Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«տի» որոնման արդյունք՝ 2894 բառահոդված · Էջ 143 / 290
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 394, սյունակ 1 Էջ 394
ԿԱՐՃԻՆ (կաճին) «արմատ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ger- «պտտել, ոլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *grdio-t-) *-d ածականով տարբերակից՝ -ին ածանցով
ծագի հնդեւրոպական *ger- «պտտել, ոլորել» արմատի *-d ածականով տարբերակից՝ *grdio-t-՝ -ին ածանցով. հմմտ. հ. իռլ. grinne (<*grend-n-io) «կապոց», նորվ. kart «չհասած պտուղ, կոստող»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարճնովին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իռլ. grinne «կապոց» (<*grend-n-io)
նորվ. kart «չհասած պտուղ, կոստող»
Էջ 394, սյունակ 1 Էջ 394
ԿԱՐՇՆ (կաշն-) «ուժ, զորություն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *kadišn
Աղբյուր՝ իրանական karišn
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարշնեղ, կարշնեղագոյն, կարշապինդ, կաշնել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սողդ. kadī «կարի, հույժ»
սողդ. karī «ակտիվություն»
մ. պ. kār «ուժ ունենալ, ի վիճակի լինել, կարողանալ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՊԲՀ 184
Էջ 395, սյունակ 1 Էջ 395
ԿԱՐՏԻՆԱՐ «ծխնի» (ԲՀ)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ լատ. cardinalis «cardo «ծխնի» բառից»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 560
Էջ 395, սյունակ 1 Էջ 395
ԿԱՒ (-ոյ) «տիղմ, կավ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gᵘ̯ēbh- «լորձնոտ, դոնդողանման, դողդոջ»
հ.-ե. արմատ՝ *gᵘ̯əu- «աղբ, կոկորանք» (անմիջական նախաձեւ՝ *gᵘ̯ōu-)
Այս արմատից է (այլ ձայնդարձով) կոյ բառը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաւագործ, կաւագործութիւն, կաւակերտ, կաւեայ, կաւեղէն, կաւարծաթ, կաւանալ, կաւիճ, հայկաւ
Նոր՝
կաւահող, կաւային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. ն. գ. quabbe, quobbe «թաց զանգված»
կիմր. budr «կեղտոտ»
ն. գ. quadder «կեղտոտ խոնավություն»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 395, սյունակ 1 Էջ 395
ԿԱՒԱՌՆ (բրբ.) «նեղ առու. առվի ջրարբերան»
Անստույգ (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, թեքել»
որտեղից ծագում է (Pok. IEW 1, 397) կորի համիմաստ բառը՝ *goᵘ̯r-no- (՞) > կաւառն (՞):
Էջ 395, սյունակ 1 Էջ 395
ԿԱՒԱՍ «մի կոչում»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. gawwās «նետաձիգ, աղեղնավոր, զինված ծառա»
Ըստ Աւագյանի (ՎԱԲ 142-143), տեքստը Ս. Բարխուդարյանի ընկալմամբ պետք է կարդալ ոչ թե որդի Աշոտի կաւասն..., այլ որդի Աշոտկա, վասն ոչ գոլո..., այսինքն՝ կաւաս-ը համարվում է կեղծ բառ:
Մատենագիտություն
ՎԱԲ 142-143
Էջ 396, սյունակ 1 Էջ 396
ԿԱՓԱԿ «աքաղաղի ձագ, որձակ»
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *gē(i)- «երգել, կանչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gə-ph-)
կապ ունենա հնդեւրոպական *gē(i)- «երգել, կանչել» արմատի հետ (*gə-ph-՞), որտեղից` լիտվ. gaidys «աքաղաղ»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. gaidys «աքաղաղ»
Էջ 396, սյունակ 1 Էջ 396
ԿԱՔԱՒ -ու, ուշ` նաեւ -ոյ, -ի, -աց «կաքավ, կաքավապար»
Փոխառություն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kak(k)- բնաձայնական արմատից
Աղբյուր՝ հուն. κακκάβη (թերեւս, ավելի հավանական է) «կաքավ»
Աղբյուր՝ ասոր. qaqqəwā-ից (թերեւս, ավելի հավանական է)
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *kak(k)- բնաձայնական արմատից` որպես բնաձայնություն առանց բաղաձայնական տեղաշարժի կամ դրափոխությամբ: Սակայն ավելի հավանական է փոխառություն լինելը հուն. վերոհիշյալ բառից կամ ասոր. qaqqəwā-ից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաքաւել, կաքաւիչ, կաքաւանք, կաքաւաձեւ, կաքաւարան, շնակաքաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. κακκάβη «կաքավ»
հուն. κακαζω «կչկչալ, կաքավի ձայն արձակել»
լատ. caccilare
գ. kakkeln «կչկչալ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 133, 176; H. AG 307; Աճ. ՀԱԲ 563-564
Էջ 397, սյունակ 1 Էջ 397
ԿԵԼ (կել) «հնարամտություն, հնարք, խորամանկություն, նենգություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷei(ə)- «ուժ, բռնութիւն, բռնի ճնշել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gʷoi-lo-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կելութ-ք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. jayati
ավ. jijišaiti «ձգտում է հաղթել, հնարամիտ դարձնել»
հուն. βια «ուժ, բռնություն»
Էջ 397, սյունակ 1 Էջ 397
ԿԵԾԻ «կվենի»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷet- «ժամոն, կիվ»
Եթե կապ ունի հնդեւրոպական *gʷet- «ժամոն, կիվ» արմատի հետ, ապա պիտի ունենար, թերեւս, կեցի ձեւը՝ *gʷet-s- կամ *gʷetio-: