալ, վնասուել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Ուղղելի է ահոկիլ՝ ա-ի եւ տ-ի շփոթմամբ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 412