Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դեւ» որոնման արդյունք՝ 2100 բառահոդված
· Էջ 144 / 210
Էջ 506, սյունակ 1
ՄԱՅՌ
«երակ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *mei-
«շրջել, գնալ»
կապ ունենա հնդեւրոպական *mei- «շրջել, գնալ» արմատի հետ
Էջ 506, սյունակ 1
ՄԱՅՐ
I
(-աւր, -արբ, -արբք)
«մայր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *māter-
արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մայրաբար,
մայրակեր,
մայրակնութիւն,
մայրաքաղաք,
մայրաքոյր,
մայրեղբայր,
մայրեղբայբորդի,
անմայր,
գորովամայր,
եղբարամայր,
մանկամայր,
մատաղամայր,
կնքամայր,
ոսկեմայր,
կուսամայր,
համամայր,
միամայր,
միամաւրաց,
մայրատ,
մերատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
mātar
ավ.
mātar
հուն.
μήτηρ (դոր. μάτηρ)
լատ.
māter
հ. իռլ.
máthir
հ. վ. գ.
muoter
Մատենագիտություն
H. AG 472;
Աճ. ՀԱԲ 246
Էջ 506, սյունակ 1
ՄԱՅՐ
II
«անտառային մի ծառ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *māter
«մայր, մայր (պտղաբեր) ծառ, ծառանյութ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մայրի,
մայրակոկի,
մայրակոփեայ,
մայրարուսակ,
մայրագերան,
մայրատոր,
մայրետրութիւն,
մայրիփայտեայ,
թաւամայրի,
թանձրամայրի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
māteria «պտղաբեր ծառի շառավիղ, փայտանյութ, նյութ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 247
Էջ 506, սյունակ 1
ՄԱՅՐ
III
«մթություն, խավար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mer-
«առկայծել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mrio- կամ *morio-)
թերեւս կապված կամ բաղարկված է *mer- «սեւացնել, մթագույն, կեղտոտ բիծ» արմատի հետ
(ի մայր մտանել, ի մայրն դառնալ «մայր մտնել», դարձվածքներում՝ ժողովրդական ստուգաբանությամբ վերաիմաստավորված որպես մայր «մայրիկ»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արեւմայր,
արեւմարք,
մարիլ,
անմար,
մարմրիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
мара «մառախուղ, մշուշ»
հ. սլավ.
mryj «մշուշոտ, մռայլ»
հ. սլավ.
merknotí «մթնել»
ռուս.
меркнуть «աղոտանալ, մարել, մթնել, խավարել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 138
Տե՛ս նաեւ
Էջ 506, սյունակ 1
ՄԱՆ
I
«պտույտ, ոլորք, կոր»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *mōn-
«պտտել(?)»
որ Pok. IEW-ում չկա
որ Pok. IEW-ում չկա, բայց Pok. IEW 1, 747-748-ում կա *mono- «ծոծրակ, պարանոց» հիմքը. հայտնի է, որ «պարանոց» իմաստը սովորաբար կապված է «թեքել», «պտտել» իմաստների հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մանել,
մանելիք,
մանոց,
մանուած,
մանուածապատ,
մանուածոյ,
ոսկեման,
չուանաման,
բազմաման,
բարակաման,
խառնամանել,
կտաւամանութիւն,
մագմանոց,
շարամանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
պարանել «շուռ տալ, շրջել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 747-748
Էջ 508, սյունակ 1
ՄԱՆԿ
(-ի, -աց)
(ՄԱՆԿ/Գ)
«նենգություն, խորամանկություն. խորամանկ»
Փոխառություն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *meng-
(անմիջական նախաձեւ՝ *mng-)
Աղբյուր՝ պ. mang
(հաւանական, թերեւս)
«նենգություն, խորամանկություն»
Հաւանական փոխառութիւն իրանական աղբիւրից: Մանկ-ը կարող էր ինքնուրոյն կերպով գալ հնդեւրոպական *mng-ից (*meng-, որտեղից իրան. mang-ը) եւ բաղարկվել իրանական ծագման մանգ-ի հետ, եթե ռնգայինից հետո գ/կ-ի սովորական տատանում չէ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մանկաւոր,
մանկաւորել,
մանկաւորապէս,
անմանկ,
խորամանկ,
խորամանկել,
չարամանկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
mang «նենգություն, խորամանկություն»
Մատենագիտություն
H. AG 191, 513;
Աճ. ՀԱԲ 254
Էջ 509, սյունակ 1
ՄԱՆՈՒԿ
(-ան, -ունք)
«նորածին, երեխա պատանի, երիտասարդ, սպասաւոր, զինուոր, փոքր ձագ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *men-
«փոքր, փոքրացնել, առանձին, մեկուսի»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mǝnu-)
*-u-ով հիմքով
-ուկ-ը համարւում է ուշ յաւելում, բայց հնարաւոր է ենթադրել *mǝnu-kon- սկզբնաձեւ՝ *-k-ի (անտեղաշարժ *k) պահպանմամբ՝ -կն (սեռ. -կան), ուղղականում -ն-ի ուշ անկմամբ (-ուկն-ի համար՝ հմմտ. ձուկն, մուկն, արմուկն)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մանլիկ,
մանլուկ,
մանլտի,
մանկանալ,
մանկամարդ,
մանկամայր,
մանկաբարձ,
մանկաբարոյ,
մանկապէս,
մանկակորուստ,
գեղեցկամանուկ
Նոր՝
մանկապարտէզ, մանկավարժ, մանկատուն
մանկապարտէզ, մանկավարժ, մանկատուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
μάνυ «փոքր, քիչ» (ըստ Հեսիքիոսի)
Մատենագիտություն
H. AG 272;
Աճ. ՀԱԲ 255
Տե՛ս նաեւ
Էջ 509, սյունակ 1
ՄԱՆՉ
«տղա»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *men-
«փոքր, փոքրացնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mṇkio-)
Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 256) համեմատում է լատ. mās «տղամարդ, տղա» բառի հետ, որը հնդեւրոպական այլ զուգահեռներ չունի։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մանչուկ,
մանչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
manāk «մի քիչ»
մ. վ. գ.
manc «պակասութիւն, կարիք»
լիտվ.
meñkas «թոյլ, սուղ, քիչ, աննշան»
բոխս. B
mänk- «ստոր լինել, ենթարկուել»
խեթ.
maninku- «կարճ, մօտ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 138;
Աճառեան (ՀԱԲ) 256
Տե՛ս նաեւ
Էջ 509, սյունակ 1
ՄԱՆՐ
(-ու, -ունք, -ունց)
(մանտր, մանդր)
«մանր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *men-
«փոքր, փոքրացնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mǝnu-r)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մանրել,
մանրիկ,
մանրամանր,
մանրապատում,
մանրատունկ,
մանրախիճ,
մանրախոտ,
մանրավաճառ
Նոր՝
մանրանկար, մանրամասն, մանրատառ, մանրէ, մանրադիտակ
մանրանկար, մանրամասն, մանրատառ, մանրէ, մանրադիտակ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 509, սյունակ 1
ՄԱՇ
II
(մարշ-)
«մաշուած. մաշում, նուազում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mer-
«տրորել, շփել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mrs-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մաշել,
մաշական,
մաշում,
մաշումն,
մաշութիւն,
հալեմաշ,
հոգեմաշ,
արագամաշ,
դիւրամաշ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
mašam
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։